Diplomasi

ÇIQMAZ KÛÇE

2012 yılının fırtınali bahar günleri. Dewrımci Xalq Sawaşi Botan-Zagros hattıni yaz sıcağına çewırmiş. Hezro'da farqli eyaletlerın mılisleri cirit atilar. Kimi çerçi qılığında, kimi ceyranci. Ben ayıxam tabi.

Bigün bi tanesi geldi dêdi Reco heval al bu noti oqu sonra imha êt. Noti açtım piwww, baştan sona qadar sert eleştıri. Küçük harflerle de yazmiş mıbarek, bi sayfaya 5 sayfalıq yazi sığdırmiş. Dewrımci xalq sawaşına yeterınce destek sunmadığımizdan tut, xalqi hazırlamadığımıza, diplomasiyle hêç alaqadar olmadığımıza qadar. En son yazmiş, işgalcimiz Qızılderililerın bile aslında Türk oldığının propagandasıni yapi biz hala Kürt'ün warlığıni qabul êttıremedıx, yazıqlar olsın.

Noti qatladım içimden gêçenleri mırıldandım. Mılis arqaaş dêdi ne diisen heval? Dêdim kendıme küfrediyem. Dêdi niye yaw? Dêdım al oqu. O da oqudi dêdi keşke ölsax, bız neyiz ki, Allah bızi taş yapsın hema kendımıze qotık olax.

Diyarbaqır'a döndim. Diplomasiye ağırliq vêrmem gereki hema nasıl? Niye dêmisız tüm mılislere ayni eleştiriler yöneltilmiş, eyaletin tüm milisleri turist ari. Bi tane Nijeryali dağqapida saat kemer satidi bigün baxtım 3 milis oni qovali, sonra ona ne oldi bılmiyem. Günlerce Çarşiya Şewıtî ciwarında gezındım tek bi turist göremedım, şimdi partiye nasıl özeleştırımi vêrecağım?

Ne Apocisi yaw Apaçi Apaçi

Êle heyattan bunalmiş halde ellerım cêbımde yoldaki taşlara wura wura ilerliyem bi baxtım telefonım çaldi. Arayan kişi belediye kültür müdürlüğünde şofêr olan bi arqaaş. Dêdim söle Bozo ne war? Dêdi Reco Allahan çabuq buraya gel bi ğrup Apaçi burda. Dêdım wula ma her yerde Apoci war, ilginç olan ne? Dêdi ne Apocisi yaw Apaçi Apaçi, Qızılderili ha. Dêdım söle quran? Dêdi walla, onlari hawaalanından aldım belediyeye götüriyem hele gör eyni filmlerdeki gibiler. Dêdım xêrdır, ne işleri war? Dêdi BM Ekibidır, belediyeyi ziyarete geliler. Dêdım Bozo sen onlari bi cıgerciye götür ben hemen geliyem.

Sevinçten hawaya uçtum. Diplomasi, Qızılderililer, birleşmiş milletler. Daha ne olsın?

Hemen ewe gittım deri montımi giydim bi de qehwerengi bi pantolon. Eski sebze halinin ordaki tawuq, eleleok satan gundilere ugradım biqaç elelok quyrux tüyi aldım yanıma bunların oldıği yere yaqlaştım, qafama bi bez bağladım bu tüyleri de yanına taqtım, onlarla buluştum. Wula herbiden filmlerdeki gibiler. Qafalarında qartal tüyleri, boyunlarında boncuqlar filan. Bozo güldi dêdi Reco bu ne haldır? Dêdım sonra anlatiram. Bunlar ayaği qaxti baan sarıldilar. Bi yaqınlix, bi ilgi alaqa. Aqraba ziyareti gibi. Bozo birini gösterdi dêdi bax bu Türkce bıli herhalde çewırmenleridır. Onla da selamlaştım dêdim başımız gözümüz üstüne gelmişsız, yemek ikramımızdır.

Bozo ile bunlari aldıx belediyeye gittıx. Herkes gülerax bızi qarşiladi. Onlarla toqalaşilar, sarılilar baan da sarılilar. Osman Baydemir başqanın odasına yöneldıx uzaqtan Qızılderili müzigi duyiyam. Niye dêmisız Osman başqan Qızılderili filmini taxmiş izli. Bızi qapida qarşıladi qaranfillerle. Qızilderililere diyi "Wey ser çavê min. Hun bi xêr hatin". Bozo'ya dêdım bunlar Kürt Qızılderili'dır? Dêdı bılmiyem hema olabılır. Osman başqan baan da qaranfil vêrdi dêdi wey ser çavê min. Dêdim spas. Bu şoq oldi. Dêdi sen Kürtçe bılisen? Dêdim he, ben aslen Hezroliyam. Baan sarıldi.

