- İHD, Barış ve Demokratik Toplum Süreci için acilen atılması gereken 5 adımı sıralayarak, devlet ve iktidarın beklememesini istedi.
İnsan Hakları Derneği (İHD), birçok kentte Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne dair açıklama yaptı. Sürece dair taleplerini dile getiren İHD, “Barış sürecinde kanunun uygulanması, demokratikleşme reformları, etkili Meclis denetimi ve geçmişle yüzleşme süreçleri birlikte ele alınmalıdır” mesajını verdi.
İnsan Hakları Derneği (İHD) dün İstanbul, İzmir, Wan, Dîlok ve Riha gibi merkezlerde çözüm sürecine ilişkin açıklama yaptı. İstanbul Şubesi'nde açıklama, Eşbaşkan Oya Ersoy tarafından paylaşıldı. İHD, Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun 18 Şubat 2026'da kabul ettiği raporu ve 18 Ağustos 2026'da yayımlanan 7595 sayılı Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'u hatırlatarak, söz konusu kanunun eksikliklerine rağmen çözüm sürecinde önemli bir adım olduğunu belirtirken, ifade özgürlüğü, protesto hakkı, basın özgürlüğü ve muhalefete yönelik yargısal işlemler alanında yaşanan hak ihlallerinin toplumdaki güvensizliği derinleştirdiğini vurguladı.
Şeffaf ve denetlenebilir
İHD Eşbaşkanı Ersoy, ilk olarak silahsızlanmanın doğrulanması ve kanunun uygulanmasına ilişkin süreçlerin şeffaf, denetlenebilir ve hukuki güvencelere bağlı yürütülmesini istedi. Ersoy, hükümetten silahsızlanma sürecinde kullanılacak kriterleri açıklamasını, güvenlik açısından sakınca taşımayan bilgileri düzenli olarak kamuoyuyla paylaşmasını ve Meclis'in denetim yetkisini etkili biçimde kullanmasını istedi.
Kimlerin yararlanacağı
İkinci başlıkta, kanunun kapsamı ve uygulanmasına ilişkin belirsizliklere dikkat çekildi. Ersoy, düzenlemenin genel bir infaz reformu olmadığını, PKK/KCK ile bağlantılı belirli faaliyetleri ve suçları kapsayan özel koşullara bağlı bir geçiş dönemi yasası olduğunu belirtti. Ersoy, soruşturma, kovuşturma ve cezaların infazı bakımından öngörülen 5 ve 10 yıllık erteleme sürelerinin uygulanmasında açık ve nesnel ölçütlerin belirlenmesi istendi. Benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamaların önlenmesi gerektiğini vurgulayan Ersoy, geri dönen kişilerin barınma, sağlık, ekonomik ve sosyal yaşama katılım haklarının da güvence altına alınmasını talep etti.
Demokratikleşme beklememeli
İHD'nin üçüncü başlığı, demokratikleşme reformlarının silahsızlanma sürecinin ilerlemesine bağlı tutulmadan hayata geçirilmesi oldu. Ersoy, hükümete şu çağrılarda bulundu:
* Kayyum uygulamalarına son verilmesi ve seçilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmesi.
* Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarının eksiksiz uygulanması.
* İnfaz Kanunu'nun infazda eşitlik, umut hakkı ve uluslararası insan hakları standartlarına uygun biçimde yeniden düzenlenmesi.
* Hasta mahpusların serbest bırakılması.
* İfade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlüklerinin güvence altına alınması.
* Kürt kimliği, dili, kültürü ve eşit yurttaşlıkla ilgili sorunların demokratik siyaset içinde ele alınması.
Ersoy, silahsızlanmanın tek başına kalıcı barış için yeterli olmayacağını, temel hak ve özgürlükler alanında somut adımlar atılması gerektiğini vurguladı.
İzleme mekanizması önerisi
Dördüncü başlıkta, çözüm sürecinin izlenmesi ve denetlenmesi için bağımsızlık, çoğulculuk ve hesap verebilirlik ilkelerine dayanan mekanizmaların güçlendirilmesi istendi.
Ersoy, kanunda yürütme organı bünyesinde bir koordinasyon kurulu ve Türkiye Meclisi bünyesinde bir izleme komisyonu öngörüldüğünü belirtti. Sürecin yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmelerine bırakılmaması gerektiğini ifade eden Ersoy, Türkiye Meclisi İzleme Komisyonu'nun düzenli raporlar yayımlamasını ve çalışmaların kamuoyuyla paylaşılmasını önerdi.
