Kürt dili, bir ışığını yitirdi

• Kürt dilinin korunması ve geliştirilmesine önemli katkılar sunan Mehmet Emin Bozarslan için taziyeler kabul ediliyor. Kürt Yazarlar Derneği, "Sadece bir yazar değildi, en karanlık zamanlarda Kürt dilinin bir ışığıydı" dedi.

Kürt dili, edebiyatı ve tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınan yazar, dilbilimci ve çevirmen Mehmet Emin Bozarslan, 90 yaşında İsveç’te vefat etti.

Yaklaşık 45 yıldır İsveç’in Uppsala kentinde sürgünde yaşayaşan 92 yaşındaki Bozarslan’ın vefatını, ailesi adına Aycan Şermin Bozarslan duyurdu. Akademisyen Hamit Bozarslan’ın da babası olan 92 yaşındaki Mehmet Emin Bozarslan’ın vasiyeti doğrultusunda cenaze töreninin aile arasında gerçekleştirildiği belirtildi. Aile, taziyelerin bugün 13.00–16.00 saatleri arasında Uppsala’daki Stabby Prästgård’da kabul edileceğini açıkladı.

Amed'in Licê ilçesinde 1934'te dünyaya gelen Mehmet Emin Bozarslan, geleneksel medrese eğitimiyle yetişti. Türkçeyi ve okuma-yazmayı kendi çabalarıyla öğrenen Bozarslan, dışarıdan sınavlara girerek 1956'da müftü oldu. Kaleme aldığı eleştirel eserler nedeniyle müftülük görevinden iki kez uzaklaştırıldı. 

Bozarslan, 1968'de yayımladığı “Kürtçe Alfabe” (Alfabê) adlı eseriyle modern Türkiye tarihinde bir ilke imza attı, ancak bu eser yayımlandığı gün toplatıldı ve Bozarslan “bölücülük” suçlamasıyla tutuklandı. 12 Mart 1971 askeri muhtırasının ardından yeniden tutuklanan Bozarslan, 1974'e kadar cezaevinde tutuldu. 1979'da ise İsveç’e yerleşti. 

Mehmet Emin Bozarslan, sürgün yıllarında kurduğu Deng Yayınevi aracılığıyla Kürt edebiyatının temel eserlerini modern Latin harflerine aktararak yok olmaktan kurtardı. 

50'den fazla eser bıraktı

Kürtçe alfabe, sözlük çalışmaları ve çok sayıda çevirisiyle Kürt dilinin korunması ve geliştirilmesine önemli katkılar sunan Bozarslan, geride 50’den fazla eser bıraktı.

Dilbilim ve Sözlük Çalışmaları 

* Alfabê (1968): Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe. 

* Kürtçe–Türkçe Sözlük (1978): Alanındaki en kapsamlı referans kaynaklarından biri. 

Siyasi ve Sosyolojik İncelemeler 

* Doğu’nun Sorunları (1966): Bölgenin ekonomik ve sosyal yapısını istatistiksel verilerle ele alan tarihsel bir çalışma. 

* İslamiyet Açısından Şeyhlik–Ağalık (1964): Dinsel ve feodal yapıların eleştirisi. 

* Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu (1967). 

Klasik Çevirileri ve Editörlük

* Mem û Zîn: Ehmedê Xanî’nin klasik eserini Türkçeye çevirerek geniş kitlelerle buluşturdu (1968). 

* Şerefname: Şeref Xan’ın Kürt tarihini anlatan eserinin çevirisi. 

* Jîn Dergisi ve Kurdistan Gazetesi: Osmanlı döneminde yayımlanan ilk Kürtçe yayınları Arap harflerinden Latin harflerine aktararak beş cilt halinde yayımladı. 

* Mervani Kürtleri Tarihi: İbnü’l-Ezrak’tan çeviri. 

Çocuk Edebiyatı ve Folklor

* Meyro, Mîr Zoro, Gurê Bilûrvan, Kêz Xatûn, Pepûk. 

* Melayê Meşhûr: Kürtçe fıkra derlemeleri. 

* Kemal Paşa Weledê Kê Ye?: Siyasi hiciv ve meseller. 

Özenle korunması gereken miras

Bozarslan Ailesi'nin Amed'de yaşayan fertleri, dün Rezan'daki Odabaşı Bal Taziye Evi'nde taziye kabulüne başladı. Siyasi parti üyeleri ve liderleri, sivil toplum kuruluşları temsilcileri ve birçok kişi taziye evini ziyaret ederek aileye başsağlığı dileklerini iletti, dualar okudu. Taziye bugün de devam ediyor. Bozarslan'ın yeğeni Mahmut Bozarslan, amcasının bıraktığı mirası özenle koruyacaklarını belirtti. Mahmut Bozarslan, "Amcamızın vefatı bizi çok üzdü, çünkü çok değerli birini kaybettik. O sadece bizim için değil, Kürt halkı için de büyük bir insandı. Tüm hayatı acı ve ıstırap içinde geçti. Kürt dili ve edebiyatı için mücadeleye öncülük etti ve Kürtçe çalışmaları nedeniyle hayatını sürgünde geçirmek zorunda kaldı. Üstad, dil ve edebiyat alanında Kürt halkı üzerinde büyük bir etkiye sahipti. Seyda, Kürtçe sözlük ve alfabeyi geliştiren ilk kişiydi ve bize böyle bir miras bıraktığı için gurur duyuyoruz. Onun bu mirası, yolumuzu her zaman aydınlatacaktır."

Emeği boşa gitmedi

Kürt Ulusal Kongresi (KNK) de Kürt yazar, dilbilimci ve çevirmen Mehmet Emin Bozarslan’ın ailesi ve Kürt halkı için bir başsağlığı mesajı yayımladı. KNK, Bozarslan’ın Kürt kimliği, dili ve kültürünün yasaklı olduğu dönemlerde cesur bir duruş sergileyerek çalışmalarını sürdürdüğünü hatırlattı. Bozarslan’ın hayatının sonuna kadar Kürt dili, edebiyatı, kültürü ve tarihine büyük katkılar sunduğunu vurgulayan KNK, Kürt ve Kürdistan kültürü, tarihi ve edebiyatının büyük bir öğretmeni olduğununun altını çizdi. KNK, “Mehmet Emin Bozarslan, gözün arkada kalmasın. Emeğin boşa gitmedi; binlerce takipçin var ve yolunda ilerlemeye devam edecekler. Vasiyetin mutlaka yerine getirilecektir” dedi.

Aydınlatmaya devam edecek

Kürt Yazarlar Derneği de bir taziye mesajı yayımladı. Açıklamada, şunlar ifade edildi: "Mehmet Emin Bozarslan sadece bir yazar değildi, en karanlık zamanlarda Kürt dilinin bir ışığıydı. Kuzey Kürdistan'da modern edebiyatın temellerini sağlamlaştırdı. Hayatını baskı altında ve sürgünde, ancak gururla halkına hizmet ederek geçiren bir bilgi hazinesiydi. Kürt kültürü ve kimliğinin temelleri üzerine yaptığı çalışmalar ve çabaları, gelecek nesiller için her zaman bir rehber ve paha biçilmez bir kaynak olacaktır. Kürt Yazarlar Derneği olarak, bu büyük akademisyenin vefatını tüm Kürt halkı ve dünya edebiyatı için büyük bir kayıp olarak görüyoruz. Öncelikle ailesine, arkadaşlarına ve tüm Kürdistan halkına başsağlığı diliyoruz. Onun mirası, Kürt edebiyatının yolunu her zaman aydınlatacaktır."