Neyse otırdıx. Ðezteciler fotrafımızi çekiler. Osman başqan diyi bızler de sizin atalarınız gibi soyqırımdan gêçiyıx, sizın cadırlarınız yaqıldi bızım köylerımız yaqıli. Baan baxi diyi Kürtler dünyanın dört bi yanına dağılmiş, İç Anadolu'ya, Erxani'ye, dêmax Ameriqa qıtasına bile... Türkce bilen Qızılderili dênılenleri Zazaki'ye benzer bi dile çewıri. Ê de Osman başqan susmadi, mıbarek büyüdüği köy ortamıni anlati nasıl ata bindığıni, nasıl yalın ayaq qoştığıni filan. En son dêdi hafif rayli sistem projemız yerli xalqların qurtuluşi olacaq. Bu zawallilar da her şeye qafalarıni sallilar.

Türkce bilen en son dêdi başqanım müsadenız warsa şehri gezelım biraz. Osman başqan dêdi ser çavê min. Bizi qapiya qadar yolciladi. Belediyeden ayrıldıx. Osman başqan Bozo'ya dêmiş bunlara şehri iyice gezdır ne ihtiyaçlari olırsa qarşıla, biqaç köy de gezdır. Dêdım çoq iyi, şimdi sen bunlari biraz gezdır sonra Hezro'ya gidax yerli görsünler. Bozo dêdi yaw Hezro niye? Dêdım yaw sen baan bırax. Dêdi walla Reco qafanda gine illegal şeyler döni hissediyem.

Onların yanından ayrıldım qehweye Meheme we Sedo'nın yanına gittım. Dêdım qardeşım Rıdo'yi da alın acil Hezro'ya gidin, büyük qaya mağarasının ögünde buluşax. Bunlara Qızılderili ğrubunun geldığıni we qızilderililerın aslında Kürt oldığıni ispatlamamız gerektığıni, hangi hazırlıqlari yapmalari gerektığıni söyledım.

Beyaz adamların marifeti…

Bozoların yanına döndım, baxtım Keçiburcundan Hewsel'e baxilar. Qırxlardağındaki binalari gösterdiler. Dêdım onlar beyaz adamların marifetidır. Bunlar iç çekti. Surlari filan gezdıx iyice dêdım Bozo hade Hezro'ya gidax. Hep beraber gittıx dolmişa bindıx istiqamet Hezro.

Qafamda deli manzaralar. Büyük mağaranın orda bölge qomtani bizi qarşılayacaq diyecax Reco bunlar kimdır? Diyecağım hem Qızılderili hem de BM heyeti, diplomasiyi ayağınıza getırdım. Qomtan diyecax Reco bu xalq senın heqqıni nasıl ödeyecax, sen dewrımın özisen. Hema ben o ağır eleştıri notından sonra ona qırğınam fazla pas vêrmiyem. Bêle dalmişam yani. Baxtım dolmiş durdi. Hezro'ya warmişıx. Caddenın ortasında qoyun, inek sürisi gêçi. Dêdım Hesenê Serga süriyi caddeden gêçıri sanki erabadır, hele qafasına xanın boşına "öküz kafa" laqabi taxmamişlar. Adam Qızılderililere bişiler dêdi, onlar da bişiler dêdi adama. Adam döndi dêdi Şef Qaya Qartali diyi ki benim büyük dedemin laqabı da Büyük Boğa idi. Kendi kendıme dêdim sübhanalla bunlar xalê Hesen'ın aqrabasi olmasın. Toparlamaya çalıştım dêdım Hesenê Serga Bey çoq degerli bi zattır, bu bölgenın en soylisidır.

Neyse biqaç köy gezdix, aqşama doğri büyük magaraya dogri yol aldıx. Uzaqtan baxtım bi duman, dêdim tamamdır. Yaqlaştıx baxtım Sedo ile Meheme bellerine qoyun posti baglamişlar, yüzlerine siyah boya sürmişler, başlarında tawuq-hindi tüyleri, magaranın girişinde ateş yaqmişlar yanlarına biqac tane köyli de almişlar ateşın etrafında döniler, otırilar, bi ayaqlarıni qaldirilar, ellerındeki çubuqlari birbirine wurilar, haahoohiii alllaaahooonaayyy sesleri. Bozo dêdi Reco bu nedır? Dêdım bızım öz kültürümüz Bozo, gereki asimilasyona direnax. Qızilderililer dolmiştan indi çember dansına qatıldilar, tuhaf sesler çıxarilar. Dağa baxiyam içimden diyem hadê nêrde qaldız, gelın artıq. Mağaranın içine girdix diwarda resimler. Resimlerde yerliler çember yapıp otirmiş ortada ateş etrafta at, eşek filan, ahaa bu ne? Arqadaki dağın tepesinde bi ARGK bayraği we yanında da bi gerilla. Sedo'yi çağırdim yawasça dêdım bu ne? Dêdi tepeci arqaaştır. Dêdim wula ma o dönemde ARGK wardi? Dêdi niye yoxti? Baxtım qızderililer de tepeci hevalın resmine baxilar. Türkçe bilene dêdım onlara söyle Mezopotamya mitolojisinde özgürlüği simgeleyen Dağ Şahini war, bu odır. Bu onlara bişiler söyledi hepsi heyranlıxla qafa salladi. O esnada baxtım dışardan bi ses diyi hawaarrr bu eşek durmi Allahınıza durdurunnn! Dışari qoştıq qardeşım Rıdo bi eşege binmiş eşek qoşarak asaği gidi. Tam qızilderili filmi sahnesi. Qızılderililer atmosfere heyran qalmiş. Derken bi anda yamaçtan aşaği askerler inmeye başladi. Niye dêmisiz operasyon war. Hepımiz qorxtıq. Bi subay geldi dêdi ne bu haliniz lan, ne arisız burda? Dêdim abê ben rehabilitasyon merkezinde egitimciyem, bunlar delidır dêdim biraz gezdıreyım. Dêdi belli zaten, çabuq ayrılın burdan operasyon war. Dêdım temam abê biz de gididıx zaten. Askerler ayrıldi. Bız de toparlandıx. Bozo dêdi Reco az daha hepımızi öldürtecaxtın yaw, senın aqlına uyanın...