İnsan hakları örgütleri, barolar, akademisyenler, uzmanlar ve sivil toplum kuruluşlarının sürece katılımının sağlanması da talepler arasında yer aldı.
Cinayetler aydınlatılmalı
İHD'nin beşinci başlığı, geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlalleriyle yüzleşilmesi ve toplumsal onarım mekanizmalarının oluşturulması oldu. Ersoy, zorla kaybetmelerin ve faili meçhul cinayetlerin etkili biçimde soruşturulmasını, mağdur ailelerinin hakikate erişiminin sağlanmasını ve sorumluların yargı önüne çıkarılmasını istedi. Ayrıca çatışmalardan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programlarının geliştirilmesi gerektiğini belirten Ersoy, geçmişteki ağır insan hakları ihlallerinin tekrarlanmasını önleyecek kurumsal güvencelerin oluşturulması çağrısı yaptı.
İHD, açıklamasının sonuç bölümünde çözüm sürecinin yalnızca silahlı çatışmanın sona ermesiyle sınırlı tutulmaması gerektiğini vurguladı. Eşbaşkan Ersoy, silahsızlanma ve tasfiyeye ilişkin hukuki düzenlemelerle eş zamanlı olarak iki ayrı programın daha hazırlanmasını isteyerek, şunları ekledi: "Siyasi katılım, temel haklar, yerel demokrasi ve eşit yurttaşlığı kapsayan bir demokratikleşme programı ile hakikat, adalet, yüzleşme ve toplumsal onarımı esas alan bir toplumsal barış programı.” HABER MERKEZİ
***
Kurtulmuş, nihayet başladı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş, nihayet bir ayın ardından iki gün boyunca CHP, Yeni Yol, DEM Parti ve AKP gruplarına ziyaret gerçekleştiriyor. Ziyaretlerine dün saat 14.00’te Cumhuriyet Halk Partisi ile başlayıp saat 15.00’te Yeni Yol Partisi ile devam eden Kurtulmuş, bugün ise saat 13.30’da DEM Parti’nin, saat 14.30’da AKP’nin Meclis'teki gruplarını ziyaret edecek. Kurtulmuş, Perşembe günü ise MHP ile görüşecek. Kurtulmuş'un söz konusu ziyaretlerinin amacı, Meclis İzleme Komisyonu'nun oluşturulması. Kurtulmuş görüşmelerden sonra en kısa sürede kurulacağını açıkladı. ANKARA
***
Kalın'dan çarpıcı çıkış
MİT Başkanı İbrahim Kalın, Oxford Üniversitesi’nden Galip Dalay’ın sorularını yanıtlarken çözüm sürecine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.
ORSAM ile Oxford Üniversitesi Küresel Tarih Merkezi bünyesindeki Küresel Düzen Programı’nın Ankara’da düzenlediği konferansta konuşan Kalın, Kürt meselesinin yalnızca silahların bırakılmasıyla çözülemeyeceğini belirterek, “Silahsızlanma bu sürecin bir ayağı, diğer ayağı ise kesinlikle daha fazla demokratikleşme ve demokratik reformlardır” dedi.
Kürtlerin bir bölümünün kendisini dışlanmış, ayrımcılığa uğramış ve haklarından mahrum bırakılmış hissettiğini söyleyen Kalın, kimlik, hafıza, çokkültürlülük ve aidiyet konularının da ele alınması gerektiğini vurguladı. Kalın, Hareket Yönetimi'ndeki kaygıları anladıklarını ve aşmak için görüşmelerin sürdüğünü söyledi.
Silahsızlanma aşamalarının tamamlanması ve MGK'nin onayının ardından mevcut yasal paketin kapsamı dışında kalanları da içerecek ek yasaların çıkarılacağını açıklayan Kalın, Türkiye’ye dönüş ve topluma yeniden katılım için hazırlıkların yapıldığını bildirdi.
Meclisteki oylamada 467 milletvekilinin lehte oy kullandığını anımsatan Kalın, “Dolayısıyla geri dönüş yok. İlerlemeye devam edeceğiz” mesajını verdi.
