SARA XWÎNDA/ROJEN FIRAT
ANF/BEHDİNAN
Gerilla Dozger, Kürt kültürü ve tarihinin günümüze ulaşmasında önemli bir yere sahip olan dengbêjliği gerillada da devam ettiriyor.
Tarihten günümüze kültürlerini ve dillerini korumak isteyen dengbêjler, bu mirası sanatıyla günümüze kadar taşımışlar. Dengbêj sözcüğünün kelime anlamı; deng ‘ses’, bêj ise ‘söyle’dir. Sözün ahenkle icra edilmesini sağlayan kişi anlamında kullanılır. Dengbêjler genellikle köyden köye dolaşarak, hayatlarını söyledikleri destanlar, kılamlar, ilahiler ve hikâyeler ile sürdürür. Dengbêjler tarihçi rolleri olmakla beraber sözlü kültürün en büyük temsilcileridir aynı zamanda.
Kürt toplumları dillerini, tarihlerini, acı, özlem, sevinç, aşk ve tüm yaşanmışlıklarını dengbêjlik yaparak dile getirir. Özellikle Serhat bölgesinde Şakiro, Evdalê Zeynikê, Kerepatê Xeco vb. dengbêjlerle kültür korumuştur. Dengbêjlik ve kılam özellikle Serhat bölgesinde, Evdalê Zeynikê ile en özgün halini almış, buradan tüm Mezopotamya coğrafyasına yayılmıştır. Evdalê Zeynikê’den sonra gelen kuşak, o zamana kadar kilamları belli ezgilerle ve enstrümansız söyleyen dengbêjlerin aksine meyi de kullanmaya başlar.
Dil yok olunca ulus da yok oluyor
Gerilla Dozger de dengbêj kültürünü devam ettirmek isteyenlerden. Gerilla Dozger, tüm içtenliği ve sesiyle dağlarda özgürce dengbêj söylüyor. Dengbêjlerin kendi dillerinden ve kültürlerinden kopmamak için dengbêjlik yaparak tarihi her zaman canlı tuttuklarını kaydeden gerilla Dozger, “Dillerini yok etmek isteyen katliamcılara karşı Kürtler de hem dengbêji hem de çirok (masal) söyleyerek bu kültürünü korudu” diyor.
Dengbêjliğin özellikle Serhat’ta hala yaşatıldığını vurgulayan gerilla Dozger şöyle devam ediyor: “Dilimizden kopmamamızın en büyük etkenlerinden biri ‘dengbêjî’dir. Dilimizi korumamızı ve bugüne kadar getirmemizi sağladı. Tarihte katliamcılar, toplumumuzu vatanından göç ettirerek dilleri yasaklayıp yok etmek istemiştir. Dil yok olunca ulus da yok olur. Dengbêjî, kültürün korunmasında büyük rol oynamıştır. Dengbêjî söylenildiğinde daha derin duygularla söylenir. Bize ait olmayan şarkılar ise aynı duygularla söylenmez. Ancak kendi dilimizde ve kültürümüzle dile getirdiklerimiz bize o duyguları yaşatabilir.”