Tarihin akışının hızlandığı zamanlarda atılan her adım, kader tayin edicidir; çıkış da çöküş de atılan adımlarla gelir

  • Ulus devletlerin yeni bir dizaynı söz konusudur; esas düzenleme Ortadoğu’nun kalbi olan Kürdistan’da ulus devletlerin dizaynıyla gerçekleşecektir.
  • Kürt sorunu, temel sorun olarak tüm bölgenin kaderini değiştirecek kapasitede stratejik bir açmazla karşı karşıya kalacaktır. Şu anda yaşanan, bu stratejik açmazın başlangıcıdır.
  • Mevcut Federe Kürdistan ihtiyacı karşılayamadığı için aşılmak istenecektir; ya daha da kalıcılaşıp bir ulus devlete dönüşecek ya da farklı bir siyasi oluşuma evrilecektir.
  • “Kürtler vardır ama hakları yoktur ya da haklarına gerek yoktur” politikası, inkarın inceltilerek sürdürülmesidir. Bu safsatalarla oyalanmanın bir anlamı kalmadı.

ABDULLAH ÖCALAN

Son 200 yıldır bir kördüğüm haline getirilen Ortadoğu’nun merkezinde yer alan Kürdistan’ın, yeni dönem stratejisinin merkezinde olduğunu söylemek, yaşanan gerçekliğin en yalın ifadesidir.

Ortadoğu Birinci Dünya Savaşı sonrası şekillendirilirken Kürdistan merkez alınmıştı. Bu, Kürdistan’ın jeostratejik ve jeopolitik konumundan kaynaklanıyor. PKK’nin 50 yıllık mücadelesi sonucu Kürdistan’ın bu konumu daha da güçlendi. Şu açıktır ki; PKK, Kürdistan’ın her yönüyle stratejik konumunu daha da açığa çıkarttı. Şimdi hesaplar bu konum üzerinden yapılıyor. Dolayısıyla yeni stratejik denge veya hegemonik değişim, Kürdistan merkezlidir ve çok yakında bu durum daha da anlam bulacaktır.

Kürdistan, mutlaka yeni hegemonik kaymaya göre yeniden düzenlenmek istenecektir. Irak’ta ve Suriye’de yaşananlar, çok yakında İran’da yaşanacaktır ve yine bağlantılı olarak Türkiye’ye de dayatılacaktır. Gelişmeler, tüm sıcaklığıyla böylesi bir değişimin başladığını gösteriyor. Biraz tarih ve jeopolitik bilgisi olan herkesin görebileceği hakikatten bahsediyoruz.

1923’ten sonra Türkiye’de “Lozan Dengesi” denilen veya Arap ülkelerinde “BAAS Dengesi”, İran’da “Humeyni öncesi ve Humeyni Dengesi” denilen durum, bir geçiş sürecinin stratejik dengesini ifade ediyordu. 7 Ekim 2023 ile birlikte bu denge dağıldı.

Ulus devletlerin dizaynı

Ulus devletlerin yeni bir dizaynı söz konusudur fakat burada sadece Filistin-İsrail bağlamında değil, esas düzenleme Ortadoğu’nun kalbi olan Kürdistan’da ulus devletlerin dizaynıyla gerçekleşecektir. Esas soru da şudur: Söz konusu ulus devletler nasıl düzenlenecektir? Bunun artık planlandığını ve giderek öne çıkarılacağını biliyoruz. Mevcut Federe Kürdistan devleti ihtiyacı karşılayamadığı için aşılmak istenecektir. Federe devlet, ya daha da kalıcılaşıp bir ulus devlete dönüşecek ya da farklı bir siyasi oluşuma evrilecektir.

Bu noktada can alıcı iki strateji ortaya çıkıyor. Kürt sorunu dediğimiz sorun, bölgenin temel sorunu haline gelecek ve tüm bölgenin kaderini değiştirecek kapasitede stratejik bir açmazla karşı karşıya kalacaktır. Şu anda yaşanan durum, bu stratejik açmazın başlangıcıdır. Güney Kürdistan’da 2017’de bir referandum deneyimi yaşandı, tüm bölge devletleri karşı çıktı, hegemonik güçler de sessiz kaldı. Referandumun sonuçları pratikleştirilemedi ve sorun öylece kaldı. Kürtlere kendi kaderlerini belirleme hakkı tanınmadı.

Başını çeken Türkiye'dir

Geleneksel statüko henüz bu defteri açmadığı için tanınmadı. Bir stratejik Kürt devleti devreye koyulmamıştı. Mevcut iş birlikçi devletlerle süreç sürdürülmeye çalışılmaktaydı. Bu direncin başını çeken de Türkiye’dir. Kürtler söz konusu olduğunda Türkiye, asla değişime ve değiştirmeye gelmiyor, Mars’ta dahi olsa bunu bir beka meselesi olarak görüyor. Bunun için her türlü Kürt hareketini ve statüsünü ölüm-kalım meselesi olarak ele alıyor ama artık küresel sistemin bölgesel planları değişiyor. Değişim olmadan eski statüko sürdürülemez duruma geldi. Türkiye, tutucu bir şekilde Lozan’a dayalı stratejide ne kadar ısrar ederse etsin, değişmek zorundadır, çünkü tüm bölgesel ve küresel güçler bunu zorunlu görüyor.

