- İsrail’de hiçbir blok 61 sandalyeye ulaşamadı. Netanyahu “güçlü sağ hükümet” kuracağını söyledi. Eisenkot, Arap partileriyle koalisyonu dışlarken, Yair Golan ittifak çağrısı yaptı.
- Arap partileri yüksek katılımla sandıktan güçlenerek çıktı. Ortak Liste ve Ra’am toplamda 19 sandalye alarak iki ana blok arasındaki dengeyi değiştirebilecek ana güç haline geldi.
İsrail’de 27 Ekim’de yapılan parlamento seçimlerinin ardından oy sayımı devam ederken ülkenin siyasi geleceğine ilişkin belirsizlik sürüyor. Haberi yayına hazırladığımız sırada, Merkez Seçim Komitesi'nin açıkladığı kısmi sonuçlara göre Başbakan Binyamin Netanyahu'nun liderliğindeki blok 54 sandalye, rakibi Gadi Eisenkot'un bloğu ise 47 sandalye kazanıyor. Arap partileri ise 19 sandalyeyle şimdiden rekor bir sonuç elde etti. Her iki blok da 120 sandalyeli mecliste çoğunluğu sağlamak için gereken 61 sandalyeye ulaşamıyor. Ancak Netanyahu'nun Likud Partisi'nin birinci parti olarak çıktığı görülüyor. Bu durum, Netanyahu’nun iktidarda kalmasına olanak sağlayabilir; çünkü yeni bir hükümet kurulana kadar mevcut başbakan, geçici hükümetin başında görevini sürdürebilecek.
Netanyahu: Sağcı bir hükümet kurmalıyız
Netanyahu, “güçlü, sağ kanat bir hükümet kuracağını” belirterek “gerçek sonuçları beklediğini” bildirdi. Kudüs’te Likud partisi destekçilerine yaptığı konuşmada İsrail’in askeri başarılarını ve “İran tehdidini ortadan kaldırmak” için tarihi bir fırsat olduğunu vurgulayarak, “Güçlü, sağcı bir hükümet kurmalıyız” dedi.
Ancak Netanyahu'nun iktidardaki çoğunluğunu kaybettiğinin netleşmesiyle İsrail'in geleceği belirsizliğe girdi ve siyasi kaderi artık muhalif Yahudi partilerinin, Salı günkü seçimlerde desteği artan Filistin partileriyle ortak bir cephe oluşturmaya hazır olup olmamasına bağlı.
Trump’tan tebrik mesajı!
ABD Başkanı Donald Trump, seçim sonuçlarından “memnun” olduğunu söyledi. Netanyahu’nun “çok iyi bir sonuç” elde ettiğini savunan Trump, “başarı” olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca Netanyahu’ya verdiği açık desteğin seçim sonuçlarını etkilediğini ve seçim tavsiyesinin başbakana yardımcı olduğunu ileri sürdü.
Trump, Truth Social hesabında da desteğinin Netanyahu’nun olası yenilgisini yakın bir yarışa dönüştürdüğünü ileri süren bir mesaj paylaştı; Netanyahu’nun kazanabileceğini ya da siyasi bir çıkmaz yaşanabileceğini belirtti.
Öte yandan I24News.tv’ye göre Trump’ın, İsrail’de kurulacak yeni hükümet sürecini yakından takip edeceği ve Netanyahu’nun aşırı sağcı Dini Siyonizm Partisi ile Otzma Yehudit’le ittifak kurmasını engellemeye çalışacağı öne sürüldü. Trump’a yakın kaynaklara dayandırılan iddialara göre, Itamar Ben-Gvir’in yer alacağı bir koalisyon Washington açısından kabul edilebilir bir seçenek olarak görülmüyor. Aynı kaynaklar, Trump’ın başbakanlık görevinin dönüşümlü yürütüleceği bir ulusal birlik hükümetini teşvik edebileceğini belirtiyor. Bu girişimin, İbrahim Anlaşmaları’nın kapsamını genişletmeyi amaçladığı ifade ediliyor. Suudi Arabistan’ın da aralarında bulunduğu bazı Arap ülkelerinin, Netanyahu başbakanlık görevinde kaldığı sürece İsrail’le normalleşme anlaşması imzalamaya yanaşmadığı ileri sürülüyor.
Eisenkot: Halk değişimden yana karar verdi
Gadi Eisenkot, ilk sonuçların “Netanyahu’ya ve hükümetine yönelik tam bir güvensizlik oyu verildiğini gösterdiğini” söyledi. İsrail ordusunun eski genelkurmay başkanlarından Eisenkot, Tel Aviv’deki parti genel merkezine gece saatlerinde ulaştı ve destekçilerine “tarih yazdıklarını” söyledi. Eisenkot şunları ifade etti: “Tarih yazdık. Bu sabah İsrail halkı, önümüzdeki yılların liderliği konusunda bir referanduma gitti. Halk değişimden yana karar verdi. İsrail halkı Netanyahu’nun görev süresinin devamına karşı oy kullandı. Bu kadar yüksek katılımlı bir seçimde yeniden seçime gitmek hata olur. Halkın iradesine saygı göstermek için elimizden gelen her şeyi yapmak görevimiz ve benim kişisel sorumluluğumdur.”
