Roma olmadı, Glasgow belki

Dünya Haberleri —

28 Ekim 2021 Perşembe - 17:51

foto: AFP

foto: AFP

  • Geçen ay yaptığı şatafatlı ABD gezisinde Başkan Joe Biden tarafından kabul edilmeyen Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dört gözle beklediği Roma’daki görüşme talebi de karşılanmadı, şimdi Glasgow için bekliyor.

 

İçeride ve dışarıda iyice sıkışan, bunun için Batı’ya şantaj yaparak, Kuzey-Doğu Suriye’ye yeni bir işgal saldırısı onay almaya çalışan Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir yandan Savunma ve Dışişleri bakanlıkları marifetiyle ABD ile temaslarını sürdürüyor, diğer yandan iki aydır ABD Başkanı ile görüşmeye çalışıyor. Erdoğan, Roma’da istediği randevuyu alamadı, şimdi Glasgow için beklemeye başladı.

Türkiye, Rusya’dan S-400 savunma sistemi satın alması nedeniyle F-35 uçakları programından ABD yönetimi tarafından çıkarılmıştı. Bu adımın adil olmadığını öne süren Türk Cumhurbaşkanı, Amerika’dan 1,4 milyar dolarlık iade ödemesi talebini tekrarlıyor. Erdoğan, ABD’nin bu ödeme karşılığında F-16 uçakları ve Türk uçaklarının modernizasyonu için teklifte bulunduğunu ileri sürdü, ancak ABD, Türkiye’ye finansman konusunda bir teklifte bulunmadığını söyleyerek yalanladı. Reuters, Türk tarafının yeni F-16 satın alma ve mevcutların modernizasyonu için talepte bulunduğunu duyurdu, Türk Savunma Bakanlığı da bunu yalanlamadı.

Roma’da da randevu yok

Görüşme umuduyla gittiği ABD’de Başkan Biden’dan kabul görmeyen Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir süredir Roma’daki G-20 zirvesinde görüşeceğini açıklıyordu. Ancak büyükelçiler krizinden sonra burada da görüşemeyeceği açıklandı. Azerbaycan ziyareti dönüşünde gazetecilere konuşan Erdoğan’a, Roma’da düzenlenecek G20 zirvesinde ABD Başkanı Biden ile görüşeceği yönündeki açıklaması hatırlatılınca "Büyük ihtimalle Roma'da değil Glasgow'da. Bu görüşmede de tabii ki en önemli maddemiz; malum bizim F-35 konumuz var" dedi.

Sullivan ile Kalın görüştü

ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, dün Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözcüsü İbrahim Kalın ile bir görüşme yaptı. Beyaz Saray’dan konuyla ilgili olarak yapılan yazılı açıklamada iki yetkilinin Afganistan, Güney Kafkasya, Ortadoğu ve Doğu Akdeniz gibi bölgesel sorunları ele aldıkları belirtildi. Yazılı açıklamada, Kalın ve Sullivan’ın iki ülke arasındaki savunma ilişkilerini de ele aldıkları kaydedildi. İki yetkilinin, ihtilafların devam eden diyaloglar çerçevesinde çözülmesi ve yapıcı ikili ilişkilerin sürdürülmesi konusunda mutabık kaldıkları da aynı açıklamada dile getirildi.

Türk Cumhurbaşkanlığı’nın yazılı açıklamasına göre ise  görüşmede Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Joe Biden arasında Glasgow İklim Zirvesi sırasında yapılması planlanan ikili görüşmenin konuları ve detayları konuşuldu; F-35/F-16 konusu, küresel iklim değişikliği, Afganistan, Suriye, Libya, Dağlık Karabağ, Yunanistan, Doğu Akdeniz ve diğer bölgesel gelişmeler ele alındı. Görüşmede Türkiye'nin Kuzey-Doğu Suriye’deki varlığı ve olası yeni işgal saldırısı için yoklama yapıldığı da açıklamadaki şu cümlede anlaşılıyor: "Türkiye’nin sınır güvenliğini ve Suriye'nin toprak bütünlüğünü tehdit eden PYD/YPG/PKK ve DEAŞ dahil olmak üzere tüm terör örgütlerine karşı Türkiye'nin kararlı mücadelesinin devam edeceğinin altı çizildi.”

