Kürdistan’ın folklor haritası çıkarıldı. Berlin Üniversitesi’nde Harita ve Coğrafya Mühendisliği bölümünü bitiren Ercan Kesbir, Kürdistan’ı 18 eyalete ayırarak folklorik özelliklerini ortaya koyan bir harita çizdi. Kesbir, haritasını geçtiğimiz hafta Almanya’nın Bielefeld kentinde yapılan ‘Halk Oyunları Kampı’ katılımcılarıyla paylaştı. Yaptığı çalışmadan onur duyduğunu söyleyen Kesbir, çalışmasını daha da ilerleteceğini söyledi.

Köylere kadar ilerletecek
Çalışması hakkında gazetemize konuşan Kesbir, „Böyle bir çalışmanın ortaya çıkmasından mutluyum. Harita bir ekip çalışmasıyla ortaya çıktı. Umarım Kürdistan folkloru için önemli bir kaynak olur. Haritada folklorik özelliklere göre Kürdistan’ı 18 eyalete böldük. İleride haritayı daha da genişletecek bir projemiz var. Mesela bir eyalette bulanan şehirlerin hatta köylerin folklorik özelliklerini belirten harita çalışmalarımız olacak. Bu konuda tabii ki kaynak sorunu aşılmalı. Kaynak sıkıntısı çektiğimiz bir gerçek. Örneğin Amed Surları’nın haritasını çizmek için gittiğim Amed’de bu konuda sıkıntı yaşadım“ şeklinde konuştu.

Bölgeler birbirinden etkileniyor
Kesbir’in hazırladığı harita şimdilik olumlu eleştiriler alıyor. Folklor eğitmeni Mustafa Lala, haritanın Kürdistan’ın coğrafik folklorik özelliklerinin gözönüne alınarak düzenlendiğini belirterek, „Kürdistan Mir’lerle idare edilen bir coğrafyaydı. Bu nedenle her bölgenin belirgin özellikleri vardı. Yörelerden çok bölgelerden bahsediyoruz. Bazı bölgeleri birbirinden ayıran çok ince ayrıntılar var. Burada Kürtlerin özünü temsil eden bölgedeki yöresel sınırları belirledik“ dedi. Haritanın mutlaka eksik yönlerinin bulunduğu ve eleştiri alacağını söyleyen Lala, zamanla yetersizliklerin giderileceğini söyledi. Lala, şöyle devam etti: „Kürdistan’da geçiş bölgeleri var ve dolasıyla bölgeler birbirinden etkileniyor. Afrin ve Gurgum (Maraş) kültürünün aynı olduğu söyleniyor. Bu da folklorik özelliklere yansıyor. Bundan sonra Kürt folklorcuları halk oyunları dalında oyun derlediklerinde çıkış noktasını, orijinalini, otantiğini baz almalılar. Bu harita Kürdistan folkloruna yaklaşımda bizim için bir rehber niteliği taşıyor.“

Uzmanlarla görüşüldü

Folklor eğitmeni Weliyê Botî de, haritanın önemine dikkat çekti. „Avrupa’da bugüne kadar kimin ne ve hangi yöreyi oynadığı belli değildi. Tüm yöreler birbirine girmişti“ diyen Boti, „folklorumuzun, halaylarımızın bir haritası olmalıydı. Öğrencilerimize hangi halayın hangi bölgenin olduğunu söylüyorduk ama eksik kalıyordu. Yani sadece bizim bilmemizle bu iş olmuyor, halkımızın da bu bilgileri alması gerekiyor. Bu haritanın derlenmesi sırasında Kürdistan’ın batısı, güneyi, kuzeyi ve doğusunda uzman kişilerle görüştük. Uzun uğraşlar sonucu bu harita ortaya çıktı“ dedi.


Kültürel zenginlik ortaya çıktı
Hazırlanan harita ile ilgili TEV-ÇAND sanatçılarından Hozan Şemdin’in de görüşlerine başvurduk. Kürdistan folklorunu dengbêjler cephesinden tanıtmaya çalışan Hozan Şemdin, ilk çalışma olması açısından bazı eksiklerin olabileceğini belirterek, „18 bölge çıkmış ancak araştırmalar sürdürülürse daha fazla bölge ortaya çıkar. Kürdistan bölge bölgedir. Biz TV’de dengbêjlere ilişkin program yaparken, bölgelerinin farklılığını konuklarımızın söyledikleri kilamlardan anlıyorduk. Makamları, giyimleri, figürleri farklıydı. Bugün çıkan folklor haritası bu farklılıkları doğrulayarak birbirlerini de tamamlamış oldular. Bir kez daha coğrafyamazın kültürel zenginliği ortaya çıkmış oldu. Emeği geçen arkadaşlara teşekkür ediyorum. Bize layık bir çalışma ortaya çıkarmışlar“ diye konuş


MURAT MANG/BIELEFELD