- IG Metall, yaklaşık 3,7 milyon çalışanı ilgilendiren toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine 24 saatlik uyarı grevlerinin önünü açtı. İlk eylemlerin 20 Kasım’da başlaması bekleniyor.
ERKAN GÜLBAHÇE
Almanya metal ve elektrik sanayisinde toplu sözleşme görüşmeleri üçüncü turda da sonuçsuz kaldı. Metal işçileri sendikası IG Metall’in yönetim kurulu, belirlenen işyerlerinde 24 saatlik uyarı grevlerinin önünü oybirliğiyle açtı. Sendika üyeleri bu işyerlerinde grev çağrısı için oy kullanıyor. Destek çıkması halinde bazı bölgelerde ilk eylemlerin 20 Kasım’dan itibaren başlaması bekleniyor. Ücret artışının yanı sıra iş güvencesi, çalışma süreleri ve üretimin geleceği de görüşmelerin gündeminde.
Almanya’da yaklaşık 3,7 milyon çalışanı ilgilendiren metal ve elektrik sanayisi görüşmeleri ülke genelinde, farklı toplu sözleşme bölgelerinde yürütülüyor. Üçüncü turda da anlaşma sağlanamayınca IG Metall, kısa süreli uyarı grevlerinin ardından baskıyı artırma kararı aldı. Sendikanın açıklamasına göre, 12 Kasım’a kadar ülke çapındaki uyarı grevlerine 464 bin çalışan katıldı.
Karar, bölgesel toplu sözleşme komisyonlarının başvurusu üzerine 12 Kasım’da alındı. Ancak bu, grevlerin tüm işyerlerinde başladığı anlamına gelmiyor. Grev için belirlenen işyerlerinde üyelerin çoğunluğu destek verirse sendika o işyerinde grev çağrısı yapabiliyor.
İlk eylem tarihleri bölgelere göre değişebilir. IG Metall’in Hessen, Rheinland-Pfalz, Thüringen ve Saarland eyaletlerini kapsayan Mitte (Orta) bölgesinde, üyelerin onay vermesi halinde 24 saatlik uyarı grevlerinin 20 Kasım’dan itibaren başlaması bekleniyor. Koblenz bölgesinde 24 saatlik uyarı grevine ilişkin oylamalar başladı.
Ücret teklifleri arasındaki büyük fark
IG Metall, 12 ay için yüzde 5 ücret artışı talep ediyor. Sendika ayrıca düşük ücret gruplarındaki çalışanlar ve çıraklar için iyileştirme, iş ve üretim yerlerinin korunması ve ekonomik durumu iyi şirketlerde çalışanların kâra katılması çağrısında bulunuyor.
İşverenlerin teklifi, Temmuz 2027’de toplu sözleşmeyle belirlenen ortalama yıllık brüt ücretin yüzde 1’i tutarında tek seferlik bir ödeme ile Temmuz 2028’den itibaren yüzde 1,3 ücret artışını içeriyor. Tek seferlik ödeme, işletmenin ekonomik durumuna göre farklılaştırılabilecek. Teklifin 26 ay sürmesi ve Aralık 2028 sonunda sona ermesi öngörülüyor.
IG Metall, ücret artışının geç başlamasını ve teklifin düşük kalmasını eleştiriyor. Yüzde 1,3’lük artış 26 aylık sözleşme süresine yayıldığında, tek seferlik ödeme hariç, yılda ortalama yaklaşık yüzde 0,6’ya karşılık geliyor. İşverenler ise şirketlerin ekonomik koşullarına ve rekabet gücüne dikkat çekerek sektördeki işletmelerin aynı durumda olmadığını savunuyor.
Görüşme masasındakiler
Görüşmeler ücret artışının ötesine geçti. Alman Sendikalar Birliği (DGB) ve IG Metall’e göre işverenler, şirketlerin ekonomik durumuna göre ödemelerin daha fazla farklılaştırılmasını, Noel ikramiyesinin değişken hale getirilmesini ve haftalık çalışma süresinin 35 saatten 40 saate çıkarılmasını talep ediyor.
Anlaşmazlığın bir başka boyutu da bu konuların kimlerle müzakere edileceği. İşverenler bu değişikliklerin sendika yerine işyeri işçi temsilcilikleriyle (Betriebsrat) ele alınmasını savunuyor. IG Metall ise toplu sözleşme koşullarının işyerlerinde ayrı ayrı değiştirilmesinin çalışanların ortak kazanımlarını zayıflatabileceğini belirtiyor.
