- Netanyahu, Trump’a, Türkiye’nin Suriye’de işgal ettiği bölgelerin İsrail’in işgal ettiği bölgelerden “50 kat daha büyük” olduğunu gösteren bir Suriye haritası sundu. Suriye’de kalacaklarını söyledi.
ABD-İran savaşının 6’ncı ayında Washington'a giden İsrail Başbakanı Netanyahu ve ABD Başkanı Donald Trump’ın ne konuştuğu, hangi konular üzerine anlaştıkları sorularının yankıları sürüyor. Axios’tan Barak Ravid’in İsrailli yetkililere dayandırdığı haberine göre, Netanyahu, Trump’ın kararını beklediğini ancak İran’ın İsrail’e saldırması halinde İsrail’in yanıtının anında ve güçlü olacağını ona açıkça belirttiğini söyledi.
Üç seçenek
90 dakikalık görüşmenin ana gündem maddesi İran’dı. Trump, sonraki adımlar için şu üç seçeneği değerlendiriyor: İran’la bir anlaşmaya varmak, İran’a yönelik deniz ablukasını sürdürürken ekonomik baskıyı artırmak ve askeri saldırıları yeniden başlatmak-yoğunlaştırmak.
Trump’ın savaşın enerji piyasaları ve küresel ekonomi üzerindeki etkisine ilişkin endişelerini dile getirdiği. Netanyahu ise Trump’a İran’ın elinde kalan tek koz olan Hürmüz Boğazı’nı, ABD’yi taviz vermeye zorlamak için kullanmaya çalıştığını belirtti.
Ayrıca görüşmede İran’a yönelik ekonomik baskıları arttırmanın tüm yolları ve ablukayı sürdürme olasılığı konuşuldu. İsrailli yetkili, “Yakıt tedarikinde sorunlar yaşıyorlar, benzin istasyonlarında uzun kuyruklar var, dizel sıkıntısı çekiliyor. Halkın büyük bir hayal kırıklığı yaşaması nedeniyle küçük çaplı protestolar oluyor. Rejim bu durumdan çok endişeli. Halkın ekonomik durum nedeniyle ayaklanacağından korkuyor” dedi.
Suriye’de işgal detayı
Görüşmede en dikkat çeken konulardan biri ise Suriye oldu. Habere göre, Netanyahu Trump’a, Türkiye’nin Suriye’de işgal ettiği bölgelerin İsrail’in işgal ettiği bölgelerden “50 kat daha büyük” olduğunu gösteren bir Suriye haritası sundu. Yani Türkiye’nin Suriye’nin yüzde 5’ini, İsrail’in ise yüzde 0,1’ini işgal ediyor.
Ancak ABD’li bir yetkili, “Suriye’nin güneyindeki İsrail işgalinden farklı olarak, Suriye’nin kuzeyindeki Türk askeri varlığının bugün Suriye hükümetinin rızası ve daveti üzerine gerçekleştiğini” belirtti. Netanyahu, Trump’a, cihatçı gruplardan tehditler devam ettiği sürece İsrail’in güney Suriye’deki “tampon bölgede” varlığını sürdüreceğini söyledi.
ABD-Suudi Arabistan nükleer anlaşmasını da görüşüldü. Trump, Netanyahu’ya bu anlaşmayı Suudi Arabistan’ın İsrail ile ilişkilerini normalleştirme bağlamında değerlendirdiğini söyledi.
Savunmayı güçlendirme planları
Ayrıca Netanyahu, Trump, Başkan Yardımcısı Vance ve Witkoff’a, ABD’nin İsrail’e sağladığı askeri yardımı 10 yıl içinde sıfıra indirme konusunda ciddi olduğunu belirtti. Trump ve ekibi ise yardımın kademeli olarak sonlandırılmasını destekledikleri için İsrail karşıtı olmakla suçlanmaktan endişe duyan Cumhuriyetçilerden geri bildirim aldıklarını söyledi.
Netanyahu, İsrail savunma sektörüne, ABD’nin F-35’leri ve diğer gelişmiş jetleri tedarik etmeyi durdurması durumunda bile ülkenin hava kuvvetlerinin güçlü kalması için on yıl içinde modern bir savaş uçağı geliştirmeye çalışması talimatını verdi.
Netanyahu, İsrail’in ekonomik durumunun ABD’den alınan askeri yardımı kademeli olarak sonlandırmaya elverişli olduğuna inanıyor. Netanyahu’nun yeni bir mutabakat metninde, İsrail’in füze savunma sistemlerinin geliştirilmesine yönelik 5-10 milyar dolarlık desteğin yanı sıra 16 milyar dolarlık doğrudan ABD askeri yardımı da yer alıyor. Bunun yanı sıra Netanyahu, yeni silah sistemlerinin araştırma ve geliştirilmesi için 16 milyar dolarlık bir ortak fon kurulmasını da öneriyor.
Netanyahu: Kararları Trump veriyor
Görüşmeden kısa bir süre sonra ABC News'in sorularını yanıtlayan Netanyahu, ABD-İsrail ortaklığının liderinin Trump olduğunu belirtti. Netanyahu'nun bu açıklamaları, savaşın altıncı ayına girmesiyle birlikte iki lider arasında tırmanan gerilimin ardından geldi.
Netanyahu, "Gerçek şu ki biz ortağız, müttefikiz. Ama o kıdemli ortak. Unutmayalım ki karşıdaki Amerika Birleşik Devletleri. Ben ise küçük ortağım. Ben İsrail Başbakanıyım ve ülkemin çıkarlarını, güvenliğini savunmam gerektiğinde bunu yaparım" dedi.
ABD’li ve İsrailli yetkililer, Netanyahu’nun Salı günkü Oval Ofis görüşmesinde Trump’ı İran’a saldırmaya devam etmesi konusunda ikna etmek amacıyla İsrail istihbarat raporlarını sunacağını doğrulamıştı.
Bu iddiaları yalanlayan Netanyahu, İran krizini çözmek için masadaki seçenekleri ele aldıklarını belirtri. Netanyahu bu seçeneklerin Tahran ile daha kapsamlı bir anlaşma müzakere etmek, stratejik Hürmüz Boğazı ablukasını sürdürmek veya ek askeri adımlar atmak olduğunu aktardı.
WASHINGTON