• AKP'nin, Rêber Apo, DEM Parti ve MHP ile görüşerek ama büyük oranda hem iktidarı hem de geleneksel devlet refleksini gözeterek hazırladığı 'çerçeve yasa'nın adı konuldu, içeriği son ana kadar kamuoyu ile paylaşılmadı.

 

Adının "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi" olduğu paylaşılan 'çerçeve yasa', tartışmalı içeriğiyle Meclis'te. Bazı başlıkları partiler ile istişare edildi, ortak teklif olması ise sağlanamadı. Yasada yer alacağı ileri sürülen bazı maddeler, yine AKP'nin yayın organlarınca servis edildi.

'Çerçeve yasa' için önceki akşam geç saatlere kadar mesai devam etti. AKP Grup Başkanı Abdullah Güler ve AKP Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, önceki akşam saatlerinde DEM Parti heyeti ve MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ile ayrı ayrı bir araya gelerek teklife son şeklini verdi.

İsmi de konuldu

Yasa teklifinin isminin, 'Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun ismi belirlenirken de tercih edildiği gibi olması benimsendi; "milli dayanışma" ve "toplumsal bütünleşme" bir arada tutuldu. "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi" ismiyle sunulması planlanan teklifin, 10-12 maddeden oluşması öngörülüyordu. AKP, dün saat 17.30'a kadar süre vererek, tüm AKP'li milletvekillerinin teklife imza atmasını istemişti. Milletvekillerine gönderilen duyuruda, 'Grup Başkanlığımızca 'Çerçeve Kanun Teklifi'ni tüm milletvekillerimizin eksiksiz imzalamaları kararı alınmıştır. Grup Yönetim Kurulu salonumuzda imzaya açılan teklifi 4 Ağustos 2026 Salı günü saat 17.00'e kadar imzalamanız gerekmektedir' denilmişti. 

Kurtulmuş görüşmüştü

Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, bu gelişmeden önce AKP Genel Başkan Vekili Efkan Âlâ, Grup Başkanı Abdullah Güler ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik ile teklif üzerinde uzun görüşmeler yapmıştı. Bu toplantıların bir bölümüne DEM Parti İmralı Heyeti'nden Pervin Buldan ve Mithat Sancar’ın da katıldığı ileri sürülmüştü. Bazı haberlerde toplantının üç buçuk saate yakın sürdüğü belirtildi.

AKP Grup Başkanı Abdullah Güler ile Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül ayrıca HÜDA PAR, DEM Parti ve MHP temsilcileriyle ayrı ayrı görüştü.

DEM Parti heyetinin Güler ile yaptığı görüşme yaklaşık iki buçuk saat sürdü. Heyette Öztürk Türkdoğan, Faik Özgür Erol, Meral Danış Beştaş ve Nevroz Uysal Aslan yer aldı. Görüşmenin ardından ayrıntılı açıklama yapılmadı. Danış Beştaş, gazetecilere yalnızca “Sonuçta her şey basında yazıyor” dedi.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da Abdullah Güler ile yaklaşık bir saat görüştü. Yıldız, ortak imza, denetimli serbestlik ve hak mahrumiyeti konularında anlaşmazlık olup olmadığı sorusuna, “Mutabıkız, pürüz yok” yanıtını verdi.

Ortak imza zor

AKP Grup Başkanı Güler, Yeni Parti, CHP ve Yeni Yol Grubu yöneticileri ile de görüşmeler yaptı. AKP'nin yayın organlarından Hürriyet gazetesine göre; İYİ Parti dışındaki gruplar taslakla ilgili engelleyici tutum almazken, buna karşın bazı itirazlar ve çekinceler nedeniyle bazı partiler ortak imza atmaya sıcak bakmadı. Teklifin AKP ve MHP gruplarının imzasıyla sunulma olasılığı bulunuyor. YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, "Görmediğimiz bir taslağa açıktan, bırakın altına imza atmayı destek olup olmamayı söylememiz akla aykırıdır. Durduğumuz yerdeyiz. Türkiye’nin barışı için, terörün kalıcı olarak bitmesi için, aynı zamanda hukuk devleti için atılması gereken adımlar konusunda öncü olmaya ve elimizi taşın altına koymaya her zaman hazırız” dedi.

