• Çocukların uykuya dalmasını kolaylaştırdığı iddia edilen melatonin içeren jelibonlar, uzmanlar tarafından kesinlikle tavsiye edilmiyor ve doktorlar yasaklamasını talep ediyor.

 

Alman çocuk doktorları, hormonal etkileri, dozaj belirsizliği ve uzun vadeli riskler nedeniyle bu takviyelerin çocuklara verilmesine karşı çıkıyor.

TikTok ve benzeri platformlarda sıkça karşılaşılan videolarda ebeveynler, melatoninli jelibonları şeker paketlerine karıştırıp çocuklarına veriyor. Sonraki sahnede çocuk derin uykuda gösteriliyor. Bu içerikler, uykuya dalmakta zorlanan çocuklar için “mucize çözüm” olarak pazarlanıyor. Ancak Alman Uyku Tıbbı ve Uyku Araştırmaları Derneği üyesi çocuk doktoru Prof. Dr. Ekkehart Paditz ve Alman Pediatri ve Ergen Tıbbı Derneği (DGKJ) yetkilileri bu uygulamaya karşı net uyarıda bulunuyor: Melatonin içeren jelibonlar doktora danışılmadan çocuklara verilmemeli.

Melatonin nedir?

Melatonin, beynin epifiz bezinde üretilen ve karanlıkla birlikte salgılanan doğal bir hormondur. “D vitamini günün hormonuysa, melatonin gecenin hormonudur” diyen Dr. Ekkehart, maddenin uykuya dalmada kritik rol oynadığını belirtiyor. Yetişkinlere yönelik reçetesiz tablet, sprey, damla ve sakız formundaki takviyeler eczane ve internette yaygın. Ancak besin takviyeleri, ilaçlar kadar sıkı onay ve güvenlik denetiminden geçmiyor.

Neden riskli?

Bebek ve küçük çocuklarda melatonin metabolizması yetişkinlere göre daha yavaş işliyor ve bu konuda yeterli bilimsel veri bulunmuyor. Çalışmalarda ürünler arasında konsantrasyon farkları tespit edildi. DGKJ Beslenme Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Thomas Lücke, “Hormonal olarak aktif bir madde jelibon şeklinde sunulduğunda zararsız şekerleme izlenimi yaratıyor. Bu da etkilerin küçümsenmesine ve çocukların gözetimsiz fazla tüketmesine yol açıyor” diyor.

Olası yan etkiler arasında sabah yorgunluğu, baş ağrısı, yürüme bozuklukları ve kabuslar yer alıyor. Hormonal gelişim, ergenlik ve kardiyovasküler sistem üzerindeki uzun vadeli etkiler ise büyük ölçüde bilinmiyor. Uluslararası raporlar, yanlış kullanım nedeniyle çocuk acil servis başvurularının arttığını gösteriyor.

Anlamlı bir etkisi yok

Ağustos 2026’da JAMA Network Open’da yayımlanan bir çalışmada 684 çocuk incelendi. Melatonin takviyesinin toplam uyku süresi, derin uyku veya solunum üzerinde anlamlı etkisi görülmedi. Tek fark, melatonin alan çocukların REM uykusunda biraz daha az zaman geçirmesiydi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Uyku sorunları için önerilen yöntemler

Bebeklerin gece boyunca kesintisiz uyumaması normaldir. Çoğu bebek 6 ay-1 yaş arasında yaklaşık 6 saat uyumaya başlar. Daha büyük çocuklarda uyku sorunu genellikle kendi kendini sakinleştirme becerisinin henüz gelişmemesinden kaynaklanır. Uzmanlar, fiziksel temas, müzik gibi yardımcıları kademeli azaltmayı, düzenli günlük rutin, yeterli hareket, akşam ritüelleri (kitap okuma, ninni) ve yatmadan 1-2 saat önce ekran yasağını öneriyor. Uykuya dalmanın yarım saate kadar sürmesi normal kabul ediliyor.

Kesinlikle yasaklanmalı

Tüm hijyen önlemlerine rağmen sorun sürüyorsa çocuk doktoruna başvurulmalı. Alman Çocuk ve Ergen Hekimleri Birliği sözcüsü Jakob Maske, birçok vakada aşırı ekran kullanımının etkili olduğunu ve doğru uyku hijyeniyle sorunun çözüldüğünü belirtiyor. Paditz, reçetesiz ilaçlara güvenmenin altında yatan ciddi hastalıkları kaçırma riski taşıdığını hatırlatıyor.

Gerçekten gerekli durumlarda doktor, iki yaş ve üzeri çocuklar için onaylı ilaç formunda melatonin reçete edebilir. Onaylı ilaçlar kesin doz ve güvenlik standartları sunuyor. DGKJ, hormonal aktif bir maddenin şekerleme formunda satılmasının yasaklanmasını istiyor. Çocukların korunmasının en büyük öncelik olduğu vurgulanıyor. HABER MERKEZİ