- İranlı aktivist Rızvane Hanbeygi, hapis cezasının kalan kısmını infaz etmek üzere iki yaşındaki kızı Mehfer Lalezari ile birlikte Evin Cezaevi’ne gönderiliyor.
- Evin, Karçak ve Dowlatabad cezaevlerinde bulunan kadın tutuklulara yönelik keyfi nakiller, uzun hapis cezaları ve sistematik hak ihlalleri sürüyor.
İran’da Ocak 2026’da başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan protestoların ardından rejim, muhalif sesleri susturmak amacıyla geniş çaplı bir tutuklama dalgası başlattı. Özellikle kadınların öncü rol oynadığı gösterilerde yüzlerce kişi gözaltına alınırken, aradan geçen altı ayda bu tutukluların önemli bir kısmı hakkında ağır hapis cezaları verildi.
Sivil toplum aktivisti Rızvane Hanbeygi, dijital medya hesabından yaptığı açıklamada, hapis cezasının kalan kısmının infazı için küçük kızı Mehfer Lalezari ile birlikte yeniden Evin Cezaevi’ne gönderileceğini duyurdu.
Bebeğin bakımı için ceza ertelenmişti
Rızvane Hanbeygi ve eşi Behfer Lalezari, 2023’de gözaltına alındı. Tahran Devrim Mahkemesi'nin 26'ncı Şubesi, çifti ilk etapta "ülke iç güvenliğine karşı örgütlenme ve iş birliği" suçlamasıyla dört yıl, "rejim aleyhine propaganda" suçlamasıyla ise bir yıl olmak üzere toplam beşer yıl hapis cezasına çarptırdı.
Rızvane Hanbeygi daha önce de tutuklanmış ve hapis cezası almıştı. İlk kez 2018’de gözaltına alınan Rızvane Hanbeygi, bir süre sonra kefaletle geçici olarak serbest bırakılmıştı.
Son davasında hamilelik sürecini Evin Cezaevi'nde geçiren Rızvane Hanbeygi'nin, izin hakkı ve sağlık hizmetlerine erişiminin engellendiğine ilişkin çok sayıda rapor yayımlanmış, insan hakları savunucuları ve siyasi tutuklular, aralarında Nergis Muhammedi'nin de bulunduğu isimler, durumuna ilişkin uyarılarda bulunmuştu. Doğumun ardından cezasının infazı, bebeğine bakabilmesi için ertelenmişti.
İnsan hakları savunucularına göre Rızvane Hanbeygi'nin yeniden cezaevine gönderilmesiyle birlikte henüz iki yaşını doldurmayan kızı da annesiyle birlikte cezaevinde kalmak zorunda olacak.
Baskılar artıyor
NCRI Women ve bağımsız insan hakları örgütlerinin derlediği raporlara göre, birçok kadın tutuklu halen hukuki süreçleri tamamlanmadan cezaevlerinde tutuluyor. Evin Hapishanesi’nin kadınlar koğuşu başta olmak üzere çeşitli cezaevlerinde yaşanan ihlaller arasında uzun süreli yalnız bırakma, aile ziyaretlerinin engellenmesi, tıbbi bakımın sistematik olarak reddedilmesi ve keyfi nakiller öne çıkıyor.
Tutsaklara verilen cezalar
Protestolar sırasında gözaltına alınan ve şu anda farklı cezaevlerinde bulunan kadınların durumları, İran’daki sistematik baskı politikasının kadınlar üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
* Ocak 2026 protestoları sırasında tutuklanan Zahra Jamali, Devrim Mahkemesi tarafından 6 ay hapis cezasına çarptırıldı. 9 Ocak 2026’da Karçak Cezaevi’nden Evin Hapishanesi’nin kadınlar koğuşuna nakledildi.
* 30 Aralık 2025’te gözaltına alınan Mahsa Nouri, şu anda Evin Hapishanesi’nde 5 yıllık hapis cezasını çekiyor.
* Ocak 2026 protestolarında tutuklanan Parastoo Jamalzai, 1 yıllık hapis cezasını çekmek üzere Haziran ayı sonunda Arak Cezaevi’ne nakledildi.
* Temyiz sonucu cezası azaltılan Parnian Hashempour, Evin Hapishanesi’nde 2 yıllık hapis cezasını infaz ediyor.
* Devlet karşıtı propaganda suçlamasıyla mahkum edilen Afsaneh Tavana, Evin Hapishanesi’nde 2 yıl hapis yatıyor.
Sanal medya paylaşımları nedeniyle tutuklanan Taktom Golmakani, Evin Hapishanesi’nin 209 numaralı koğuşunda 5 yıllık hapis cezasını çekiyor.
Hukuki belirsizlikler
* Çevre aktivisti Ashraf Mohammadi Najafabadi, yaklaşık dört aydır İsfahan’daki Dowlatabad Hapishanesi’nde herhangi bir suçlama veya mahkeme kararı olmaksızın tutuluyor.
* 13 Haziran 2026’da Amol’da tutuklanan Samaneh Ebrahimi Navaei, suçlama ve tutuklama nedeni açıklanmadı.
* Şiraz’da yaşayan Bahaili Sima Septo ve Nahid Falahati, 23 Haziran’da evlerinde gözaltına alındı; nerede tutuldukları ve suçlamalar hakkında bilgi verilmiyor.
*Nirvana Torbati Nejad, 27 Haziran 2026’da Gorgan’da evinde gözaltına alındı.
* 23 yaşındaki blog yazarı Saba Talebi, 26 Mayıs 2026’dan beri Meşhed Vakilabad Cezaevi’nde “dini lidere hakaret” ve “devlete karşı propaganda” suçlamalarıyla tutuluyor.
* Şahrzad Zamiri, mayıs ayından beri Vakilabad Cezaevi’nde ailesiyle görüştürülmüyor.
Tıbbı müdahaleye engel
* Epilepsi hastası olan Donya Hosseini, Evin Hapishanesi’nde tutuluyor. Adli Tıp Kurumu’nun bağımsız hekim ve özel ilaç şartına rağmen bu ihtiyaçları karşılanmıyor.
* Bahai inancına mensup Farideh Abdi Yazdi, diyabet ve hipotiroidizm gibi kronik rahatsızlıklarına rağmen 16 Mayıs 2026’dan beri Dowlatabad Hapishanesi’nde uzman tıbbi bakım alamıyor. HABER MERKEZİ