• Belçika’da genç kadınlardan oluşan, ismini Qerakoçan’ın bir köyünden alan Koma Qawuman, Kürt halaylarını sahneye taşıyarak kültürlerini yaşatıyor. Köy Derneği bünyesinde kurulan grup, kısa sürede farklı ülkelerde sahne alan bir kültür ekibine dönüştü.
  • Esengül Kılıç, “Emeğimizin karşılık bulması gurur verici. Sınırları aştık; Fransa, Hollanda ve Almanya’da sahne alıyoruz” derken; Nida Ruzkar ise “Belçika’da doğup büyüdük ancak halaylarımızla kültürümüzü yaşatmak bizi köklerimize daha yakın hissettiriyor” diye ekliyor.

 

FİLİZ ZEYREK/GENT

Belçika’nın Gent kentinde bir araya gelen 10 genç kadın, Kürt halaylarını sahneye taşıyarak kültürel mirası Avrupa’da yaşatıyor. Xarpêt’in (Elazığ) Qerakoçan (Karakoçan) ilçesine bağlı Qawuman Köy Derneği bünyesinde kurulan ekip, bugün Belçika, Almanya, Fransa ve Hollanda’daki düğün ve kültürel etkinliklerde de sahne alıyor.

Koma Qawuman’ın hikayesi, iki yıl önce Gent’teki Qawuman Köy Derneği’nin kültürel geceleri için hazırlanan bir gösteri fikriyle başladı. Ekip bir yıldır da birçok farklı yerde sahne alıyor. Gent merkezli ekip, Belçika’nın farklı kentlerinin yanı sıra Almanya, Fransa ve Hollanda’da düzenlenen düğün ve kültürel etkinliklere davet ediliyor. Ekip, Colemêrg (Hakkari), Wan (Van), Riha (Urfa), Şirnex (Şırnak) ve Qerakoçan (Karakoçan) yörelerine ait halayları ülkeden uzakta yaşayan halkla  buluşturuyor.

Gent’ten Avrupa’ya uzandı

Kendini “geçmişi bugüne taşıyıp kökleri gelecek nesillere aktarmayı amaçlayan bir emektar” olarak tanımlayan Esengül Kılıç, kuruluş sürecinde yer alan isimlerden biri. Esengül grubun kuruluş hikayesini şu sözlerle anlatıyor: “Kültürümüzü tanıtmak amacıyla köy derneğimiz bünyesinde kurulduk. Bu oluşum hayatımın merkezinde yer alıyor. Başlangıçta kadınların isteği ve katılımı çok yoğundu. Süreç bu motivasyonla şekillendi ve ekip, omuz omuza veren 10 kadından oluşan bir yapıya dönüştü. Kadınlar bu halayları kendi çabaları ve araştırmalarıyla öğrendiler. Kültürümüzü bu değerlerde bulduk. Bunu sürdürmek bizim için asimilasyona karşı bir duruştur. Bu mirasın gurbette yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması gurur verici.”

Karşılık bulması gurur veriyor

Sahnede yalnızca kadınların yer almasının güçlü bir mesaj taşıdığını söyleyen Esengül Kılıç, bunun “Biz buradayız, üretiyoruz ve güçlüyüz” mesajı olduğunu belirtiyor. Kadınların emeklerinin görünür olmasının kendileri için önemli olduğunu ifade eden Esengül Kılıç, şöyle devam ediyor: “Kadınların verdiği emeğin karşılık bulması gurur verici. Henüz yolun başında olsak da gördüğümüz ilgi bizi mutlu ediyor ve daha fazla çalışmak için motive oluyoruz. Sınırları aştık; Fransa, Hollanda ve Almanya’da sahne alıyoruz. Gelecekte daha kapsamlı organizasyonlarda yer almayı hedefliyoruz. Gençlerimize ezgilerimizle kendi özümüzü yansıtmaya çalışıyoruz.”

