Çavgun ve sonrası Hilvan

• Urfa’nın Hilvan ilçesindeki Kürt özgürlük mücadelesinin öncülerinden Halil Çavgun’un, Süleymanlar Aşireti tarafından katledilmesinin üzerinden 43 yıl geçti.

Antep’te 18 Mayıs 1977’de katledilen Hakki Karer’in şahadet yıl dönümü dolayısıyla Mustafa Kemal Okulu’nda düzenlenen anmaya yapılan saldırıda Halil Çavgun şehit düştü. Hilvan’da Halil Çavgun’un şahadeti, yeni bir sürecin başlangıcı oldu. 1979’da Süleymanlara geri adım attırıldı ve o sürecin iki yılı tarihe “Hilvan direnişi” olarak geçti. Bu süreçte Kürt Özgürlük Hareketi ilk silahlı eylemi ilçede gerçekleşirken, ilçede belediye başkanlığını Nadir Temel kazandı ve o süreçte ilk kez belediye meclis üyeliğine kadınlar seçildi.

O döneme 10 yaşındaki bir çocuk olarak tanıklık eden İhsan Yavuz, Çavgun’un iyi kişiliğiyle hep anlatılan bir isim olduğunu dile getirdi. Yavuz, Halil Çavgun’un vurulduğu geceye ilişkin şu detayları verdi: “Saldırı gecesi evdeydik. Hiçbir şeyden haberimiz yoktu. Halil Çavgun, Mustafa ve Emin (Yavuz) ağabeylerimle ilişkiliydi. 17 Mayıs’ı 18’e bağlayan gece olay gerçekleşti. Okulda Hakki Karer’in ölüm yıl dönümü için broşür dağıtımı, yine afişlerin asılması için planlama yapmak amacıyla toplantı kararı almışlardı. Halil arkadaşın katledilişinden sonra o okulun ismi Mekteba Reş (Kara Okul) oldu. Toplantının alındığı okul bizim eve yakındı. Aramızda bir sokak vardı. Geceleyin birden silah sesleri geldi ve uzun süre davam etti. Mustafa abim eve gelip anneme bir şeyler söyledi ve gitti. Gece kimse Çavgun’un yaşamını yitirdiğini bilmiyordu. Sabah saatlerinde durum fark edildi. İnsanlar o dönem saldırıyı yapanların ismini zikretmekten bile korkuyorlardı. Daha sonra babam ‘Halil, Süleymanlar ve hükümet tarafından öldürülmüş’ dedi.”

İlçeye o süreçte iktidara bağlı büyük aşiret ve ailelerin hakim olduğunu söyleyen Yavuz, “Arkadaşlar için ‘Kaç tane talebedir, gençtir. Bir ay içerisinde hepsi kaçar, gider, direnemez’ diyorlardı. Birçok kişi bu olayı iki aile arasında yaşanmış bir kavga gibi görüyordu. Bu nedenle birkaç aile dışında kimse sahiplenemiyordu” dedi.

Törende mesaj verildi

 Ertesi gün cenaze törenine her yerden Halil Çavgun’un arkadaşlarının Hilvan’a akın ettiğini, gelenlerin hem buradaki halka hem de diğer arkadaşlarına büyük bir moral verdiğini söyleyen Yavuz, “Cenaze töreni ile saldırıyı yapanlara karşı bir mesaj verildi. Arkadaşlarda korku yoktu fakat halk hala korkuyordu. O dönem arkadaşlara talebe diyorlardı. Halil Çavgun’un katledilmesi bir tarih oldu. Halil arkadaşın şahadeti çok ağırdı, aynı zamanda birçok şeyin de önünü açtı. O zaman arkadaşlar ‘Ya bu işi bırakacağız ya da Halil arkadaşın intikamını en kısa zamanda alacağız’ diyorlardı.”

Pir: Bu ev tarih olacak

 Bir müddet sonra Süleymanların araçlarının tarandığını ve saldırının ailelerinin üzerine yıkılmak istendiğini belirten Yavuz, polis ve askerler tarafından evlerine baskın düzenlendiğini, ardından da tarandığını aktardı. O gece başka yerde kaldıklarını sabah geldiklerinde kapı ve camlarını kırık bulduklarını söyleyen Yavuz, “Duvarlar mermi izleriyle doluydu. Şunu hiç unutmam, evimiz tarandıktan sonra Kemal Pir eve geldi. Kürtçe bilmiyordu. Annem evi göstererek sıvanması gerektiğini söyledi. Kemal Pir ise ‘Yok teyze bu ev böyle kalacak. Bir gün bu ev tarih olacak’ dedi” şeklinde konuştu.

Büyük toplumsal değişim

 2-3 ay sonunda ilçede büyük toplumsal değişim yaşandığına işaret eden Yavuz, mahallelerde komün ve komiteler kurulduğunu belirterek, şunları ifade etti: “Her mahallenin sorumlusu vardı. Yine komiteleri vardı. Düşünün o dönem komün yaşam geliştirildi ilçede. Kadınların, gençlerin komisyonları vardı. O dönem ilk defa kadınlar belediyede yer aldı. Yine o dönem kadınlar güç oldu. Düşünün kadınlar belinde ve sırtında silahlarıyla sokaklarda geziyorlardı. İnsanlar şaşırıyordu. Bundan önce kadınlar kapı komşusuna gitmek için sokakta erkek var mı yok mu diye baktıktan sonra çıkardı. Bir anda çok şey değişti. Halil Çavgun’un şahadeti birçok değişime öncülük etti.”

HABER MERKEZİ