• 10 ili vuran Pazarcık ve Elbistan merkezli depremlerde on binlerce insan yaşamını yitirdi, ancak 100 binin üzerinde insanın çıkarılmadığı enkazlar kaldırılmaya başlandı.

Deprem bölgesinde kalan yurttaşların barınma, beslenme ve hijyen sorunları devam ediyor. Salgın riskinin arttığı ve soğuk havanın hakim olduğu kentlerde, kimi yardım konvoyları da engelleniyor. Arama kurtarma çalışmalarının yerini enkaz kaldırmaya bıraktığı kentlerde, yurttaşlar cenazelerine ulaşmaya çalışıyor. 10 günde bile enkaz altında sağ çıkarılan oluyor. İktidara tepki, öfke ve isyana dönüşüyor.

Pazarcık’ta 6 Şubat'ta sabaha karşı saat 04.17’de 7,7 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Yerin 7 kilometre derinliğindeki deprem Maraş, Hatay, Osmaniye, Adıyaman, Antep, Urfa, Amed, Malatya, Kilis ve Adana’yı vurdu. Aynı gün Elbistan’da da saat 13.24’te 7,6 büyüklüğünde ikinci bir deprem daha kayda geçti. Çöken binalarda on binlerce kişi enkaz altında kaldı. Türkiye, 4. seviye alarm ilan etti ve uluslararası yardım talebinde bulundu. 75 devletin ekipleri sahada çalışmaya başladı; 95 devlet ve 16 uluslararası kuruluş yardım ediyor. 7 günlük yas ilan edildi. Depremin vurduğu 10 il afet bölgesi ilan edildi ve üç ay süreyle uygulanacak OHAL kararı Meclis’ten geçti. Okullar tatil edildi, üniversitelerde uzaktan eğitime geçildi. Depremlerin ardından 3 bin 170 artçı deprem meydana geldi ve devam ediyor.

Deprem sonuçlarıyla ilgili veriler ise deprem bölgesinde durumla uyuşmuyor. AFAD'ın 30 saat sonra önceki gün saat 13.30 itibarıyla toplam 31 bin 974 yurttaşın hayatını kaybettiğini açıklamasından 5 saat sonra AKP'li Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan, Kabine toplantısının ardından depremde 35 bin 418 kişinin yaşamını yitirdiğini, 105 bin 505 kişinin yaralandığını belirtti. Erdoğan, "Yaralılarımızdan 13 bin 208'i halen hastanelerimizde tedavi altındadır" dedi.

Erdoğan, önceki akşamki açıklamasında deprem bölgesindeki binalara ilişkin de bilgiler verdi. "Şu ana kadar deprem bölgesindeki yaklaşık 369 bin binadaki 1 milyon 850 bin ev ve iş yeri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekipleri tarafından incelendi" diyen Erdoğan, "İlk belirlemelere göre deprem bölgesinde 47 bin binadaki 211 bin konutun yıkılmış, acil yıkılacak ve ağır hasarlı olduğu tespit edildi" ifadelerini kullandı.

Pazarcık ve Elbistan merkezli deprem, önceki günkü veriler itibarıyla Cumhuriyet tarihinin en fazla can kaybının yaşandığı deprem olarak kayıtlara geçti. Kandilli Rasathanesi'nin verilerine göre; 26 Aralık 1939'da 7.9 büyüklüğünde meydana gelen Erzincan Depremi'nde 32 bin 968 kişi yaşamını yitirmişti.

90-100 bin kişi göçük altında

Deprem uzmanı Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan ise önceki akşam yaptığı hesaplamayı paylaştı. Prof. Ercan, "Bütün verilerimizin kökeni AFAD. AFAD ne kadar veri sunarsa onun üzerinden hesap yapıyoruz. Aşağı yukarı benim hesabım en az 250 bin kişi göçük altında. 141 bini çıktığına göre aşağı yukarı 90 bin-100 bin kişi daha göçük altında. Bunların kaç tanesinin diri çıkacağını bilmiyoruz" dedi.

Sağ kalanlar, cenazeleri arıyor

Deprem bölgesinde kalan yurttaşların barınma, beslenme, susuzluk, hijyen sorunları devam ediyor. Salgın riskinin arttığı ve soğuk havanın hakim olduğu kentlerde kimi yardım konvoylarının engellenmeye devam ettiği gelen bilgiler arasında. Arama kurtarma çalışmalarının yerini enkaz kaldırmaya bıraktığı kentlerde, yurttaşlar cenazelerine ulaşmaya çalışıyor. 10 günde bile enkaz altında sağ çıkarılan oluyor. Ağır hasarlı binaların yıkımına başlandığı kentlerde, sağlık çalışanlarının yetersizliği de güncelliğini koruyor. Her kesimden yurttaşların deprem ihmalkarlığı konusunda iktidara gösterdiği tepki ise öfke ve isyana dönüşmüş durumda.  