Hürriyet'e göre olanlar

AKP'nin yayın organlarından Hürriyet gazetesi, teklif yasalaşırsa yeni bir aşamaya geçileceğini belirterek, içeriğinde şunların olduğunu öne sürdü:

* Düzenleme, fesih sürecini tamamlayıp “dağılmış” bir örgüte özgü, süreli ve geçici olacak.

* Eski örgüt üyeleri, sempatizanları ve örgütle bağlantılı suçlardan yargılananlara 6 aylık başvuru süresi tanınacak.

* Düzenlemedeki “denetimli serbestlik” veya “ceza ertelemesi” haklarıyla cezaevinde bulunan 3 bin 600’e yakın PKK’li tutsağın aşama aşama serbest bırakılması bekleniyor.

Tahliye olacaklara üç yıllık adli kontrol sürecinde Türk Ceza Yasası’ndaki “hak mahrumiyetleri” uygulanacak.

* Halen yurtdışında, dağlarda olup silah bırakan örgüt üyeleri için ise farklı işlemler yapılacak. Devlet kurumlarınca “tespit ve teyit” gelince sonraki aşamaya geçilecek.

* Süreci Toplumsal Bütünleşme, İzleme ve Koordinasyon Kurulu yürütecek. Adalet ve İçişleri Bakanlıkları başta olmak üzere farklı bakanlıklar ile MİT ve TSK’nın da temsil edileceği kurulun başkanı, Cumhurbaşkanı’nca atanacak.

* Kurul, hem fesih işlemlerinin tamamlanmasını takip edecek hem de silah bırakan örgüt üyelerinin topluma uyum aşamalarını koordine edecek. Bu çalışmalara gerekirse Eğitim Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı da destek verecek.

* Kurul, 6 ayda bir izleme raporu hazırlayacak ve bu rapor Meclis Başkanlığına da sunulacak.

AKP'li yazara göre olanlar

AKP'nin medya elemanlarından Abdulkadir Selvi ise Hürriyet'teki köşesinde, Rêber Apo ile görüşmenin ardından pürüzlerin giderildiğini savunarak, sürecin de 15 Temmuz’da MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yaptığı sunumla birlikte yeniden ivme kazandığını hatırlattı. Selvi'ye göre; şöyle bir 'çerçeve' var:

* Yasal düzenleme, örgüt üyeleri ve örgüt üyeliğinden dolayı hapis olanları kapsıyor.

* Yasal düzenleme geçici olacak, çıktıktan sonra örgüt üyelerine 6 ay içinde silahlarını bırakıp Türkiye’ye dönmeleri için çağrı yapılacak.

* Silahlarını bırakanlar üç yıl süreyle yeni bir suça karışmadıkları takdirde siyasi faaliyette bulunabilecek.

* Yasanın kapsamında olmayanlar; Öcalan ile sayıları 180 civarında olduğu söylenen Cemil Bayık ve Murat Karayılan başta olmak üzere lider kadrosu.

* Yasadan yararlanacakların sayısı; Kuzey Irak’taki örgüt mensuplarının sayısının 2 bin 800 kişi olduğu söyleniyor. Suriye’de Türk vatandaşı olan 1000-1500 civarındaki örgüt mensubunun ise Türkiye’ye gelmesinin önü açılmış olacak. Cezaevlerinde ise örgüt üyeliğinden dolayı yargılanıp mahkûm olmuş 3 bin 900 kişi bulunuyor. 

* Sürecin koordinasyonu için iki önemli mekanizmanın kurulması öngörülüyor; Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın başkanlığında “Değerlendirme ve Koordinasyon Kurulu” kurulacak. DEM Parti bu kurulun isminde ve fonksiyonunda değişiklik yapılmasını istiyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde “İzleme Komisyonu” oluşturulacak. MİT Başkanı İbrahim Kalın belirli sürelerde bu iki kurulu da bilgilendirecek.

* Yasa ve çağrıdan sonra Erbil’de ve Süleymaniye’de toplanma merkezleri oluşturulacak. Bu merkezlerde toplanmanın 1.5-2 ayda tamamlanması hedefleniyor.

