Nükleer tehdit artık Ukrayna krizinin merkezinde

Forum Haberleri —

4 Kasım 2022 Cuma - 09:30

.

.

  • Ukrayna'daki savaş ne bir kazanan ne de bir kaybeden üretiyorsa, o zaman bir şeylerin feci şekilde yanlış gitmesi veya Rusya'nın nükleer seçeneğe geri dönerek yenilgiyi savuşturması için bolca zaman olacak demektir.

PATRİCK COCKBURN
Çeviren: Serap GÜNEŞ

Ne kadar da güzel bir savaş olacaktı! Rus gazını satın almayı bırakıp ekonomilerini mahvedecek ve Putin'i devirecektik. Oldu mu şimdi? Üstüne bir de nükleer tehdit!

1955'te Soğuk Savaş'ın zirvesinde, Sör William Strath tarafından İngiliz hükümeti için hazırlanan çok gizli bir brifing, Sovyet nükleer saldırısının on altı milyon insanı öldüreceği veya yaralayacağı sonucuna varıyordu.

2002 yılına kadar gizliliği kaldırılmayacak kadar hassas olduğu düşünülen Strath raporu, ana İngiliz nüfus merkezlerindeki 10 megatonluk on adet bombanın on iki milyon kişiyi öldüreceğini ve dört milyon insanı yaralayacağını söylüyordu. "Bu, nüfusun üçte birinin kaybı anlamına geliyor" diyordu. "Radyasyondan kaynaklanan üç milyonun altındaki zayiata karşı, patlama ve ısının dokuz milyon zayiata neden olacağı tahmin ediliyor. Toplam on altı milyonluk can kaybının dört milyonu Londra'daki tek bir bombadan kaynaklanacak."

Hayatta kalanların kaderi ise kasvetli olacaktı. Kabinenin merkezi savaş planları sekreteryasının başkanı olan Strath, "hastalık, açlık ve nükleer bombardımanın hayal edilemez psikolojik etkileri"nden mustarip olacaklarını söylüyordu.
Uzun vadede düze çıkma konusunda hepten kötümser değildi. "Azalan nüfusun yaşam standardı, şu anda olduğundan önemli ölçüde daha düşük olmasına rağmen, yine de dünyanın büyük bir kısmının çok üzerinde olacaktır." Kabine, Strath’in kayıpları azaltmaya yönelik önerilerinin çoğunu (toplu tahliye ve tüm yeni binalardaki bodrum barınakları gibi) maliyet gerekçesiyle reddetti. Halkı korumaya bütçesi olmadığını iddia eden kabine, üst düzey askeri, sivil ve istihbarat yetkilileriyle birlikte kabine üyeleri için Cotswolds'ta gizli bir yeraltı karargahı inşa etti.

Kıyametsel sonuçlar
Takip eden on yıllarda, nükleer bir çatışmanın kıyametsel sonuçları ne hükümeti ne de halkı ciddi bir şekilde meşgul etti. 1983 gibi geç bir tarihte, memurlar, Sovyetler Birliği ile topyekün bir nükleer savaşın arifesinde Kraliçe'nin yapması planlanan bir konuşmanın taslağını hazırladılar. Kraliçe, "savaşın çılgınlığından" ve "kötüye kullanılan teknolojinin ölümcül gücünden" bahsederken, herkesten İkinci Dünya Savaşı'nda olduğu gibi kenetlenmesini isteyecekti.

O dönemde artık Stanley Kubrick'in Dr. Strangelove filminin ana fikri olan “nükleer savaşın karşılıklı yıkım anlamına geldiği” yaygın olarak kabul edilir hale gelmişti. ABD hükümetinin dehşeti küçümseme yönündeki ilk girişimine rağmen, Hiroşima ve Nagazaki'nin tekrarlanması olasılığı genel bir korkuyla karşılandı. Washington'daki Ulusal Güvenlik Arşivi tarafından bu ay yayınlanan belgeler atom bombasını üreten Manhattan projesinin başkanı General Leslie Groves'un, harap olmuş iki şehirde "radyoaktif kalıntı" olmadığını ve patlamadan kaynaklanan radyasyona maruz kalanların "aşırı acılarla karşı karşıya kalmayacaklarını" iddia ettiğini ortaya koyuyor. O kadar ki, belgelerde “bu ölüm şeklinin ölmenin çok hoş bir yolu olduğu” ima ediliyor.

Nükleer enerjinin güvenli bir şekilde kullanılabileceği fikri, Ukrayna/Çernobil'deki nükleer santral kazasından sonra bir daha asla eski güvenilirliğine kavuşamadı. O zamanlar Moskova'da yabancı bir muhabir olarak yaşıyordum. Nükleer serpinti taşıyan bir bulutun Çernobil'in üzerinde yükselip rüzgarla üstümüze gelmesi olasılığını takıntılı bir şekilde düşünmeye başlamıştık.

