- 2017’de Katalonya’daki bağımsızlık referandumunun ardından İspanyol hükümet ve yargısının baskısına maruz kalan Carles Puigdemont 9 yıllık sürgünün ardından nihayet ülkesine dönebilecek.
İspanya’nın özerk bölgesi Katalonya’da 2017’de yapılan bağımsızlık referandumunun ardından, İspanyol yargısının ‘isyan’ gerekçesiyle başlattığı soruşturmadan dolayı ülkesinden ayrılıp Belçika’da yaşamak zorunda kalan Katalan hükümetinin başkanı Carles Puigdemont artık ülkesine dönebilecek.
Katalan liderin Belçika’daki 9 yıllık sürgününe, İspanya Anayasa Mahkemesi son verdi. İspanya Anayasa Mahkemesi, 63 yaşındaki Puigdemont hakkında çıkarılan tutuklama emrinin kaldırılmasına hükmetti.
Her ne kadar karara temel oluşturan dava doğrudan eski Katalan hükümet başkanıyla ilgili olmasa da Mahkeme, Katalan bağımsızlık yanlısı Dolors Bassa hakkındaki davada verdiği kararla Puigdemont'un dönüşünün önünü açtı. Bassa, kendisine uygulanan mevcut kamu görevinden men kararına itiraz etmişti.
Olayın arka planı
Puigdemont, 2017 yılında İspanya merkezi hükümetinin karşı çıkmasına rağmen Katalonya'nın İspanya'dan ayrılması için bir referandum düzenledi ve ardından bağımsızlık ilan etti. Merkezi hükümet bunu isyan olarak değerlendirdi.
Siyasi faaliyetlerinin merkezi hükümet ve İspanyol yargısı tarafından kriminalize edilmesi aynı zamanda Puigdemont için tutuklanma riskini de yol açtı. Bunun üzerine Puigdemont Belçika’ya giderek sürgünde yaşamak zorunda kaldı.
O dönemdeki Katalan bölgesel hükümetinin bazı üyeleri de yurt dışına giderken, Puigdemont’un bazı çalışma arkadaşları da uzun süreli hapis cezalarına çarptırıldı.
Ancak bağımsızlık yanlılarının, 2017 yılında şiddete teşvikte bulunmadıkları gerekçesiyle isyan suçlaması daha sonra düşürüldü. Ayaklanma suçu da 2023 yılında kaldırıldı. Buna rağmen Puigdemont hâlâ kamu kaynaklarını zimmete geçirmekle suçlanıyordu.
Yüksek Mahkeme reddetmişti
Puigdemont, yürürlükteki tutuklama emrine ve 2018 yılında Almanya'da Schleswig-Holstein Eyaleti’nin polisi tarafından Danimarka’ya geçerken gözaltına alınmasına rağmen, hiçbir zaman İspanya'ya iade edilmedi.
İspanya Parlamentosu Mayıs 2024'te, Katalan bağımsızlık yanlısı siyasetçilerin affedilmesini öngören bir af yasası kabul etti. Bu af Puigdemont'u da kapsıyordu.
Ancak Yüksek Mahkeme, af yasasını Puigdemont ve diğer bazı çalışma arkadaşlarına uygulamayı reddetti. Gerekçesi şuydu: Bağımsızlık referandumunun finansmanı için kullanıldığı öne sürülen paraların zimmete geçirilmesi, kişisel maddi çıkar anlamına geliyordu.
Mahkemeye göre siyasetçiler, kendi servetlerini kullanmak yerine siyasi hedeflerini finanse etmek için devlet parasını kullanmışlardı. Ayrıca mahkemenin değerlendirmesine göre bu durum, af yasasının kapsamına girmiyordu.
Anayasa Mahkemesi şimdi ise bunun aksine bir karar verdi. Mahkemeye göre kamu kaynaklarının zimmete geçirilmesi kişisel bir zenginleşme anlamına gelmiyor.
Böylece kamu görevinden men kararlarının veya tutuklama emirlerinin hukuki dayanağı da ortadan kalkmış oldu. Yüksek Mahkeme de bu karara uydu ve Puigdemont hakkındaki tutuklama emrini kaldırdı. MADRİD