ABD heyeti Ankara’daydı

ABD Savunma Bakanlığı’ndan (Pentagon) bir heyetin Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasına ilişkin Ankara’da temaslarda bulunduğu, Pentagon’dan yapılan açıklamayla paylaşıldı. Pentagon Sözcüsü Yarbay Anton Semelroth, heyetin temaslarına ilişkin "ABD-Türkiye F-35 İhtilaf Çözümü" başlığını taşıyan yazılı açıklama yaptı. Açıklamaya göre; ABD heyetine, Avrupa ve NATO politikasından sorumlu Direktör Andrew Winternitz ve Savunma Bakanlığı Alım ve İdame Müsteşarlığı’na bağlı Planlama, Program ve Analiz Direktörü Melissa Benkert başkanlık etti. Türk heyeti de Savunma Bakanlığı’ndan temsilcilerden oluştu. ABD heyetinin temaslarının amacı, "Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasından kaynaklanan konuları ele almak amacıyla ’ihtilaf çözümü görüşmeleri" şeklinde özetlendi. Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasına son şeklinin 23 Eylül'de verildiği anımsatılan açıklamada, "Görüşme ABD hükümetinin Türkiye’nin F-35 programında daha önceki rolünü saygılı bir biçimde sonuçlandırmak konusundaki taahhüdünü gösteriyor’’ denildi. Tarafların önümüzdeki aylarda yeniden Washington’da bir araya gelmeyi planladığı eklendi.

Savunma bakanları telefonlaştı

Heyetlerin temaslarının ardından Türk Savunma Bakanı Hulusi Akar ile ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin de telefonda görüştü. İki bakan geçen hafta de Brüksel'de kısa bir görüşme yapmıştı. Türk tarafının açıklamasına göre; ikili ve bölgesel savunma ile güvenlik konuları ele alındı.

Glasgow da bir umut

Financial Times, “Washington F-35 sorununu çözmeye çalışıyor fakat ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin F-16 talebi için herhangi bir maddi teklif yapmadıklarını açıkladı. Ayrıca F-16’ların satışı için kritik bir engel de Kongre’nin onayı” hatırlatması yaptığı analizinde, Biden yönetiminden bir yetkilinin sözlerine de yer verdi. Birçok ABD’li yetkilinin Erdoğan ile görüşme zemini kalmadığına inandığını dile getiren yetkili, “Büyükelçiler meselesi ABD-Türkiye ilişkilerine büyük bir darbe oldu ve özellikle bu darbe Dışişleri Bakanlığı’na geldi. Dışişleri Bakanlığı, Türkiye ile güçlü ikili ilişkiler olmasını destekliyordu” dedi.

ABD merkezli Foreign Policy dergisi de Erdoğan’ın 10 büyükelçiyle ilgili talimatı sonrası Batı ile yaşanan krizi işlediği analizde Erdoğan’ın bu kararının Türkiye’yi siyasi ve ekonomik krize sürüklediğini belirtti. “Türkiye ekonomisini  Erdoğan’ın manevralarından kim koruyabilir?” sorusunu yönelterek, şu tespiti ekledi: “Müttefikleri ve rakipleri ile ülkedeki yatırımcılar, ileride daha büyük darbelere hazırlıklı olmalı.” 

