Türkiye’de tamamına yakını DBP'li olmak üzere belediyelere kayyum atanması ve eşbaşkanların tutuklanması Avrupa Konseyi platformuna taşındı. Konseyin anayasal konulardaki uzmanlık organı Venedik Komisyonu, kayyum raporu hazırlayacak. Komisyonu’nun rapor ve tavsiyeleri AİHM, Avrupa Konseyi organları ve AB tarafından referans belge olarak kullanılıyor.
Türkiye’de 15 Temmuz darbe girişiminin ardından çok sayıda belediye başkanının tutuklanması ve 80’i aşkın belediyeye kayyum atanması üzerine Avrupa Konseyi harekete geçti. Avrupa Konseyi ülkelerinin belediye başkan ve il genel meclis üyelerinden oluşan Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi (AYBYK) konu hakkında hazırlanan bir karar ve bir tavsiye kararını geniş oy çoğunluğuyla kabul etti. AYBYK’nin Strasbourg’da gerçekleşen "Türkiye’de Yerel Düzeyde Seçilmiş Temsilcilerin Durumuna İlişkin İnceleme ve Bilgi Toplama Misyonu" başlıklı genel kurul oturumunda dün kabul edilen kararda, "1 Eylül 2016 tarihli ve 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname temelinde alınan, Türkiye’de yerel demokrasinin uygulanmasıyla ilgili önlemlerin anayasaya uygun olup olmadığı konusunda" Avrupa Konseyi’nin anayasal konulardaki uzmanlık organı Venedik Komisyonu’ndan görüş raporu hazırlaması istendi.
CPT’ye: İşkence vakalarını inceleyin
Avrupa Konseyi İşkence ve Kötü Muameleyi Önleme Komitesi’nden (CPT) ise "Türkiye’de tutuklu bulunan yerel düzeyde seçilmiş temsilcilere yönelik insanlık dışı muamele, tecrit ve sistematik olarak evlerinden uzak hapishanelere nakledilme" iddialarını incelemesi talep edildi.
Kapatılan sığınma evlerine özel dikkat
Kararda, Avrupa Konseyi bünyesindeki Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddete Karşı Mücadelede Uzmanlar Grubuna (GREVIO) da kadın sığınma evlerinin merkezi makamlar tarafından atanan belediye başkanları tarafından kapatılması konusuna "özel dikkat" göstermesi çağrısında bulunuldu.
Altun’un durumu takip edilecek
Kararda, cezaevinde olan AYBYK Türk heyeti üyesi, Dersim Belediyesi Eşbaşkanı Nurhayat Altun’un durumunun, "yasal süreç sonuçlanıncaya kadar" takip edileceğine dair bir madde de yer alıyor. AYBYK’nın Ekim 2016’da Strasbourg’da gerçekleşen genel kurul toplantılarına katılan Nurhayat Altun, 16 Kasım 2016 tarihinde tutuklanmıştı.
Bucak’ın engellenmesine tepki gösterildi
AYBYK Türkiye heyeti üyelerinden Diyarbakır Kayapınar Belediye Meclis Üyesi Ayşe Serra Bucak ise ‘İçişleri Bakanlığı’ndan izin almadığı’ gerekçesiyle bu hafta Strasbourg’daki genel kurul toplantılarına katılamadı. Bu durum dünkü oturumda gündeme getirildi. Karar metnine de Bucak’a ilişkin bir madde eklendi. Bu maddede, Kongre üyelerinin oturumlara katılmak amacıyla yurt dışına çıkmaları için "hiçbir kurumdan icazet almayacaklarına" vurgu yapıldı.
Belediyelere yönelim demokrasiye zarar
AYBYK, Avrupa Konseyi’nin asıl karar organı olan Bakanlar Komitesi’ne iletilmek üzere ayrı bir tavsiye kararı da kabul etti. Tavsiye kararında, "Türkiye’nin, istikrarına yönelik tehditler, terör saldırılarındaki artış, darbe girişimi, sınırlarında milyonlarca sığınmacı ve savaş dahil, karşı karşıya olduğu zorlukların gayet farkında olunduğu" belirtildi. Buna karşılık, birçok belediye başkanı ve belediye meclis üyesinin tutuklanması ve görevden alınmasının yerel demokrasiye zarar verdiği ve siyasi partileri ve sivil toplumu zayıflattığı mesajı verildi.
Türkiye’nin terör tanımı sorunlu
Yerel yöneticilere yönelik tutuklamaların çoğunun terörizm suçlaması temelinde yapıldığına işaret edilen tavsiye kararında, bu terörizm tanımının “Avrupa Konseyi organları, AB ve diğer uluslar arası örgütler tarafından eleştirildiği ve Avrupa Konseyi üyesi devletlerin çoğundaki uygulama ile ters düştüğü" not edildi. Avrupa Birliği yetkilileri uzun süredir Türk devletinden terör tanımı ile Terörle Mücadele Yasası’nı (TMK) değiştirmesini talep ediyor. Ancak muhalif olan herkesi ‘terörist’ ilan ederek tutuklayan AKP hükümeti bu değişikliklere yanaşmıyor.
Eşbaşkanlık yasal hale getirilsin
AYBYK, Bakanlar Komitesi’nden, belediyelere kayyum atanması, yerel düzeyde seçilmiş temsilcilerin tutuklanmasının Avrupa standartlarıyla uyumlu yapılması, İçişleri Bakanlığı’nın belediyelerde eşbaşkanlık sistemini illegal ilan eden 11 Kasım 2016 tarihli genelgesinin eşbaşkanların atanmasını yasal hale getirecek şekilde gözden geçirilmesi ve Türk mevzuatındaki ‘terör’ tanımının Avrupa standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi konusunda Türk makamları ile diyalog başlatmasını istedi.
