• Kendisini idam etmek üzere duran adamı bir tarafa itti. İpi boynuna geçirdi. Sandalyeyi tekme vurarak devirdi. Şifre: Beni siz öldüremezsiniz, öldürme hakkımı size vermem... Öldüremediler.

SELİM FERAT

İdam edilmesinden sonra 89 yıl geçmesine rağmen Seyid Rıza’nın, onu öldürecek adamların doğmadığı ve gelecekte de Kürt öncülerini öldüreceklerin var olmayacaklarını tarihi hafızaya kazıdığını aktarmak, Seyid Rıza’ya yakışacak anma cümleleri yerine geçebilir.

"Ayıptır“ sözünü, kendisini idam etmek isteyen, baldırı çıplak kolluk kuvvetleri üzerinden milyonlara hükmetme pozunda olan, Türk güvenlik güçlerine komutanlık eden Alpdoğan Paşa’ya söylemiştir.

Ayıptır, kabalığa saygısızlığa karşı çıkış olarak algılanırsa Kürdistan direnişinin başkomutanına karşı hiçbir sömürgeci generalin kıymeti harbiyesinin olmayacağı çıkarımının haklı bir tespit olduğundan hareket edebiliriz. Ayıbının farkında olmayan bir gücün, direnenlere karşı zulüm ve cinayet işleyeceğini aktaran tarihi şahsiyet, Seyid Rıza’dır.

Yeni Şafak’ın 2015’te ifşa ettiği, Devletin İstihbarat Teşkilatı olan MAH’a sunulan raporda, Seyid Rıza idamından kısa bir süre önce, Mustafa Kemal ile gizli tutulan bir görüşmede, Mustafa Kemal’in, "Af dilersen idam edilmeyeceksin“ sözlerine, "Af dileyecek bir şey yapmadım“ dediğini aktarıyor. Görüşme, bu şekilde gerçekleşmişse büyük "ayıp“ın kim tarafından yapıldığıyla ilgili emareler de kayda geçmiş oluyor. Mustafa Kemal’in, Seyid Rıza’nın kendisinden özür dilemesini beklemesi, tarihi bir yanılsamaydı.

Böylece "Ayıptır“a, "Zulümdür“ ve "Cinayettir“ sözlerini yükleyen Seyid Rıza’nın bu sözlere seçtiği adres, Mustafa Kemal’e dayanan Kemalist iktidardır.

Bu sözlerden sonra idam edilen Seyid Rıza’nın son sözlerinin sosyal psikolojik sendromunun etkisindeki Mustafa Kemal, 355 gün sonra yaşama veda etmiş…

17 Haziran 1937 tarihli "Son Posta“ gazetesinin, "Derebeyliğin son ocağı da yok ediliyor“ manşetiyle hedef gösterdiği Dêrsim, 90’lı yıllarla birlikte yeniden diri bir Kürdistan parçasına dönüştü.

Seyid Rıza hafızada ölmedi.

Eğer mezarının nerede olduğu açıklanırsa Seyid Rıza dirilecek ve idam edilmesi öncesinden daha güçlü Dêrsim'e dönecek; bundan kuşku duymuyorum.

Seyid Rıza’nın anısından korkuyorlar; mezarından da korkuyorlar. Seyid Rıza’nın, “Bu da size dert olsun!“ dediği şey bu olsa gerek.

İdam edilmeden önce "müzakere“ için Seyid Rıza’yı Erzincan’a davet eden devlet gücü, bedbaht çıktı ve 5 Eylül 1937’de tutukladı.

İdam edildiğinde, 40 lirası ve bir saati vardı.

Kimseye minnet etmedi.

Hazır bulunan Polis Müdürü, son sözlerinden sonra tüylerinin diken diken olduğunu aktarıyor.

Ve son sahne:

Yaşayan Türk yetkilileri aktarıyorlar:

74 yaşındaki Seyid Rıza "rap rap" idam sehpasına yürüdü.

Kendisini idam etmek üzere duran adamı bir tarafa itti.

İpi boynuna geçirdi.

Sandalyeyi tekme vurarak devirdi.

Seyid Rızalı şifre: Beni siz öldüremezsiniz, eğer öleceksem öldürme hakkımı size vermem.

Seyid Rıza’yı öldüremediler.

Kendisi, geriye dönmek için belki de bu devletin hiç de çözemeyeceği bir tılsımla, aslında kendisi de yaşamına son vermedi, bedeni ölse bile.