Dilbilimci Ali Husein Kerim, Kürtçe ile 60 dilin karşılaştırılmasını içeren bir sözlük hazırladı. Husein, Kürtçe Etimoloji Sözlüğü (Karşılaştırmalı) çalışmasını hazırlayan Husein, 60 dilde kelime kökenli bir çalışma yaptığını belirterek, böyle bir çalışmanın ilk defa yapıldığını söyledi.

Geçmişten beri Kürtçe hakkında birçok yersiz şeyin söylediğini ifade eden Husein, “Bir Kürt olarak da bu söylemlere çok üzülüyordum” diyerek, çalışmasına ilişkin ayrıntılar paylaştı.

Dünya kütüphanelerinde araştırmalar yaptım

Kitabın yazım aşamasında birçok kaynaktan yararlandığını ifade eden Husein, Hint Avrupa araştırmasıyla ilgili Latincenin, İbranicenin, Farsçanın kökeni ilgili birçok kitap okuduğunu söyledi. Araştırma döneminin 2 yıla yakın sürdüğünü dile getiren Husein, sözlüğün gerçekçi temellere oturtulması için Viyana, Berlin, Brüksel ve Romanya’daki bazı akademik çalışmalar yapan kütüphanelere giderek araştırma yaptığını belirtti. Hem araştırma yapıp hem de kitabı yazmaya çalıştığını ifade eden Husein, tüm bunları kendi imkanlarıyla  yaptığını sözlerine ekleyerek, maddi anlamda zorlandığını kaydetti.

Kürtçe Sümerce gibi kadim dillerin çağdaşı 

Kürtçenin dünyada varlığını sürdüren en eski dillerden olduğunu söyleyen Husein, şöyle devam etti: “Kürtçe, Hititçe ve Sümerce gibi dillerin çağdaşı olan bir dildir. Arapça ve Farsçadan çok eski bir dildir. Bu nedenle Kürtçenin araştırılması için ölü dillere de başvurulması gerekti. Yani aynı kelimeye Hititçe, Latince, Hurice vb. gibi bakıyorsun nasıldır diye. İmkanlar derecesinde bulabildiğimizi araştırdık. Bu sözlük Kürtçe toplama bir dildir diyenlere bir cevap niteliğindedir. Araştırmada Kürtçenin ne kadar zengin bir dil olduğu karşımıza çıkıyor. Bu dille eğitim yapıldığı zaman Kürtçe dünyanın en gelişmiş dilleri arasına girecektir. Bütün diller yani hem Ortadoğu’daki hem de dünyadaki diller kendi geçmişlerini Kürtçenin içerisinde arayabilirler. Mezopotamya’dan kelime göçünün nasıl yapıldığını takip edebilirler. Bugün yeryüzünde dinler içerisindeki teknik terimleri, tanrı isimleri ve melek isimlerine bakıldığı zaman kökenleri Kuzey Mezopotamya’dan gittiği söyleyebiliriz. Kuzey Mezopotamya ise daha çok Kürt dilinden Avrupa’ya doğru aktığını ve Kürt dilinin de öyle söylendiği gibi sadece basit bir dil olmadığı bunun Proto-Fırat dillerinin gelişmesi sonucu ortaya çıktığı anlaşılıyor.”

Kurmancî diller arası köprüdür

Kürtçenin eski dillerden olan Hurrice ve Sansikritçe’ye çok benzediğini belirten Husein, “Hint-İran dillerine baktığımızda Kürtçe, Farsça’dan daha yakındır. Yine eksi Hintçeye çok benziyor. Topografik yer isimleri ve insan isimlerinde Kürtçenin daha orijinal bir dil olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle Kurmancî lehçesine dikkat çekmek istiyorum. Bu lehçe ile Batı ve Doğu Hint-İran dilleri arasında bir köprüdür” vurgusunda bulundu.

 

 İSTANBUL