İmha stratejileri boşa çıkarıldı

Kaldı ki daha belirleyici olan 60 milyon nüfusuyla Kürt halkının kendi özgürlük mücadelesidir. Uzun süreli özgürlük mücadelesi, artık imha stratejilerinin sürdürülmesine şans tanımıyor. Bizzat PKK’nin varlık savaşının getirdiği nokta, imha stratejilerini boşa çıkardı. Dört parçada da özgürlük hamlesi çok güçlü bir biçimde varlık bulup ifadeye kavuştu. Bunun pratik yaşamda vücut bulması için demokratik siyasal eylemini de her an gündemde tutuyor. Kürtlerin özgürlük iradeleri, politika ve örgüt üretme kapasiteleri güçlendi. Bu noktada Kürtlerin geçmişte yaşadıkları stratejiden yoksunluk küresel ve bölgesel güçlerin inkâr çabaları, artık anlamını yitiriyor. En önemlisi de daha da kabul edilebilir bir stratejinin gereğinin ortaya çıkmasıdır.

Kürtlerin devleti de mümkün

Kürtler son 50 yıllık mücadele üzerinden kendilerini buldu. Varlık mücadelelerini kazanarak, tüm dünyaya kabul ettirdiler. Büyük kazanımlar elde ettiler fakat reel sosyalizm çöktü, Kürtlerin özgürlük savaşı da 30 yıldır pata durumunu aşamadı. Kürtler ulus devlette ısrar ederse -ki bu her şeye rağmen mümkün olabilir- yüz binlerce, belki de milyonlarca insanın canına mal olacaktır. Kürtler, ulus devlet mi diyecek, yoksa daha gerçekçi, toplumcu bir çözüm yolu mu bulunacak? Tarihin bir akışı vardır ve bu akış gelmiş bir çatala dayanmıştır; acaba hangi yol yürünecektir?

Muhatap Türkler ve Kürtlerdir

Bu sorunun muhatabı, ne tek başına Kürtler ne de Türklerdir. Muhatap, Türkler ve Kürtlerdir. Uluslararası güçlerin yeni dizaynına onay mı verilecek yoksa ittifakla Türkiye büyütülüp barış merkezi haline mi getirilecek? Bu sorular tarihi, yakıcı sorulardır. Kaçmak da kaçamak yanıtlar da yarım ağız yorumlar da durumu kurtarmaya yetmez. Net tutum almayanlar bu akışın önünde duramazlar. Demokratik entegrasyon işte tam da bu soru ve sorunlara gerçekçi, uygulanabilir ve toplumcu yanıtlar üreten bir çözümdür.

Üç şey birden başarılır

Türkiye’de Kürt sorununun demokratik entegrasyon temelinde çözümü üç şeyi birden başarır:

* Türkler ile Kürtler arasındaki son 50 yılı, özellikle zorlayıcı, yıkıcı olan 200 yıllık çatışmayı sonlandırır. Böylece halkları çatışmanın yarattığı, başta insan kaybı olmak üzere tüm maliyetlerden kurtarır.

* Uluslararası ve bölgesel güçlerin, Türkiye üzerinde oynamak istedikleri oyunları, zayıflatma ve kendine bağlama siyasetlerini boşa çıkarır. Türkler ve Kürtler başta olmak üzere halkların dayanışmasına dayalı barış ve refahın önünü açar, Ortadoğu’ya yeni bir toplumcu çözüm ufku sunar.

* Türk ve Kürt halklarının hassasiyetlerini gözeten kimlik eşitlikçi, özgürlükçü ve uygulanabilir bir model sunar.

Bu çözüm nasıl olacak?

Her kimlik, kültür haklarıyla birlikte vardır. İnsan haklarıyla insandır. Haklarından yoksun bir varlık düşünülemez. “Kürtler vardır ama hakları yoktur” ya da “haklarına gerek yoktur” politikası, inkarın inceltilerek ama zorla sürdürülmesidir. “Kürtler vardır ama hakları yoktur” gibi safsatalarla oyalanmanın bir anlamı kalmadı. Peki, bu nasıl olacak?

Aciliyeti sebebiyle Kürt sorununun demokratik entegrasyonist çözümü için bir başlangıç niteliğinde de olsa bir çerçeve, zorunluluk arz ediyor. Kürt sorununun çözümünde başlangıç için asgari düzenlemeler şu şekilde özetlenebilir:

* Düşünce, dolayısıyla ifade ve örgütlenme özgürlüğü. Bunun içinde yerelden genele demokratik siyaset alanının yasal güvencelerle tesis edilmesi ve yerel Kürt kültürel örgütlenmelerine imkân sunulması da vardır.

* Yerel demokrasi, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi, sosyal, ekonomik, kültürel alanlarda yerel yönetimlerin inisiyatif alanlarının genişletilmesi, buna uygun olacak şekilde yasal, idari altyapı düzenlemelerinin yapılması.

Kürt sorununun Türkiye’de şiddet ve çatışmadan arındırılarak demokratik entegrasyonu için bu demokrasi ilkelerinin tesisi, başlangıç için asgari ihtiyaçları karşılayabilir.

Ortadoğu’da bir yıkıma dönüşme potansiyeli taşıyan yeniden dizaynın gündemde olduğu böylesi tarihi bir süreçte doğru adımlar atma ve hazırlıklı olma, halklarımızı olası yıkımlardan kurtarmanın tek yoludur. Unutulmamalıdır ki, tarihin akışının hızlandığı zamanlarda atılan her adım, kader tayin edicidir. Çıkış da çöküş de atılan adımlarla gelir.

* Rêber Apo'nun Kominal'de yayınlanan 'Demokratik Cumhuriyet, Demokratik Entegrasyon' perspektifinden alınarak düzenlendi.