- Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, 2025-2026 eğitim-öğretim yılı sonu itibarıyla sistem üzerinden 26 bin 920 öğrencinin mevsimlik tarım işçisi olduğunu açıkladı. Sivil toplum kuruluşlarına göre ise her yıl yaklaşık 250 bin çocuk, ailesiyle birlikte mevsimlik tarım göçüne katılıyor. Bu çocukların yüzde 80’i eğitim dışına düşüyor.
Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, 7 Ağustos'ta tarım işçisi ailelerin çocuklarına ilişkin Meclis Başkanlığına sunduğu soru önergesine, Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’den yanıt geldiğini bildirdi. Yusuf Tekin, yanıtında "2025-2026 eğitim-öğretim yılı sonu itibarıyla sistem üzerinden 26 bin 920 öğrencinin mevsimlik tarım işçisi aile çocuğu olarak hareketi tespit edilmiştir. Bu veri, öğrencilerin mevsimlik göç kapsamında yer değiştirmesini göstermekte olup okuldan tamamen ayrılan öğrenci sayısı anlamına gelmemektedir” dedi.
Gürer, Bakan Tekin’in yanıtına ilişkin şunları söyledi: “Ekim ve hasat dönemi başlangıçları eğitim süreçleriyle çakışıyor. Bu süreçlerde tarlada, bahçede olan işçi çocukları, aileleriyle farklı bölgelerden zorunlu göç ediyor. Yaşam alanları çadırlar. Sağlıksız koşullarda barınıyorlar. Genelgedeki uygun barınma alanına gittiğim yerlerde rastlamadım. Okul yerine çadır önlerinde oynayan çocuklar, sorduğumda okulu bırakıp geldiklerini anlatıyorlar. Göçer aile sayısına göre yanıtta yer alandan daha çok okulu erteleyen çocuk olası. Bu bağlamda geçici barınma yerlerinde taramalar yanında, eğitimi sürdürecek önlemlerin alınması ve artırılması da ihtiyaç. Yıl içinde eğitimden uzak kalan çocuklar eğitimlerini sürdürmede de sorun yaşıyor ve belli bir yaştan sonra tarım işçisi olarak eğitimi sonlandırıyor. Bu süreç genelgede yer aldığı biçimiyle devam etmiyor.”
Dört çocuktan biri işçi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan “İstatistiklerle Çocuk 2025” bültenine göre ise Türkiye'de 21,3 milyon çocuk yaşıyor. Bu yılki verilerde, 15-17 yaş grubundaki çocuk işçi sayıları gizlendi. TÜİK’in 2024 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre ise her dört çocuktan biri işçi olarak çalışıyor. 2024’te 15-17 yaş grubunda 3 milyon 894 bin çocuk bulunurken, bunların 970 bini kayıtlı işçi olarak çalışıyor. Buna ek olarak 504 bin çocuk da mesleki eğitim merkezleri (MESEM) kapsamında patronlara çalışıyor. Böylece toplamda çocuk işçi sayısı 1 milyon 474 bine ulaşıyor. Ancak bu çocukların kaçının tarımda yer aldığı belirtilmiyor.
TÜİK’in 2023 anketine göre 22 milyon 206 bin 34 çocuk bulunuyor ve bu çocukların yüzde 17,5’i yani 3 milyon 886 bin 55’i 15-17 yaş arasında. 15-17 yaş arasındaki çocukların da yüzde 22,1’i yani 858 bin 818’i iş gücünde.
Çocuk işçiliğine dair en kapsamlı veri 2019'da yayımlanmıştı. TÜİK tarafından yayımlanan Çocuk İşgücü Anketi Sonuçları (2019) verilerine göre, Türkiye'de bir ekonomik faaliyette çalışan 5-17 yaş grubundaki çocuk sayısı 720 bin kişi oldu. Çocukların yüzde 30,8'i tarım sektöründe yer alıyordu, yani 221 bin 760 çocuk tarımda çalışıyordu.
