• Türkiye ve Kuzey Kürdistan’daki istihdam ve işsizlikteki vahim tablo sürüyor.

TÜİK Temmuz 2020 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçlarını dün açıkladı. Temmuz 2020 verileri salgının en yoğun geçtiği Nisan ve Mayıs aylarından sonra kısmi bir gerilemenin görüldüğü ve ekonominin açıldığı dönemi yansıtıyor. TÜİK’e göre dar işsizlik oranı 0,5 puanlık azalış ile yüzde 13,4 seviyesinde gerçekleşti. Türkiye genelinde işsiz sayısı Temmuz 2020 döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 369 bin kişi azalarak 4 milyon 227 bin kişi oldu. TÜİK açıkladığı dar tanımlı işsizlik oranı ve işsiz sayısı ile Kovid-19’un yarattığı tahribatı yansıtmaktan uzak. Nisan 2020’den bu yana uygulanan işten çıkarma yasağı nedeniyle dar tanımlı işsizlik verileri işgücü piyasalarındaki gerçek tabloyu yansıtmıyor.

TÜİK’in Temmuz 2020 dönemine ait sonuçlarında yer alan dar tanımlı işsizlik oranı ve işsiz sayısı Kovid-19 döneminde yaşanan istihdam ve iş kaybını yansıtmayan ve tamamen TÜİK’in işsizlik hesaplama tekniğinin yetersizliğinden kaynaklanan bir sonuç.

TÜİK’in işsizlik hesaplama tekniği Kovid-19 gibi bir salgının etkilerini yansıtmaktan uzak. TÜİK, sadece araştırmanın yapıldığı referans haftasından geriye doğru 4 hafta içinde iş arayanları işsiz sayıyor. Oysa Kovid-19 döneminde işten çıkarma yerine yaygın olarak kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz izin ödeneği uygulanması nedeniyle milyonlarca işçi çalışmadığı halde istihdamda gözükmüyor. TÜİK’in yöntemine göre, kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz izin ödeneği alan işçiler iş aramadıkları için işsiz sayılmıyor. Bugüne kadar yaklaşık 3,5 milyon işçi kısa çalışma ödeneği ve 1,9 milyon işçi de ücretsiz izin ödeneği (nakdi ücret desteği) aldı. Ancak TÜİK bu işçileri işsiz saymıyor. Öte yandan kısa çalışma ödeneği alamayan, kayıt dışı veya kendi hesabına çalışıp işsiz kalanların önemli bir bölümü ise Kovid-19 nedeniyle iş arama eğiliminde olmadığından işgücü piyasası dışına çıktılar ve onlar da işsiz sayılmadı.

Bütün bunlara dikkat çeken DİSK-AR’ın ILO’nun yöntemini esas alarak Kovid-19’un yarattığı gerçek istihdam kaybını ve işsizliği hesapladığı İstihdam ve İşsizlik Görünümü Raporu’na göre; gerçek bulgular özet olarak şöyle:

* Temmuz 2020’de de Kovid-19 ve ekonomik krizin işgücü piyasaları üzerindeki tahribatı sürüyor.

* Kovid-19 etkisiyle revize edilmiş geniş tanımlı işsiz sayısı ve iş kaybı Temmuz 2020’de 10,4 milyon olarak gerçekleşti!

* Revize edilmiş geniş tanımlı işsizlik ve iş kaybı yüzde 29,1 olarak hesaplandı.

* Kovid-19 Temmuz 2020’de en az 1 milyon 879 bin yeni eşdeğer istihdam kaybına yol açtı.

* Geniş tanımlı işsiz sayısı 9,8 milyona yükseldi.

* Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 27,3 olarak gerçekleşti.

* İstihdam bir yılda 1 milyon 254 bin kişi azaldı.

* İstihdam oranı yüzde 43,5’e geriledi.

* İşbaşında olanların sayısı son bir yılda 1 milyon 333 bin kişi azaldı.

* Ümitsiz işsizlerin sayısı bir yılda 614 binden 1 milyon 335 bine yükseldi.

* Kadınlar Kovid-19’dan daha fazla etkileniyor: Kadın işgücü yüzde 7,5, kadın istihdamı yüzde 6,3 azaldı.

 

Yüzde 40 faturasını ödeyemedi

CHP lideri Kılıçdaroğlu’na sunulan araştırmaya göre seçmenlerin yüzde 40’ı geçen ay bir faturasını ödeyemedi.

Yöneylem Araştırma firmasının “Gündemetre” araştırması Türkiye’nin fotoğrafını çekti. Araştırma 67 ilde 2 bin 402 kişi ile yapıldı. 23-27 Eylül döneminde gerçekleştirilen anket çalışmasının sonuçları şöyle:

Katılımcılar Türkiye’nin en önemli sorunları arasında yüzde 19.9 ile ekonomik kriz, yüzde 16.8 ile korona, yüzde 15.7 ile işsizlik, yüzde 15.4 ile hayat pahalılığı olduğunu söyledi. Seçmenlerin yüzde 40’ı geçen ay en az bir faturasını ödeyemediğini vurguladı. Her 2 seçmenden biri, hanelerinde en az bir kişinin iş aradığını anlattı.

Araştırmaya göre parlamenter sistemi isteyenler yüzde 48.1, başkanlık sistemi diyenler yüzde 33. AKP’ye destek 2002 seviyesine indi. CHP’nin oyu yüzde 27-28 bandına sıkışmış görünüyor. Yüzde 3 DEVA Partisi, yüzde 1.3 Gelecek Partisi, yüzde 1.3 Saadet, yüzde 11 İYİ Parti, yüzde 11.8 HDP, yüzde 8.7 MHP, yüzde 27.8 CHP ve yüzde 34.4 AKP diyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan seçilmek için gerekli yüzde 50+1’in uzağında görünüyor.

 

Cari açık 4,63 milyar dolar!

Ağustos’a 3 milyar 314 milyon dolar fazla veren cari işlemler hesabında bu ayda 4 milyar 631 milyon dolar açık gerçekleşti.

Foreks anketinde beklenti 4,6 milyar dolar açık olacağı yönündeydi. Bunun sonucunda 12 aylık cari işlemler açığı 23 milyar 203 milyon dolar oldu. Merkez Bankasından yapılan açıklamaya göre, bu gelişmede, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre 3.948 milyon dolar artarak 5.347 milyon dolara yükselmesi ve hizmetler dengesi kaynaklı net girişlerin geçen yılın aynı ayına göre 4.602 milyon dolar azalarak 1.179 milyon dolara gerilemesi etkili oldu.