ABD’den F-16 satışında U dönüşü

• Türkiye’nin S-400 cezasını yeterli bulan Biden yönetimi, yaptırımlara son vererek uzun bir süredir ertelediği F-16 satışını gerçekleştirmeye hazırlanıyor. 
• ABD Dışişleri Bakanlığı, satışa karşı çıkan Kongre’ye mektup göndererek, “Artık Türkiye’ye F-16 satabiliriz. Bu çıkarlarımız ve NATO’nun bütünlüğü için gerekli” dedi. 
• Biden yönetiminin F-16 satışı konusundaki U dönüşünde Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle bölgede değişen politik, askeri ve jeopolitik dengelerin etkisi büyük.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Kongre'ye gönderdiği mektupta Türkiye'ye olası F-16 savaş uçağı satışı konusunda görüş bildirdi. Mektupta satışın yapılacağına dair herhangi bir teminat ya da zaman çizelgesi bulunmuyor ancak Türkiye'ye F-16 tedarik edilmesinin ABD'nin ulusal güvenlik çıkarlarıyla uyumlu olacağı ve uzun vadede NATO'nun bütünlüğüne hizmet edeceği belirtiliyor.

Kongre’ye cevaben 

Reuters'ın haberine göre, 17 Mart tarihli mektup, ABD Kongre üyelerinin 4 Şubat'taki mektubuna cevaben yazıldı. Hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi partilerden 50'yi aşkın vekil, bu mektupta Biden yönetimine Ankara'nın F-16 talebini reddetmesi için çağrıda bulunmuştu. 

S-400 yaptırımı sona eriyor 

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın açıklaması Biden yönetiminin Türkiye’ye yönelik S-400 yaptırımına son vereceğine dair bir işaret olarak görülüyor. Washington’un karar değişikliğinde Rusya’nın Ukrayna’ya savaş açmasıyla bölgede değişen askeri, politik ve jeopolitik dengelerin etkisi büyük. 

Ukrayna vurgusu

Dışişleri’nin mektubunda da Ukrayna vurgusu dikkat çekiyor. 

ABD Dışişleri Bakanlığı Yasama-Kongre İlişkilerinden Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Naz Durakoğlu'nun imzasıyla Kongre'ye gönderilen mektupta, Ankara-Washington ilişkilerinde yaşanan gerginliğin kabul edildiği ancak Türkiye'nin Ukrayna'ya verdiği desteğin ve bu ülkeyle olan savunma bağlarının önemine de vurgu yapıldığı görüldü. Mektupta, NATO'nun ikinci en büyük ordusuna sahip Türkiye'nin Ukrayna'ya verdiği desteğin "bölgedeki zararlı unsurlar karşısında önemli bir caydırıcı" olduğu da ileri sürüldü.

Cezalandırma yeterli görülüyor

Mektupta, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 almasının ikili ilişkileri zedelediği ve bu sebeple Ankara’ya yaptırımlar uygulandığı da hatırlatıldı. Washington'ın S-400'ler nedeniyle uyguladığı cezalandırıcı yaptırımların Ankara'ya “kayda değer ve ciddi bir bedel ödettiği” de savunuldu. ABD Dışişleri Bakanlığı, "Bununla beraber yönetim, NATO ittifakının uzun vadeli bütünlüğü ve kapasitesine ilişkin çıkarların yanı sıra ABD ile Türkiye arasında savunma alanındaki ticari ilişkilerle desteklenen ABD ulusal güvenlik, ekonomik ve ticari bağlarına yönelik ikna edici çıkarlar olduğuna inanıyor" ifadesini kullandı.

ABD’de silah satışı nasıl işliyor?

Mektupta ayrıca, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye'ye F-16 satışına onay vermesi durumunda bunu ilgili yasal süreç kapsamında Kongre'ye bildireceği belirtildi. Zira Dışişleri Bakanlığı, ilgili silah satışına onay verdiğinde bunu resmi bir bildirimle Kongre’ye iletmek zorunda. ABD Kongresi’nin 30 iş günü içinde Bakanlığın kararına itiraz etmemesi durumunda, yönetim satışın yapılmasına onay verilen ülke ile satış paketinin içeriği için görüşmelere başlıyor. Bu görüşmelerin sonunda ABD, o ülkeye bir teklif mektubu sunuyor; teklife olumlu yanıt aldığı takdirde de tedarik işlemi gerçekleşiyor.

İlk kez açıklama yapıldı

Türkiye geçen Ekim ayında ABD'den 40 adet Lockheed Martin yapımı F-16 savaş uçağı ve 80'e yakın modernizasyon kiti satın almak için talepte bulunmuştu. Ancak ABD'nin NATO müttefiki Türkiye'ye silah satışı, Ankara’nın Rus S-400 hava savunma sistemleri almasının ardından tartışmalı hale gelmişti. Biden yönetimi bu alım nedeniyle Ankara'ya bir dizi yaptırım uygularken Türkiye F-35 programından da çıkarılmıştı. Washington şu ana kadar olası satışla ilgili görüş bildirmekten imtina etmişti. 

Zamanlama dikkat çekti

F-16 satışına dair Kongre’ye yazılan mektubun zamanlaması ise dikkat çekti. Zira 17 Mart tarihli mektuptan bir hafta önce yani 10 Mart’ta Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Joe Biden ile yaptığı telefon görüşmesinde, yaptırımlara son verilerek, Türkiye'nin ABD'den 40 yeni uçak alımı ve mevcut F-16'ların modernizasyonunu içeren talebinin en kısa sürede neticeye ulaştırılmasını beklediğini söylemişti.

Ortak mekanizma da aktif

Batı ile Rusya arasında Ukrayna üzerinden devam eden hegemonya ve paylaşım savaşıyla birlikte ABD ile Türkiye arasındaki diplomatik temaslar da yoğunlaştı. ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Victoria Nuland’ın hafta başında Ankara’ya yaptığı iki günlük resmi ziyarette, ABD ile Türkiye arasında bir yıl önce kurulan ‘Stratejik Mekanizma’nın 4 Nisan itibariyle aktif olarak işletilmeye başlandığı açıklanmıştı. Ortak mekanizma ile NATO müttefiği iki ülke, savunma ve ‘terörle mücadele’ gibi başlıkların yanısıra ekonomi alanında da işbirliğini güçlendirmeyi hedefliyor.

HABER MERKEZİ