‘Köklerimize yakınlaştırıyor’

Ekibin kuruluşundan bu yana içinde yer alan 21 yaşındaki Belçika doğumlu Nida Ruzkar da genç kuşağın kültürel mirasa bakışını anlattı. Kürt halaylarını yaşatmanın ve gençlere öğretmenin önemli olduğunu belirten Nida Ruzkar, kadınlardan oluşan bir ekip kurmalarının nedenini şöyle açıklıyor: “Kadınların kültürümüzü yaşatmada ve gelecek nesillere aktarmada önemli bir rolü olduğunu göstermek istedik. Aynı zamanda kültürel alanda daha görünür olmalarını önemsiyoruz. Repertuvarımızda Dîzo, Şevko, Dar û Depîne, Erê Baso, Bablekan, Çepkî ve Xelef bulunuyor. Bu halaylar Riha, Şirnex ve Wan yörelerine ait. Halayları çoğunlukla kendimiz öğreniyoruz. Bildiklerimizi birbirimize öğretiyor, birlikte çalışıp pratik yapıyoruz. Belçika’da doğup büyüdük ancak halaylarımızla kültürümüzü yaşatmak bizi köklerimize daha yakın hissettiriyor.”

‘Dilinizi, kültürünüzü koruyun’

Sahnede yalnızca kadınların yer almasının, kadınların birlikte neler başarabileceğini gösterdiğini söyleyen Nida, izleyicilerden aldıkları geri dönüşlerin kendileri için önemli bir motivasyon kaynağı olduğunu belirtiyor: “İnsanların halaylarımızı izlerken mutlu olduğunu görmek ve aldığımız destek bize güç veriyor. Kültürümüzü yaşatmak bizim için çok önemli. Bunun yanında emeğimizin değer görmesi ve ekonomik karşılığının olması da bizi mutlu ediyor. Avrupa'daki Kürt gençlerine, özellikle de genç kadınlara mesajım şudur: Dilinizi, kültürünüzü ve kimliğinizi koruyun; çünkü bunlar bizim en büyük zenginliğimizdir. Bi Kurdî biaxivin, bi Kurdî bifikirin, bi Kurdî aşiq bibin, bi Kurdî stran bêjin û bi Kurdî hevaltî bikin.”

Güçlü bir ekip oluştu

Koma Qawuman’ın üyelerinden 20 yaşındaki Havin Kılıç ise ekip içindeki dayanışmaya dikkat çekiyor. Ekipteki kadınların birbirleriyle bağını anlatan Havin Kılıç, şunları söylüyor: “Kadınlardan oluşan bir ekip kurmamızın nedeni, hepimizin halay kültürüne yakın olması ve birlikte kendimizi daha kolay geliştirebileceğimizi düşünmemizdi. Bu sayede kısa sürede uyum sağlayarak güçlü bir ekip olduk. Her hafta düzenli olarak bir araya geliyor, araştırmalar yapıyor ve halayları kendi çabamızla öğreniyoruz. Sürekli yeni yörelerin oyunlarını öğrenerek repertuvarımızı genişletiyoruz. Bu grup sayesinde farklı kültürleri tanıma fırsatı da bulduk.”

‘Nerede olursak olalım’

Avrupa’da doğup büyümesine rağmen kültürünü yaşatabilmenin kendisi için önemli olduğunu belirten Havin, sözlerini şöyle tamamlıyor: “Halay sayesinde köklerimizle bağ kuruyor ve kültürümüzü yeni nesillere aktarma fırsatı buluyoruz. Ekibimizdeki tüm kadınlar bu işe büyük emek verdi ve vermeye devam ediyor. Nerede yaşarsak yaşayalım, bu halay grubu sayesinde halkımıza ve kültürümüze daha yakın hissediyoruz. Genç kadınlara da ilham verebildiğimizi düşünüyorum. Kültürlerine sahip çıksınlar, köklerini unutmasınlar ve kendilerine güvensinler.”