Sivil toplum kuruluşlarına göre tarımda çocuk işçiliği artıyor. Her yıl yaklaşık 250 bin çocuk, ailesiyle birlikte mevsimlik tarım göçüne katılıyor. Bu çocukların yüzde 80’i eğitim dışına düşüyor.
Tarımsal üretimdeki ölümler yıllardır çocuk işçi cinayetlerinde ilk sırada yer alıyor. İş Sağlığı ve İşçi Güvenliği Meclisi’nin (İSİG) verilerine göre 2013-2024 yıllarında en az 2 bin 58 tarım işçisi yaşamını yitirdi. Bu işçilerin 402’si ise çocuktu.
2024’te ise iş cinayetlerinde yaşamını kaybeden çocukların yüzde 31’i tarım sektöründe çalışıyordu. ANKARA
***
Ekonomik kriz okul bıraktırıyor
Taşımalı eğitim kapsamındaki öğrenci sayısı 1 yılda 80 bin 440 azalarak 765 bin 728’e geriledi. Erkek öğrenci sayısındaki azalma, okulu bırakıp çalışmak zorunda kalındığını gösteriyor.
Türk Milli Eğitim Bakanlığının (MEB) açıkladığı 2025-2026 eğitim-öğretim yılı örgün eğitim istatistikleri, taşımalı eğitim kapsamındaki öğrenci sayısındaki düşüşün sürdüğünü ortaya koydu. 2023-2024 eğitim öğretim yılında 1 milyon 9 bin 214 olan taşımalı öğrenci sayısı, 2025-2026 döneminde 765 bin 728’e kadar geriledi. İki yıldaki toplam azalış 243 bin 486 oldu, yaklaşık dörtte bir oranında azaldı.
Liselerde büyük düşüş
Taşımalı eğitim kapsamındaki öğrenci sayısındaki azalış bütün eğitim kademelerinde görüldü, ancak en yüksek düşüş liselerde yaşandı. 2024-2025 eğitim öğretim yılında 281 bin 517 olan taşımalı lise öğrencisi sayısı, 2025-2026 döneminde 230 bin 653’e geriledi. Liselerdeki azalış 50 bin 864 olurken bu oran yüzde 18,1’e ulaştı. İlkokullardaki azalış 18 bin 525; ortaokullarda ise 11 bin 51 olarak kaydedildi. Veriler, son bir yıldaki toplam 80 bin 440 kişilik azalmanın yaklaşık yüzde 63’ünün lise düzeyindeki düşüşten kaynaklandığını ortaya koydu.
Erkeklerde daha yüksek
Liselerde ise düşüş hem sayısal hem de oransal olarak daha yüksek gerçekleşti. 2024-2025 döneminde taşımalı eğitim kapsamındaki 136 bin 793 erkek ve 144 bin 724 kız öğrenci bulunuyordu. 2025-2026 eğitim öğretim yılında erkek öğrenci sayısı 107 bin 161’e, kız öğrenci sayısı 123 bin 492’ye düştü. Buna göre liselerde bir yılda erkek öğrenci sayısı 29 bin 632, kız öğrenci sayısı 21 bin 232 azaldı.
İstatistiklere göre; 2024-2025 eğitim öğretim yılında 2 bin 948 olan pansiyonlu okul sayısı 2025-2026 döneminde 2 bin 852’ye geriledi; bir yılda pansiyon kapasitesinde 27 bin 575 kişilik azalma yaşandı. 2024-2025 eğitim öğretim yılında 244 bin 666 öğrencinin kaldığı pansiyonlarda, 2025-2026 döneminde 226 bin 140 öğrenci barındı. Böylece pansiyonlarda kalan öğrenci sayısı bir yılda 18 bin 526 azaldı. Parasız yatılı öğrencilerin sayısı da 228 bin 516’dan 210 bin 978’e düştü.
