Gasp ve kayyum işgüzarlığı

• AKP'nin Meclis Başkanlığı'na 'terörizm' gerekçesiyle sunduğu kanun teklifinde; Cumhurbaşkanı’na 'mal varlığı dondurma yetkisi' verilirken İçişleri Bakanlığı'nın da yetkileri genişletildi.

İçişleri Bakanlığı’nın yetkilerini genişleterek; dernek, vakıf, ulusal ile uluslararası sivil toplum kuruluşlarına kayyum ataması yetkisi veren teklif Meclis'e sunuldu.

Meclis’e 43 maddelik “Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Önlenmesi Hakkında Kanun Teklifi” sunuldu. Teklif, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararlarında yer alan kişi ve kuruluşların faaliyetlerinin nasıl engelleneceği, malvarlıklarının nasıl dondurulacağı düzenlemeyi öngörüyor. Teklife göre; BMGK kararlarında yer alan kişi veya kuruluşlar için ya da bunların yararına fon toplanması veya sağlanması, Türkiye’de iş ortaklığına veya başkaca iş ilişkilerine girmeleri, bu kararlarda yasaklanan nükleer, balistik füze programları veya diğer faaliyetlerle ilgili olarak fon toplanması veya sağlanması engellenecek. Bu kişi ve kurumların Türkiye’de temsilcilik açması, her türlü faaliyette bulunması yasaklanacak, mevcut olanlar sonlandırılacak.

Kanun teklifinin genel gerekçesinde G-7 ülkeleri tarafından kurulan Mali Eylem Görev Gücü (FATF) çalışmaları ve BM Güvenlik Konseyi kararları kapsamında “Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması ve terörizmin finansmanına karşı uluslararası düzeyde mücadele standartlarının tespit edilerek idari ve adli araçların etkin şekilde devreye konması” ifadeleri yer alıyor. 

Teklifteki tuzaklar

 Teklifin içinden İçişleri Bakanı’na, sivil toplum kuruluşlarının (STK) yönetimine kayyum atama yetkisi veren düzenleme çıktı. Teklif yasalaşırsa İçişleri Bakanı ve valilikler, STK’lerin yönetiminde bulunan ve hakkında "terör soruşturması" açılan isimleri görevden alabilecek; “geçici süreyle de olsa” faaliyetleri durdurulabilecek. Tedbirin yeterli olmaması veya gecikmesinde sakınca bulunulan hallerde İçişleri Bakanı, derneğin faaliyetinden geçici olarak alıkoyabilecek. Mahkeme, bu kararı 48 saat içinde denetleyecek. Bakanlık, görevden uzaklaştırdığı kişilerin yerine Dernekler Kanunu hükümlerine göre kayyum da atayabilecek.

Yardımlara engel

 Teklifin yasalaşması halinde; izinsiz yardım toplayanlara 5 bin Türk lirasından 100 bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilecek. İnternet ortamında izinsiz yardım toplanması halinde ise 10 bin Türk lirasından 200 bin Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanacak. İzinsiz yardım toplanmasına yer ve imkan sağlayanlar, uyarılmalarına rağmen bu faaliyeti sonlandırmazsa 5 bin Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılacak.

Ayrıca, gerçek kişiler, yardım toplama faaliyeti için en az üç kişiden ibaret sorumlu kurul oluşturmak zorunda olacak.

Belirlenen usul ve esaslara aykırı olarak yurt dışına yardım yapan sorumlu kurul üyelerine, 5 bin TL’den 100 bin TL’ye kadar idari para cezası verilecek. Kendilerinden istenen bilgi ve belgeleri vermeyenlere 5 bin TL’den 20 bin TL’ye kadar idari para cezası uygulanacak.

İnternet yoluyla yapılan yardım toplama faaliyetlerinde yasaya aykırılık bulunması halinde, bu içerikler engellenecek. İçerik engellemeyen yer sağlayıcıya yaptırım uygulanacak. Bakanlık ve valilikler bu konuda sulh ceza hakimliğinden karar almak zorunda olacak.

Yabancılar da

 Merkezi yurt dışında bulunan, Türkiye’de şube açan vakıf ve dernekler de denetim kapsamı içinde olacak.

Erdoğan’a gasp yetkisi

 Kişi ve kuruluşların veya bunlar tarafından doğrudan veya dolaylı olarak kontrol edilen ya da bunların adına veya hesabına hareket eden kişi veya kuruluşların Türkiye’de bulunan mal varlığının, deniz ulaşım araçlarının dondurulması veya yasaklama kararları ile bu kararların kaldırılması kararları Cumhurbaşkanı'na ait olacak. Kararlar, Cumhurbaşkanının imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanacak.

Yasallaşmayı takiben uygulamayla ilgili olarak Denetim ve İşbirliği Komisyonu oluşturulacak. Komisyon; Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanı başkanlığında Adalet Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Hazine Kontrolörleri Kurulu, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Nükleer Düzenleme Kurumu ve Sermaye Piyasası Kurulunun en az genel müdür veya başkan yardımcısı düzeyinde olmak üzere bildireceği üyelerden oluşacak. Komisyonun sekretarya hizmetleri Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı tarafından yürütülecek. Görüş ve bilgilerine gerek duyulan kurum ve kuruluşların temsilcileri Komisyona çağrılabilecek.

Komisyon, yasak işlem ve faaliyetlerin gerçekleştirildiği hususunda makul sebeplerin varlığına istinaden kişi ve kuruluşlar ile deniz ulaşım araçlarının BMGK listelerine eklenmesine ve bu makul sebeplerin ortadan kalkması halinde listelerden çıkarılmasına ilişkin olarak BMGK'ye gönderilmek üzere Cumhurbaşkanı’na öneride bulunabilecek.  ANKARA