-
ABD, NATO Zirvesi sürerken İran’a saldırdı. "Bence ateşkes bitti" diyen Trump’a destek NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’den geldi. Rutte, saldırıların “kesinlikle gerekli olduğunu” söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump, 36.NATO Zirvesi için bulunduğu Ankara’da İran’a saldırı emrini verdi. Axios’un haberine göre Trump, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Maliye Bakanı Scott Bassent ve Genelkurmay Başkanı Dan Caine ile yaptığı toplantının ardından saldırının gerçekleştirilmesine onay verdi.
Ardından ABD, İran’a “Hürmüz Boğazı’nda tankerleri vurduğu” iddiasıyla hava saldırısı başlattı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), 7 Temmuz'da yaptığı açıklamada, "uluslararası bir su yolunda masum mürettebatı taşıyan ticari gemileri hedef almanın ve onlara saldırmanın ağır bedelini ödetmek" amacıyla İran’ı hedef aldı.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, ABD'nin saldırılarını geçen ay imzalanan “mutabakat zaptının ihlali” olarak nitelendirdi ve Tahran'ın "kararlı önlemler alacağı" uyarısı yaptı. Keşm Adası, Bandar Abbas ve Sirik hedef alındı, şarapnel parçalarıyla yaralananlar oldu.
80'den fazla hedefin vurulduğunu duyuran CENTCOM, hava savunma sistemleri, komuta ve kontrol ağları, kıyı radarları, gemisavar füze kapasitesi ile Hürmüz Boğazı ve çevresindeki Devrim Muhafızları'na ait 60'tan fazla sürat teknesinin hedef aldığını belirtti. CENTCOM, operasyonun, “İran'ın uluslararası ticaret koridorundan geçen gemilere yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmayı amaçladığını” ifade etti.
Körfez’e misilleme
İran ise misilleme olarak bir kez daha Körfez ülkelerini vurdu. Deniz ve hava kuvvetlerinin ortak operasyonunda Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu karargâhının bulunduğu Bandar Salman ile Kuveyt'teki Ali Al Salem Hava Üssü'nün de hedef alındığını bildirdi. Ayrıca operasyona müdahale etmeye çalışan ABD'ye ait bir MQ-9 Reaper tipi İHA’nın düşürüldüğünü öne sürdü.
Saldırıların ardından Bahreyn ve Kuveyt'te sirenler çaldı. Bahreyn İçişleri Bakanlığı vatandaşlara ve ülkede yaşayanlara sakin olmaları ve en yakın güvenli bölgeye gitmeleri çağrısında bulundu. Kuveyt ordusu da hava savunma sistemlerinin "düşmanca" füze ve İHA saldırılarını engellediğini açıkladı.
Katar ve Suudi Arabistan: Gemilerimiz vuruldu
Katar ve Suudi Arabistan da kendi ülkelerine ait tanker gemilerinin, Hürmüz Boğazı'ndan geçişi sırasında veya boğaza yakın bir yerde vurulduğunu duyurdu. Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'ndan geçen Suudi Arabistan bandıralı Wadyan adlı tankerin hedef alındığını açıkladı. Riyad yönetimi, saldırıların "uluslararası denizciliğin güvenliği ve emniyeti ile küresel enerji arzının güvenliğine yönelik bir saldırı" olduğunu ekledi.
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Majed Al Ansari ise İran'ı, Al-Rekayyat adlı geminin Hürmüz Boğazı yakınlarından geçerken hedef alınarak gerçekleştirildiği anlaşılan saldırıdan "tamamen sorumlu" tuttuklarını söyledi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Katar'ın suçlamalarını "iyi komşuluk ilkesine aykırı" olarak nitelendirdi. İsmail Bekayi, İran ile koordineli olmayan rotaları kullanan veya geminin takip sistemini manipüle eden ticari gemilerin çarpışma riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Bekayi, bu gemilerin İran'ın boğazda "güvenli geçişi kolaylaştırma" çabalarını sekteye uğrattığını sözlerine ekledi.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise, "Zorbalık ve baskıyla taviz koparma dönemi sona ermiştir. Bu yöntem sonuç vermez. Biz geri adım atmayız” dedi.
NATO’dan ABD’ye destek
Gerilimin tırmanmasıyla gözler NATO’nun yapacağı açıklamaya çevrildi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD'nin İran'a saldırılarına desteğini açıkladı. Rutte, "Bunun kesinlikle gerekli olduğunu düşünüyorum. Zira bir ateşkes varken İran bu ateşkesi fiilen ihlal ediyor. Dün gemilere yapılan saldırılarda neler yaşandığını gördük" diye konuştu. Genel Sekreter Rutte ayrıca "ABD'nin kararlı bir şekilde tepki vermesinin son derece önemli olduğunu düşünüyorum" sözlerini kaydetti.
Saldırıdan bir gün sonra (8 Temmuz) ortak açıklama yapan Trump ve Rutte, İran’a yönelik saldırılara ilişkin açıklamalar yaptı. Trump, "Bence İran'la ateşkes bitti. Müzakereler devam edebilir, umurumda değil. Bence yalancılar. İran'ı hasta insanlar yönetiyor" dedi.
“Biz ilk grup liderleri ortadan kaldırdık, ikinci grup liderlerini de ortadan kaldırdık. Onlar da beni ortadan kaldırmak istiyorlar. Listelerinde bir numarayım. Bunlar çok kötü, hasta insanlar” diyen Trump, İran’la savaşta NATO’dan istediği desteği alamadığını vurguladı.
Rutte ise, “İran'ın nükleer kabiliyetlerini ortadan kaldırmak İsrail için ve bölge için önemliydi. Dün akşam yaptığınız da çok güçlü bir yanıttı. Bu konuda sizin yanınızdayım” şeklinde konuştu.
Petrol fiyatları yükseldi
Çatışmaların yeniden şiddetlenmesi, enerji piyasalarını da etkiledi. Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 2 artarak 75,5 dolar seviyesine yükselirken, ABD ham petrolü de benzer oranda değer kazandı. Analistler, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin sürmesi halinde küresel petrol arzına ilişkin endişelerin artabileceğini belirtiyor.
HABER MERKEZİ