* Silah bırakma ve kampların boşaltılması süreci tamamlandığında MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın Milli Güvenlik Kurulu’na bir rapor sunacağı ifade ediliyor. MGK’dan olumlu karar çıktığı takdirde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımlayacağı ve böylece örgüt mensuplarının Türkiye’ye gelişiyle ilgili sürecin başlayacağı ifade ediliyor.

* Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte yurt dışında bulunan Zübeyir Aydar, Remzi Kartal gibi yöneticilere de dönüş yolu açılacak. Eşzamanlı olarak cezaevindeki örgüt mensuplarının tahliye süreci başlayacak.

* Süreç başarılı olursa yeni adımlar atılacak, başarısız olursa yeni önlemler devreye girecek.

Türkiye'ye göre olanlar

AKP'nin yayın organlarından Türkiye gazetesi, yasadan sonra Rêber Apo'nun yeni bir çağrı yapabileceğini; bu çağrıda silah bırakanların Türkiye’ye dönmesini isteyeceğini öne sürdü. Türkiye'ye göre içerikte şunlar var:

* PKK-KCK’nin bu yasayla birlikte Türkiye’nin “terör örgütleri” listesinden çıkarılması planlanmıyor. Silah bırakmayan, yeniden eylem yapan veya PKK’nin devamı niteliğindeki başka yapılanmalara katılan kişilerle mücadele sürecek.

* Yasa, 6 ay veya bir yıl süreyle yürürlükte kalabilecek.

* Herhangi bir suç kaydı bulunmayan örgüt mensupları, dönüşlerinin ardından ceza almayacak. Suç kaydı bulunanlar ise işledikleri fiilin ağırlığına göre ayrı ayrı değerlendirilecek.

* Yalnızca örgüt üyeliği, örgüte yardım, propaganda veya örgütle bağlantı suçlarından hüküm giyenlerin cezalarının düşmesi ve tahliye edilmeleri bekleniyor.

* Bombalama, yaralama veya öldürme gibi suçlara karışanların ise örgüt üyeliğinden aldıkları cezanın ortadan kalkabileceği ancak işledikleri diğer suçlardan verilen cezaların uygulanmaya devam edeceği öne sürülüyor.

* Cezaevinde geçirdikleri süre diğer suçlardan aldıkları cezayı karşılıyorsa bu kişilerin de tahliye edilme ihtimali bulunuyor.

Yeni Şafak'ın paylaştığı

AKP'nin yayın organlarından Yeni Şafak ise daha önce tartışılan denetimli serbestlik modelinden vazgeçilerek, bazı vatandaşlık haklarının belirli bir süre kısıtlanmasına dayanan bir sistem üzerinde çalışıldığını yazdı. Bu kapsamda örgütten ayrılan ve silahlı bir suça karışmayan kişilerin bazı siyasi ve kamusal hakları geçici olarak sınırlandırılabilecek.

AKP'li yetkililer, "denetimli serbestlik" ile "hak yoksunluğu" kavramlarının birbirinden ayrı olduğuna işaret ederek, denetimli serbestliğin, "alınan cezanın infaz oranının kalan kısmının açık cezaevi ve dışarda geçirilen dönem", bunun dayanağının ise “koşullu salıverme şartları” olduğunu, yasalarda bu konuda zaten düzenleme bulunduğunu ve hak olan bir düzenlemenin tartışma konusu olamayacağını belirtti.

Mevcut soruşturma ve kovuşturmaların dışında mahkumiyeti olanlarla ilgili Türk Ceza Kanunu’nun "hapis cezasına mahkum edilen kişilerin geçici olarak bazı hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasını" düzenleyen 53. maddesiyle ilgili konu üzerinde çalışmaların ise devam ettiği belirtiliyor. Hak mahrumiyetinin "nasıl ve hangi sürelerle olacağı, bu kapsamda olanların nasıl izleneceği" konuları, önceki gün ve dün de tartışıldı.