Sendika, şirketlerin geleceğe dönük yatırımlar için belirli ve geçici esneklik kazanmasına açık olduğunu söylüyor. Ancak IG Metall’e göre bu esneklik; yatırım, üretim yeri, istihdam ve mesleki eğitim konusunda bağlayıcı güvencelerle birlikte sunulmalı. Sendika üçüncü turda bu yönde bir çözüm önerisi getirdiğini, ancak işverenlerin ücret teklifini iyileştirmediğini belirtiyor. İşverenler ise yatırımı ve istihdamı korumak için işletme düzeyinde yeni düzenlemelere ihtiyaç olduğunu savunuyor.
Sanayi zorlanıyor
Toplu sözleşme görüşmeleri, Alman sanayisinin maliyet ve rekabet baskısıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde yürütülüyor. Almanya Sanayi ve Ticaret Odaları Birliği’nin (DIHK) 2026 başında yaptığı araştırmaya katılan sanayi şirketlerinin yüzde 43’ü yıl içinde Almanya dışında yatırım planladığını bildirdi. Yurtdışında yatırım düşünen şirketlerin yüzde 41’i için maliyetleri düşürmek başlıca neden; bu oran 2003’ten beri en yüksek düzeyde. Veriler, yatırımların tümüyle Almanya’dan taşındığını göstermiyor; ancak şirketlerin üretim ve yatırım kararlarında ülke dışındaki seçeneklerin ağırlık kazandığına işaret ediyor.
Üretim verileri de tabloyu tek yönlü göstermiyor. Federal İstatistik Dairesi’ne (Destatis) göre sanayi, enerji ve inşaatı kapsayan üretim Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 0,7 yükseldi; ancak yılın üçüncü çeyreğindeki üretim, ikinci çeyreğe göre yüzde 0,4 geriledi. Makine imalatında üretim Eylül’de yüzde 6,5 düştü. DIHK’nin Haziran 2026’da yaptığı enerji araştırmasında sanayi şirketlerinin yaklaşık yüzde 40’ı Almanya’daki faaliyetlerini azaltma ya da üretim kapasitesini yurtdışına taşıma konusunu değerlendirdiğini, bazı şirketlerin bu yönde adımlar attığını belirtti.
IG Metall ise tablonun tek tip olmadığını belirtiyor. Sendikanın kendi araştırmasına göre şirketlerin üçte ikisinde sipariş durumu iyi ya da çok iyi. Bu koşullarda istihdamın ve üretim yerlerinin nasıl korunacağı, görüşmelerin temel başlıklarından biri haline geliyor.
Taraflar grev kararında karşı karşıya
Metal ve elektrik sanayisi işverenlerinin çatı örgütü Gesamtmetall’in Başkanı Udo Dinglreiter, 24 saatlik uyarı grevleri hazırlığını “tamamen gereksiz ve zararlı” olarak nitelendirdi. İşveren örgütü, sektörün 2019’dan bu yana yaklaşık 350 bin iş kaybettiğini ve önümüzdeki iki üç yılda 300 bin işin daha yok olabileceğini öne sürüyor.
IG Metall Başkanı Christiane Benner ise işverenlerin ek taleplerle bir sınırı aştığını ve toplu sözleşme ortaklığının temellerine saldırdığını söyledi. Sendika, sanayideki dönüşümün ve istihdam kayıplarının maliyetinin çalışanlara yüklenmesine karşı çıkıyor; şirketlerin geleceğini güvenceye alma hedefinin ücretleri ve çalışma koşullarını geriletmeden ele alınmasını istiyor. Tarafların ayrıştığı temel noktalardan biri, şirketlere tanınacak esnekliğin çalışanlar için hangi güvencelerle dengeleneceği.
IG Metall, tam gün süren uyarı grevlerini en son 2018’de kullanmıştı. O yıl yaklaşık 250 işletmede 500 bin çalışan eylemlere katılmıştı. Bu kez 24 saatlik uyarı grevlerinin kapsamı, belirlenen işyerlerindeki üyelerin oylarına ve işverenlerin yeni bir teklif sunup sunmamasına bağlı olacak. Bu eylemler süresiz grev kararı anlamına gelmiyor; süresiz grev için ayrı bir süreç ve ayrı bir oylama gerekiyor.
Taraflar arasında henüz anlaşma sağlanmış değil; dördüncü bir görüşme turu için de tarih kararlaştırılmadı. Önümüzdeki günlerde üye oylamalarının sonuçları, olası eylem tarihleri ve işverenlerin yeni bir adım atıp atmayacağı görüşmelerin yönünü belirleyecek. Bu toplu sözleşme turunda ücret artışının yanı sıra, sanayideki dönüşümün yükünün kim tarafından taşınacağı ve çalışanlara hangi güvencelerin verileceği de belirleyici olacak.