 

İklim Değişikliği Konferansı

Her yıl yüzden fazla ülkenin katılımıyla gerçekleşen BM İklim Değişikliği Konferansı (COP), bu yıl 26. kez toplanacak. BM öncülüğünde imzalanan küresel ısınmaya yönelik hükümetler arası ilk çevre sözleşmesinin (United Nations Framework Convention on Climate Change) yürürlüğe girdiği 1994’ten beri her yıl taraflar konferansı düzenlenmektedir. Bu toplantılar kısaca "COP" olarak da adlandırılır. Sözleşme, insan kaynaklı çevresel kirliliklerin iklim üzerinde tehlikeli etkileri olduğunu kabul ederek atmosferdeki sera gazı oranlarını düşürmeyi ve bu gazların olumsuz etkilerini en aza indirerek belli bir seviyede tutmayı amaçlıyor. COP26, 31 Ekim - 12 Kasım tarihleri arasında İskoçya'nın en büyük şehri Glasgow'da yapılacak. OP26'da konuşulacak başlıca konular arasında karbon piyasaları, iklim finansmanı, kömür kullanımının azaltılması ve elektrikli araçlara geçiş olacak. Paris İklim Anlaşması'nın imzalandığı 2015'ten bu yana kaydedilen gelişmenin değerlendirileceği ilk zirve olması açısından önem taşıyor. Anlaşmaya göre herkesin uymakla yükümlü olduğu belirlenen bazı hedefler şunlardı:

* Sera gazlarını azaltmak,

* Yenilenebilir enerji üretimine hız vermek

* Küresel ısınmayı 2°C'nin "oldukça altına" indirmek ve mümkünse 1,5°C ile sınırlamak

* İklim değişikliğinin etkileriyle mücadele etmeleri için yoksul ülkelere maddi yardım yapmak.

Glasgow'da liderler, müzakereciler ve gazeteciler de dahil olmak üzere 25 bin kadar insanın olması bekleniyor. On binlerce kampanyacı ve işletme de etkinlikler düzenlemek, ağ oluşturmak ve protesto gösterileri düzenlemek için orada olacak. Konferansın sonunda ise bir tür deklarasyon yapılması bekleniyor.

COP26 öncesi Roma’da gerçekleştirilecek G20 zirvesi de Glasgow’daki konferansta nelerin konuşulacağını belirleyecek. Liderler, 31 Ekim’de sona erecek G20 zirvesi sonrasında hemen Glasgow’a geçecek.

 

G20 zirvesi Roma’da

G20 zirvesi, 30-31 Ekim’de İtalya’nın başkenti Roma’da yapılacak.

G20, uluslararası sistemde başlıca gelişmiş ülkeler ile önemi ve ağırlığı artmakta olan yükselen ekonomilerin küresel ekonomik karar alma süreçlerinde daha fazla temsil edilmesi ve uluslararası mali sistemin sürmesi amacıyla, 1997’deki Asya ve 1998’deki Rusya krizlerinin ardından 1999’da Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları düzeyinde oluşturuldu. Bu yıl G20 zirvesi 16. kez gerçekleşecek. G20’nin Dönem Başkanlığı’nı üstlenen ülke bir yıl boyunca Sekretarya görevini de üstleniyor. Bir önceki yılın başkanı, mevcut başkan ve bir sonraki yılın başkanından oluşan Troika, G20 gündeminin devamlılığını sağlamaya çalışıyor. G20 ülkelerini Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney Afrika, Güney Kore, Hindistan, İngiltere, İtalya, Japonya, Kanada, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, Türkiye ve Avrupa Birliği Komisyonu oluşturuyor. G20'ye üye 19 ülkenin hepsinin milli geliri dünyada ilk 31'de yer alıyor. Birçok Avrupa Birliği üyesi G20'de sadece AB Komisyonu olarak temsil ediliyor.

Bu yılki zirvede, iklim ve biyolojik çeşitlilik alanında atılması gereken adımlar, korona aşısının uluslararası dayanışma ile dünyaya dağıtımı ve salgınla mücadelede gelinen nokta ile sonrası dünya, uluslararası ekonomi, sosyal ve etik tedbirler gibi, birçok politik risk almayı gerektirecek konular ele alınacak.

HABER MERKEZİ

paylaş

   

Yeni Özgür Politika

© Copyright 2022 Yeni Özgür Politika | Tüm Hakları Saklıdır.