Nefes'e göre olanlar

Muhalif görünüp iktidarın kimi operasyonlarına platform olan Nefes gazetesi de yasada, “Tasfiye edilmiş silahlı terör örgütü mensuplarını kapsayacak yasal düzenleme” ibaresinin yer alacağını, cezaların infazıyla ilgili dosyaların ihtisas mahkemeleri ve infaz hakimliklerince yeniden ele alınacağını yazdı. Nefes'e göre; dosyalar, 'çerçeve yasa'ya uyarlanacak. Buna göre, hüküm giyenler için Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. Maddesi’ne göre 4’te 3 olarak uygulanan cezalar, 'çerçeve yasa'yla birlikte TMK’nın 5. Maddesi ve TCK’nın 220. Maddesini düzenleyen örgütlü suçlar kapsamından çıkarılacak. Terör amaçlı işlenmiş olsa dahi TMK kapsamından çıkarılması halinde cezaların infazı 1/2 olarak uygulanacak. Yine TMK kapsamında denetim süreci cezanın infazına son 1 yıl kala uygulanırken, yeni düzenlemeyle denetim de son 3 yılı kapsayacak.

İlk imza Bahçeli'den

MHP, teklifin ilk imzasının dün Genel Başkanları Devlet Bahçeli tarafından atıldığını duyurdu.  Teklifi Bahçeli ile birlikte Meclis Başkanvekili Celal Adan, Grup Başkanvekili Erkan Akçay, Filiz Kılıç ve Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da imzaladı. MHP'nin resmi hesabından "Sayın Genel Başkanımız Devlet Bahçeli’nin Terörsüz Türkiye hedefi doğrultusunda hazırlanan çerçeve yasa için milletimizin huzuru, birliği ve geleceği adına attığı tarihi imza.." denildi.

Dün bekleniyordu, en geç bugün

Teklifin dün yetişmesi, aksi halde bugün Türkiye Meclisi Başkanlığına sunulması durumunda, 6 Ağustos Perşembe günü Adalet Komisyonu'nda görüşülmesi planlanıyor. Düzenlemenin hafta sonu da Genel Kurul gündemine getirilmesi hedefleniyor. Meclis İçtüzüğü’ne göre bir kanun teklifi, sunulmasının üzerinden 48 saat geçmeden komisyonda görüşülemiyor. Bu sürenin kaldırılması için TBMM Danışma Kurulunda grubu bulunan bütün partilerin oybirliği gerekiyor. İYİ Parti’nin itirazları veya muhalefetin sürelerin kaldırılmasına karşı çıkması durumunda takvim uzayabilir.

Teklif komisyonda kabul edilirse yine aynı yöntemle hemen Genel Kurul’un gündemine alınacak. Komisyon ile Genel Kurul aşamasının hızlandırılması için de Danışma Kurulu’nda oybirliği aranacak. Ciddi engelle karşılaşmazsa Genel Kurul’un hafta sonu da çalışarak teklifi yasalaştırma olasılığı bulunuyor. Türkiye gazetesine göre uzlaşma sağlanırsa teklifin en geç 13 Ağustos’a kadar yasalaştırılması hedefleniyor.

DEM Parti MYK olağanüstü toplandı

Bu arada Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Merkez Yürütme Kurulu (MYK), dün saat 15.00'te Eşbaşkanlar Tuncer Bakırhan ve Tülay Hatimoğulları başkanlığında olağanüstü toplandı. DEM Parti Genel Merkezi'nde gerçekleştirilecek MYK toplantısında, 'çerçeve yasa' tartışmaları, siyasi partilerle yapılan temaslar ve yasa taslağının somutlaşması gündemleri ele alındı. DEM Parti MYK'nin olağan toplantısını ise 12 Ağustos'ta yapması bekleniyor.

Amed tekrar hatırlatacak

Öte yandan Özgür Kadın Hareketi (Tevgera Jinên Azad-TJA), İnsan Hakları Derneği (İHD), Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD), Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK), Barış Anneleri ile çok sayıda sivil toplum örgütü, 'çerçeve yasa'ya ilişkin bugün Amed Barosu Tahir Elçi Konferans Salonu'nda basın toplantısı düzenliyor. HABER MERKEZİ