Gazze savaşında bir oğlu ve iki yeğenini kaybeden 66 yaşındaki Eisenkot, Netanyahu’nun en güçlü rakibi olarak öne çıkmış, iç politikada “ılımlı” bir pozisyon benimsemişti. Siyasete sadece dört yıl önce giren Eisenkot, Gazze savaşının ardından Netanyahu’nun savaş kabinesine katıldı, ancak sekiz ay sonra başbakanın liderliğini eleştirerek istifa etti. 2022’de Ulusal Birlik Partisi’nden Knesset’e giren Eisenkot, ideolojik farklılıklar nedeniyle partiden ayrıldı. Geçen yıl kendi merkezci partisi Yashar’ı kurduğundan beri seçim yarışında Netanyahu’nun en büyük rakibi haline geldi.
Arap partilerinden sürpriz çıkış
İlk sonuçlar, İsrailli Arap seçmenler arasındaki yüksek katılımın seçim başarısına dönüştüğünü ve Arap çoğunluklu iki partinin (Birleşik Arap Listesi Ra’am ve üç küçük partinin ittifakı olan Ortak Liste) toplamda 19 sandalyeye kadar ulaşabileceğini gösteriyor. İsrail’deki ana siyasi partiler, geleneksel olarak Arap partilerini koalisyonlarına dahil etmeye son derece isteksiz. Ancak iki ana siyasi blok arasındaki farkın dar olması beklendiğinden, Arap çoğunluklu partileri Eisenkot ve Netanyahu’nun göz ardı etmesi zor olacak. Geçmiş İsrail seçimlerinde Arap seçmenlerin katılımı genellikle Yahudi seçmenlerin katılımından daha düşük olmuştu. Ancak bu kez Netanyahu’nun iktidardan gitmesi yönündeki talebin çok sayıda Arap seçmeni sandığa yönlendirdiği belirtiliyor.
Yashar Partisi lideri Eisenkot, Arap partileriyle hükümet kurmayı neredeyse tamamen dışladı bu da iktidara giden yolunu zorlaştırıyor. Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğuna Arap partileriyle ittifak kurarak hükümet oluşturma çağrısında bulundu. Golan, “Çoğunluğa sahibiz. Sorumluluğumuz var” ifadelerini kullandı. Yahudi ve Arap yurttaşların oyları arasında ayrım yapılmasını eleştiren Golan, “65, 55’ten büyüktür. İsrail demokrasisi böyle işler” dedi ve ekledi: “Korkmayı bırakmazsak burada geleceğimiz yok. Ve ırkçılığa son vermezsek de. Netanyahu’nun Yahudi ve Arap sesleri arasında yaptığı ırkçı ayrımı artık hoş göremeyiz.”
Ortak Liste’den aday olan Faten Gattas, Nasıra’daki ittifak genel merkezinde yaptığı konuşmada, “İşgali ve ırkçılığı reddediyoruz ve burada kalacağız” dedi. Adaylar, Arap seçmenlerin yüksek katılımının, Netanyahu’nun koalisyonunun yeniden iktidara gelmesini engellemede belirleyici bir rol oynamalarını sağlayacağını umuyorlardı.
Diğer liderlerden tepkiler
Muhalefet lideri Yair Lapid yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Kimsenin kafanızı karıştırmasına izin vermeyin: Netanyahu bloğu ezici bir yenilgiye uğradı. Bu tam bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi.”
Rekor katılım
Birçok kişinin ülke tarihindeki en önemli oylama olarak gördüğü seçime tarihi bir katılım oldu. Bu, aynı zamanda 7 Ekim 2023’te başlayan Hamas-İsrail savaşı sonrası yapılan ilk seçim oldu. İsrail Merkez Seçim Komitesi, bu yılki genel seçimlerde katılım oranının yüzde 77,7 olduğunu açıkladı. Bu, 1999’dan bu yana kaydedilen en yüksek katılım oranını temsil ediyor. Ülkede toplam 7,3 milyon seçmen bulunuyor.
Seçim sistemi ve olası senaryolar
İsrail parlamentosu Knesset’te 120 sandalye bulunuyor. Bir hükümetin çoğunluğu sağlayabilmesi için 61 sandalyeye sahip olması gerekiyor. İsrail’de nispi temsil sistemi uygulanıyor. Bu nedenle hükümetler bugüne kadar hep birden fazla partiden oluşan koalisyonlar tarafından kuruldu. Tüm sonuçların belli olmasının ardından ve tüm siyasi gruplarla yapılacak istişarelerden sonra, İsrail Cumhurbaşkanı hükümet kurma konusunda en yüksek başarı şansına sahip olduğuna inandığı parti liderini koalisyon kurmakla görevlendirecek.
Seçimde galibiyetin olmaması, sonrasında haftalar hatta aylar sürebilecek siyasi pazarlıkların yaşanabileceği anlamına geliyor. Hiçbir blok çoğunluğu sağlayamazsa, azınlık hükümetinin göreve gelmesi mümkün olabilir. Bunun da gerçekleşmemesi halinde yeniden seçimlere gidilebilir. Bu durumda Netanyahu, seçimler yapılana kadar geçici başbakan olarak görevini sürdürecek. Her iki bloktan da hiçbirinin hükümet kuramaması halinde yeni bir seçim yapılması gerekebilir ancak Eisenkot buna karşı çıktı. “Katılım oranının bu kadar yüksek olduğu bir seçimde, yeni bir seçime gitmek hata olur” dedi. HABER MERKEZİ
