Batman'da Ilısu Barajı'nın suları altında kalacak olan Hasankeyf'e bir darbe de Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'ndan geldi. Yüksek Kurul, yeni aldığı bir ilke kararıyla koruma bölge kurullarını by-pass etti.
Akşam'dan Volkan Yanardağ'ın haberine göre yeni karara göre, Hasankeyf ile ilgili tasarrufta bulunan Koruma Bölge Kurulu, barajın tamamlanmasını uygun bulmasa dahi, Ilısu Barajı faaliyete geçebilecek. Aynı durum Allianoi Antik Kenti'nin bulunduğu bölgede inşaa edilen İzmir Yortanlı Barajı için de geçerli olacak. Yapılan değişiklikle, Bölge Koruma Kurulları'nın 'faaliyete geçmesi uygundur' kararı beklenmeden, baraj projeleri tamamlanarak hizmete açılabilecek.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, 2010 yılında Baraj Alanlarından Etkilenen Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması'na ilişkin bir karar almıştı. Kararda, 'Yapımına başlanmış veya tamamlanmış ancak faaliyete geçmemiş, baraj inşaatlarında, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik sit alanlarının korunmasına ilişkin konuların Bilim Komisyonunun çalışma ve önerileri doğrultusunda ilgili koruma bölge kurulunca değerlendirilmesi' hükmü yer alıyordu. Kararda ayrıca, 'Koruma bölge kurulu tarafından barajların tamamlanarak faaliyete geçmesinin uygun bulunması halinde, taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik sit alanlarının korunmasına ilişkin önerilerin, Bilim Komisyonunun önerileri doğrultusunda hazırlanan projelerin değerlendirilmek üzere koruma bölge kuruluna sunulmasına, koruma bölge kurulunun alacağı karar doğrultusunda korumaya ilişkin uygulamaların ivedilikle gerçekleştirilmesine' ifadeleri bulunuyordu.
Kararını iptal edip ilke kararı aldı
Yüksek Kurul, 10 Nisan 2012'de yeniden toplanarak, bu kararını iptal etti ve yeni bir ilke kararı aldı. Kararda, 'Türkiye'deki su kaynaklarının doğru ve yerinde kullanılması için yapımı zorunlu görülen baraj alanları içinde kalan taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik sit alanlarının koruma ve kullanma koşulları ile ilgili yeni bir ilke kararına ihtiyaç duyulmuştur' denildi.
Bu kararda, yapımına başlanmış veya yapımı tamamlanmış ancak faaliyete geçmemiş, inşaata başlandığı aşamada alanında korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları ile arkeolojik sit alanları bulunan baraj inşaatlarında, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik sit alanlarının korunmasına ilişkin konuların ilgili koruma bölge kurulunca değerlendirilmesi hükmüne yer verildi. Ancak, baraj projelerinin hizmete girebilmesi için zorunlu olan ve Koruma Bölge Kurulları'nca verilen 'faaliyete geçmesi uygundur' kararı, yeni düzenlemeden çıkarılarak by pass edildi.
Kültürü yok etmenin ısrarı
Karara tepki gösteren Hasankeyf'i Yaşatma Girişimi Sözcüsü Ercan Ayboğa, bu kararla kültürel ve tarihsel mirasa düşmanlığın bir kez daha gösterildiğini söyledi. Kurul üyelerinin tamamen Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belirlendiğini; daha bürokrat ve teknokratlardan oluştuğunu hatırlatan Ayboğa, "Bunların tek derdi kendi dar çıkarlarıdır; yani yatırımların engelsiz yapılması, şirketlerin serbest hareket etmesi ve merkezi hükümete para akmasıdır" dedi.
Bu kararın yasal dayanağının 2006 yılından beri hazırlandığını anımsatan Ercan Ayboğa, baraj yapımlarının hızlandırılmasının hedeflendiğini söyledi. "Şimdiki hükümetin bunuyapabileceğinden şüphemiz yok, çünkü geçen yıl binbir hileyle Allianoi'nun su altında kalmasına yol açtılar" diyen Ayboğa, merkezi hükümet ve bazı şirketler dışında kimseye yararı olmayan barajların topluma kültürel, sosyal, ekolojik ve siyasal olarak sadece zararı olduğunu vurguladı. Ayboğa, şunları söyledi: "Ülkemizin her bölgesinden hızla devam eden kültürel ve doğal kıyıma karşı siyaseten ve hukuken durmaya devam edeceğiz. Bu son ilke kararına karşı da diğer baraj mağduru kuruluş ve hareketlerle değerlendirip ne tür aktiviteler sergileyeceğimizi belirleyeceğiz."
İSTANBUL