Türk heyeti karşı çıktı
Kararlar oylanmadan önce genel kurulda yapılan oturumda söz alan AYBYK Türk heyeti üyeleri kararların içeriğine karşı çıktı. AYBYK Türk heyeti başkanı, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Menderes Türel, karar metinlerinin ‘orantısız’ olduğunu savundu. AYBYK’nin CHP’li üyelerinden Hasan Akgün ise ‘Türkiye’de iç hukuka göre eşbaşkanlık diye bir şey olmadığını’ söyledi.
Raportörlerden tepki: Hiçbir kanıt yok
AYBYK Türkiye raportörlerinden İsveçli vekil Anders Knappe ise Türkiye'de tutuklanan yerel yöneticilerin 'terörist' diye tanımlandıklarını, ancak "terörist olduklarını kanıtlayan hiçbir kanıt olmadığını" açıkladı. Knappe, Türk heyetinden bazı üyelerin ‘Kararlar teröre hizmet ediyor’ söylemine, "Bu kararlarda hiçbir teröristi desteklemiyoruz. Raportörlere iftira atmayı bırakın" yanıtını verdi. Diğer Türkiye raportörü, Hollandalı vekil Leendert Verbeek de bazı belediyelere kayyum atanmasıyla "yerel demokrasinin yok edildiğini" ifade etti. Verbeek ayrıca "Yerel yöneticilerin sadece beyanları temelinde terörle suçlanmalarını kabullenemeyiz" şeklinde konuştu.
Türkiye’nin tüm önergelerine ret
Oylama sırasında Türk heyetinin sunduğu değişiklik önergelerinin tamamı reddedildi. Bunlar arasında 15 Temmuz darbe girişimin ardında 'FETÖ/PDY'nin olduğunu' belirten önerge de bulunuyordu.
Venedik Komisyonu başkanlık sistemine karşı
AKP’nin seçimle alamadığı belediyelere kayyumla el koymasını mercek altına alacak olan Venedik Komisyonu, 16 Nisan’da referanduma sunulacak anayasa değişikliğinin kabul edilmesi halinde Türkiye’nin “otoriter bir başkanlık sistemine sürükleneceği” görüşünde. 10 Mart’ta anayasa referandumuna dair bir rapor açıklayan Komisyon, halkoylamasının OHAL koşullarında yapılmasına da karşı çıkmıştı.
Raporları referans kabul ediliyor
Avrupa Konseyi’nin anayasal konulardaki uzmanlık organı Venedik Komisyonu, demokratik kurumlar, temel haklar, seçimler, siyasi partiler ve yargıyla ilgili konularda Avrupa genelinde müşterek hukuk alanı oluşturulması için çalışıyor. Türkiye’nin de üye olduğu Venedik Komisyonu’nun rapor ve tavsiyeleri AİHM, Avrupa Konseyi organları ve AB tarafından referans belge olarak kullanılıyor.
DBP’li 83 belediyeye el konuldu
Türkiye’de darbe girişimi sonrası DBP’li 83 belediyeye kayyum atandı, 85 belediye eşbaşkanı da tutuklandı.
Yerelde siyaset yapmak amacıyla kuruluşunu 11 Temmuz 2014’te ilan eden Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) aynı yıl yapılan seçimlerde 3’ü büyükşehir 11’i il, 106 belediyeyi kazanmıştı. Ancak bugün DBP’nin birçok belediye eşbaşkanı tutuklu, çok sayıda belediyesine de kayyum atanmış halde.
Son kayyum dün atandı
Dün Venedik Komisyonu’na dair haberlerin basına yansıdığı saatlerde DBP'li Beğendik Belde Belediyesi’ne Pervari Kaymakamı Murat Kahraman kayyum atandı. Böylece 10 il, 64 ilçe ve 9 belde olmak üzere toplam 83 DBP'li belediye AKP tarafından gasp edilmiş oldu.
85 eşbaşkan tutuklu
Belediyeler KHK’lerle gasp edilirken, DBP’li 85 belediye başkanı da tutuklandı. Tutuklu belediye başkanları arasında Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eşbaşkanları Gültan Kışanak ve Fırat Anlı ile Van Büyükşehir Belediye Eşbaşkanı Bekir Kaya da var.
Sebahat Tuncel cezaevinde
DBP’nin Eşbaşkanı Sebahat Tuncel de cezaevinde, diğer Eşbaşkan Kamuran Yüksek de 9 yıla yakın ağır cezaya çaptırılmış durumda. Hakkında arama kararı bulunan Yüksek de tutuklama tehdidiyle karşı karşıya
HDP’nin eşbaşkanları da tutuklu
Aynı şekilde Halkların Demokratik Partisi (HDP) de büyük bir baskıyla karşıya karşıya. Tutuklu DBP’li ve HDP’li siyasetçilerin sayısı 5 bini buluyor. HDP’nin Eşbaşkanlar Selahattin Demirtaş ile Figen Yüksekdağ’ın aralarında olduğu 13 vekili de tutuklu. HDP’nin ayrıca 2 Merkez Yürütme Kurulu ve 5 Parti Meclisi üyesi ile 750’yi aşkın il ve ilçe yöneticisi de cezaevinde.
HABER MERKEZİ