50 bin 576 bina yıkılmalı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da  deprem bölgesinde yürütülen hasar tespit çalışmalarının sonuçlarını açıkladı. Bakan Kurum, "Şu ana kadarki tespitlerimize göre; acil yıkılması gereken 50 bin 576 bina var. 279 bin 655 bina az hasarlı veya hasarsız. Acil yıkılması gerekenleri hızla yıkıp güvenli konutlar inşa edeceğiz" dedi. Bakan Kurum'un verdiği bilgiye göre, il il hasar tespiti şöyle:

Maraş: 57 bin 87 bina incelendi. 10 bin 777 binada 55 bin 227 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Hatay: 49 bin 470 bina incelendi. 10 bin 911 binada 54 bin 468 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Amed: 24 bin 314 bina incelendi. 10 bin 777 binada 55 bin 227 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Antep: 130 bin 331 bina incelendi. 11 bin 922 binada 27 bin 987 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Malatya: 25 bin 311 bina incelendi. 6 bin 599 binada 38 bin 568 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Adıyaman: 28 bin 766 bina incelendi. 6 bin 108 binada 28 bin 265 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Osmaniye: 28 bin 317 bina incelendi. 2 bin 122 binada 8 bin 49 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Elazığ: 2 bin 488 bina incelendi. 587 binada 3 bin 675 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Adana: 5 bin 797 bina incelendi. 46 binada 1074 bağımsız birim acil yıkılmalı.

Kilis: 3 bin 748 bina incelendi. 505 binada 905 bağımsız birim acil yıkılmalı.

3,7 milyon konutun yarısı

Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği Başkanı (KONUTDER) Altan Elmas ise deprem bölgesinde en iyimser tahminle 1 milyona yakın konutun yeniden inşa edilmesi gerektiğini söyledi. Elmas, şunları ifade etti: "Bölgede 2000’den önce (eski deprem yönetmeliğine göre) yapılmış yapı stokunun yüzde 90’ı çökmüş durumda. Yeni yapıların yüzde 5’i yıkılmış görünüyor. Bazı illerde farklı olsa da bölgedeki yapı stokunun yüzde 60 kadarı 2000 öncesi yapılanlardan oluşuyordu. Esas olarak bölgede 3,7 milyon konut vardı. Bunların yaklaşık yüzde 50’si yenilenmek zorunda. Sahada gördüğümüz kadarıyla en iyimser tahminle bu depremlerden sonra bu illerimizde 1 milyona yakın yeni konutun inşa edilmesi gerekiyor. Belki bakanlık, 600 bin öngörüyor olabilir ama şu anda ayakta görünen binaların çoğu da yıkılacak. Bu depremlerin konut ve altyapı zararı ülkemize 100 milyar dolara yakın."

TÜİK, Erdoğan'ı yalanlıyor

Bu arada Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan, deprem bölgesindeki konutların yüzde 98'inin 1999 öncesinde yapıldığını iddia etti. TÜİK verilerine göre ise depremin etkilediği 10 şehirdeki konutların yüzde 51'i 2001 yılı ve sonrasında yapıldı. Euronews'in aktardığı verilere göre ortaya çıkan uydu görüntülerine göre; Maraş'ın batısında yer alan binaların büyük kısmı 2004'ten sonra inşa edildi, TÜİK verilerine göre ise kentteki konutların yüzde 60'ı 2001'den sonra yapılmış. HABER MERKEZİ

*****

Deprem bölgesine binlerce avukat

Türkiye Barolar Birliği (TBB) öncülüğünde 10 ilin baro başkanlıkları iş birliğiyle deprem bölgesinde yıkılan veya ağır hasarlı binalarda delil toplama ve diğer hukuki işlemlerde görev almak üzere gönüllü avukatlar gönderilmeye başlandı. Deprem bölgesindeki 10 ilde görev alan veya gitmek için başvuruda bulunan gönüllü avukat sayısının 2 bin 500'e ulaştığı açıklandı. Antalya Baro Başkanı avukat Hüseyin Geçilmez, "Gönüllü avukatlarımız oralardaki hukuki süreçleri yürütecekler. Şu an itibarıyla Türkiye genelinde deprem bölgesinde bu çalışmaya katılacak gönüllü avukat sayısı 2 bin 500'e ulaştı" diye konuştu.