BM heyeti mırtıp olmiş

Hevalleri göremeden Diyarbaqır'a döndıx. Moralım sıfır. 2-3 gün gêçti Bozo beni aradi dêdi Reco gelmisen İstanbul'a gidax? Dêdım xêrdır? Dêdi gelen BM heyetıne rapor sunacagız. İçimden dêdım Reco bu son şans, qaçırma. Ertesi sabah uçağa bindix, yol parasi filan herşey belediyeden İstanbul'da indıx. Bozo anlatti, Hezro'ya gittığımız günün ertesi sabahi heyet apar topar istanbul'a dönmiş, Osman başqan onlara raporlari sunamamiş.

Hawaalanından Taksim'e gelirken yolda rapora baxtım "Kültürel Soyqırımla mücadele êden yerli xalqların yerel yönetiminde bir proje: Hafif rayli sistem" yazi. Dêdım walla Osman basqana helal olsın bu işin pêşıni bıraxmi.

Dêdıx biraz istiklal caddesini gezax. Sağa sola mağazalara baxaraq ilerliyıx. Aman Allahım o ne? Bızım BM Heyeti istiklalde müzik yapi mıllet de etraflarında onlara baxi, bazilari bozıx para vêri onlara. Dêdim Bozo BM heyeti mırtıp olmiş. Dêdi walla Reco ben de şoqtayam. Gittıx yanlarına. Baxtım o Türkce qonışan bizi görür görmez geldi dêdi ooo hoşgeldiniz, sız buralar? Dêdim asıl sız buralar? Dêdi niye yaw? Dêdım sız BM Heyeti degılsız? Dêdi ne BM heyeti yaw biz soqax müzisyeniyıx. Bozo'ya baxtım, sinirden çenemi gêçtım dilim bile titri artıq. Bozo dêdi wula ma ben sızi BM Heyeti olaraq hawaalanından aldım belediyeye götürdüm, Hezro'ya bile gittıx, niye dêmedınız yanlış heyeti almişsan? Adam dêdi ê abê hêç biriniz sormadız ki, bız de hayret êttıx o qadar ağırlama, ilgi elaqaya, kendimize Diyarbaqır'da soqax müzigi yapmax için gelmiştıx. Dêdim şimdi sen BM heyetındeki qızilderililerın tercümani degılsen? Dêdi abê ne tercümani yaw ben Mardinliyem, ismim de Şêxmus'tur,  İstanbul’da soqaxta qaldıx bu arqaaşlarlan birlikte soqax müzigi yapax dêdıx, biri Meksiqalidır, biri Ekwadorli, digeri de Qolombiyali, İspanyolca bıliler baan da çat pat ögrettiler. Ben otirdım sinirden agladım.

Ayrıldıx ordan ayni gün uçağa bindıx. Bozo dêdi ben Osman başqana ne diyecağım şimdi? Dêdim asıl ben şimdi ARGK'ye ne diyecağım?

Qızılderili qılıgında toplantısı

Diyarbaqır'a wardıx. Ertesi gün Hezro'ya gittım. Yaw hangi mılis beni görse diyi Reco heval qutlaram, çoq yaratıci bi taqtik. Diyemiyem nedır de. Arqaaşlarına yanına gittim. Eyalet qomtani bizzat beni görmeye geldi baan sarıldi. Dêdi Dünya dewrim tarihinde bêle bi yaratıcılıx yoq. Dêdim nasıl? Dêdi Qızılderili qılıgında eyalet toplantısının olduğu mağarayi qamufle êtmenız müthişti, içerde eyaletin yürütmesi wardi eger o taqtigi gelıştırmeseydın operasyonda eyalet yürtmesi tasfiye edilırdi. Dêdım heval qızilderili görüntisının basitleştirici hema yanıltıci özellığının olabılecegını düşünerax o riski almaq zorındaydım. Dêdi merkeze söyleyecağım seni diplomasiye alsınlar, çoq yaratıcisan. Dêdim heval sagol brn bêle iyiyem, diplomasi baan uzaq olsın ben de ondan uzaq qalayım.

Wedalaştım. Onlardan ayrılirken magaranın ögünden gêçtım, diwardaki tepeci resmıne baxtım, kendi kendime dêdim Reco sen ayri milıssen seden xebersız senin ruhun ayti mılistır.