- COP 31’de zengin ülkelere yönelik baskı artıyor. Avrupa’da iklimin korunması için daha fazla finansman sağlanması yerine, askeri yatırımlar öncelikli gündem maddesi.
İklim kriziyle mücadeleye yönelik önlemler, Antalya'da başlayan “COP 31 Dünya İklim Konferansı”nın ilk gününden itibaren Batılı sanayileşmiş ülkelerin öncelikleri arasında yer almadı. Avrupa Birliği (AB), konferans öncesinde yeni finansman sağlamayacağını açıklarken Almanya da daha önce verdiği taahhütleri henüz yerine getirmedi.
Yeni finansman yok
Mesaj, konferansın açılışında verildi: Batılı sanayileşmiş ülkeler için iklim kriziyle mücadele şu anda öncelikli değil. Pazartesi günü Türkiye'nin Antalya kentinde başlayan ve iki hafta sürecek Dünya COP 31’in ilk gününde bu durum açıkça ortaya çıktı.
Açılış konuşmasında yaklaşık 200 ülkenin temsilcisine seslenen BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri ve Grenada'nın eski Çevre Bakanı Simon Stiell, bu yılki konferansın yalnızca uyarı mesajları vermekle yetinmemesi gerektiğini belirtti. Ancak AB, konferans öncesinde yeni finansman taahhüdünde bulunmayacağını kesin olarak açıklamıştı. Almanya da bir yıl önce Brezilya'nın Belém kentinde düzenlenen Dünya İklim Konferansı'nda verdiği mali desteği henüz sağlamadı.
Oysa sanayileşmiş ülkeler, iki yıl önce daha yoksul ülkelere iklim değişikliğine uyum sağlamaları için verdikleri mali desteği 2035 yılına kadar üç katına çıkarma sözü vermişti. BM Genel Sekreteri António Guterres, “Özellikle kırılgan durumdaki devletler, ihtiyaç duydukları finansmanı ve korumayı almalıdır” dedi.
Ancak 2024 yılında Bakü'de düzenlenen İklim Zirvesi'nde yıllık katkıların 300 milyar dolara çıkarılması yönündeki taahhüt yeniden teyit edilmesine rağmen, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) verilerine göre fiilen sağlanan finansman 136 milyar ABD dolarına bile ulaşmadı. Üstelik bu miktarın yaklaşık üçte ikisi hibe olarak değil, kredi ve faizli borç şeklinde verildi.
Küresel Güney'den kredi sistemine tepki
Asya, Afrika ve Latin Amerika'dan gelen delegasyonlar, bu finansman biçiminin ekonomik bağımlılık mekanizması oluşturduğunu ve iklim krizinden etkilenen ülkelerin borç yükünü daha da artırdığını eleştirdi.
Küresel Güney ülkeleri, iklim önlemlerinin finansmanını konferans gündeminin merkezine taşımak ve somut finansman adımlarına ilişkin müzakereleri resmi programa dahil etmek için girişimlerde bulundu. Ancak AB'nin de aralarında bulunduğu sanayileşmiş ülkeler bu girişimleri engelledi.
Almanya'ya finansman çağrısı
Koşulların giderek ağırlaşması üzerine Brot für die Welt adlı kuruluş, Alman hükümetine iklim finansmanı konusunda daha fazla sorumluluk üstlenme çağrısı yaptı. ““Almanya, uluslararası iklim finansmanı konusunda bağlayıcı ve somut taahhütlerde bulunmalı, daha önce verdiği sözleri yerine getirmelidir. Söz konusu olan insan hayatıdır. Özellikle Küresel Güney'deki en yoksul ülkeler, iklim krizinin sonuçlarına karşı hazırlıklı olabilmek için desteğe ihtiyaç duyuyor” dedi.
Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) da Berlin yönetiminden, bu alandaki kamu finansmanını 2030 yılına kadar yıllık en az 12 milyar euroya çıkarmasını talep etti.
Ancak bu taleplerin karşılanma ihtimali düşük görünüyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ocak 2025'te Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada, “Savunmaya daha fazla harcama yapılması, diğer önceliklere daha az kaynak ayrılması anlamına gelir” demişti. Rutte bu açıklamasıyla, kaynakların askeri öncelikler lehine yeniden dağıtılacağını kabul etmişti.
Askeri yatırım ve iklim işbirliği
AB askeri harcamalarını artırırken Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timotheos, Antalya'da küresel iklim korumasının karşı karşıya olduğu zorlukların giderek büyüdüğüne dikkat çekti. Timotheos, 2027 yılında Addis Ababa'da düzenlenmesi planlanan COP 32'nin başkanlığını üstlenmeye hazırlanıyor. Timotheos, iklim krizinin uluslararası işbirliğinin jeopolitik gerilimler nedeniyle sınandığı bir ortamda daha da ağırlaştığını belirtti. ANTALYA
