Rusya’da Kürtçe gramofon kayıtları

7 Şubat 2021 Pazar - 11:44

  • Sovyetler Birliği Kürtleri için ulusal müzikleri, gurur duydukları ve bağlı oldukları bir değerdi. Ulusal müzik performansı olmadan tek bir düğün, tek bir ciddi olay hayat bulamazdı. 

RIZGAN GERDENZERİ

1 Eylül 1910’da Moskova yakınlarındaki Aprelevka köyünde, Çarlık Rusyası’nda ilk gramofon kayıt prodüksiyon fabrikasını iki Alman girişimci kurdu. Rus tarihindeki bu ilk gramofon ve taş plaklar, halk ezgilerinin çoğaltılmasında önemli bir rol oynadı. Bu gelenek Rusya’da yaşayan halklara da yansıyarak, uzun bir zaman taş plak ya da müzik kayıtlarının folk müzik gibi algılanmasına da sebep oldu. Bu fabrikanın plakları, Rusya genelindeki fuarlarda ve mağazalarda çok sayıda ve hızlıca satılıyordu. Bir genel kabul olarak kaydedilen halk müziği, ülkede yaşayan insanların çoğunun evinde bulunuyordu. 

Ekim Devrimi’nden sonra fabrika kamulaştırıldı ve Rus devrimcilerin performanslarıyla gramofon plakları üretmeye başladı. Daha önceki ismi olan Metro-Rekord’da Aprelevka olarak değiştirildi. SSCB (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) bu çalışmayı bir üst boyuta taşıdı. Tüm gramofon kayıtlarının yayınlanmasını düzenleyen bir ”Sovyet Kaydı” adlı bölüm oluşturuldu.

SSCB, azınlık halkların kültürünün gelişmesine her şekilde katkıda bulundu. Kürtler de ulusal bir azınlıktı ve neredeyse tüm Sovyet cumhuriyetlerinde yaşıyorlardı.

Propaganda işlevi de görüyordu

Kendi döneminde Sovyet coğrafyasında propaganda işlevi de görmesi açısından çok sayıda Kürtçe gazete, kitap basıldı ve radyo yayınları başlatıldı. Sovyetler ve azınlık halklar arasında karşılıklı çıkarları besleyen bir anlayış hakim oldu. Kürtler kendi kültürlerini yaşatırken Sovyetler de sosyalizmin yaygınlaşmasını amaçlıyordu. SSCB’de Kürt halkı çok müzikal bir halk olarak tanınıyordu. Doğal olarak devlet kaynakları Kürt müziğinin yaygınlaştırılmasında da kullanıldı ve gramofon Kürt müziğini seslendirenlere de hizmet etti. 
Sovyetler Birliği Kürtleri için ulusal müzikleri, gurur duydukları ve bağlı oldukları bir değerdi. Ulusal müzik performansı olmadan tek bir düğün, tek bir ciddi olay hayat bulamazdı.