Olağanüstü ve çok tehlikeli bir durum
Neredeyse 40 yıl ileri sarıyoruz ve kendimizi tekrar olağanüstü ve çok tehlikeli bir durumda buluyoruz. NATO ile Rusya arasında nükleer savaş riski, Soğuk Savaş'ın zirveye ulaşmasından bu yana en yüksek seviyesinde. Ancak bu bile, Rus işgali altındaki Zaporizhzhia'da, savaş bölgesinin kalbinde yer alan ve etrafında mermiler patlayan nükleer santralde kazara bir felaket yaşanması olasılığının gölgesinde kalıyor. Ukrayna, Rusları, Avrupa'nın en büyüğü olan bu nükleer santrali devre dışı bırakmayı planlamakla suçladı. Böylece Ukrayna elektriksiz kalacaktı.

Zaporizhzhia'daki tehlikeli durum, nükleer meselenin Ukrayna krizinin merkezi haline geldiğinin bir başka işaretiydi. Bazıları, Başkan Putin'in nükleer bir saldırı başlatmaya cesaret edemeyeceğine ikna olmuş gibiler ama Putin Rus tarihindeki en feci savaşı başlatacak kadar aptal değil miydi? Rus ordusu, Rus sınırından birkaç mil uzaktaki konvoylarına yakıt sağlayamayan, darmadağın ve kötü yönetilen bir organizasyon olarak teşhir edildi. Güney Ukrayna'da bir yenilgiye uğrarsa, taktik nükleer silah kullanma ihtimalinin aklını çelmeyeceğinden ne kadar eminiz?

Soğuk Savaş sırasında SSCB ve ABD'de sivil ve askeri nükleer kazalar meydana geldi ama o zamanlar felaketi önlemek veya kontrol altına almak için süreçler vardı. Ancak bunlar o zamandan beri ya ortadan kayboldu ya da düzensiz bir şekilde işlev gördü. Bu nokta, İngiltere'nin ulusal güvenlik danışmanı Sör Stephen Lovegrove tarafından, Temmuz ayında Washington'daki Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde yaptığı iç görülü bir konuşmada dile getirildi.
Batı ile Rusya ve Çin arasındaki "iletişimin bozulması" nedeniyle nükleer çatışma riskinin arttığını söylüyor. "Soğuk Savaş'ın iki monolitik bloğu olan - her birinin içinde endişe verici çatlamalar yaşansa da - SSCB ve NATO, nükleer silahların potansiyel kullanımı hakkında ortak bir doktrin anlayışına ulaşabilmişti, ancak böyle bir konsensüs bugün yok."

Tırmanmayı kontrolden çıkarabilecek kör noktalar
Soğuk Savaş sırasında gerginliğin savaşa nasıl tırmanabileceğine dair belirli izlekler vardı, bu da krizlerin tanımlanmasını ve etkisiz hale getirilmesini kolaylaştırıyordu. Ancak bugün Lovegrove'un "tırmanma kör noktaları, yani caydırıcılık dokusunda stratejik çatışmaya hızlı bir şekilde tırmanmaya neden olan ani, öngörülemeyen başarısızlıklar" dediği şeyler çok daha fazla. Savaşın niteliğindeki değişiklikler - savaş alanında taktik nükleer silahların potansiyel kullanımı gibi - bu riskleri artırıyor.

Burada daha da tehditkar olabilecek başka yeni faktörler de rol oynuyor. Nükleer çatışma riskinin, 1962'deki Küba füze krizinden bu yana herhangi bir zamanda olduğundan daha büyük olduğu söyleniyor. Ancak bu, modern savaşlar hakkında yeni teknolojiler veya taktiklerle hiçbir ilgisi olmayan önemli bir noktayı gözden kaçırıyor. Basitçe, modern savaşlar Suriye'de olduğu gibi yıllarca devam etme eğiliminde ve Ukrayna'da da aynısı yaşanabilir. Ülkeler uluslararası rekabetler ve vekalet savaşı arenalarına dönüştürülüyor ve çatışan çıkarlara sahip çok fazla oyuncu (çatışmayı sona erdirmeyi imkansızlaştıracak ölçüde çok sayıda) var.

Eğer Ukrayna'daki savaş ne bir kazanan ne de bir kaybeden üretiyorsa, o zaman bir şeylerin feci şekilde yanlış gitmesi veya Rusya'nın nükleer seçeneğe geri dönerek yenilgiyi savuşturması için bolca zaman olacak demektir.
ABD ve SSCB artık vekillerini ve müttefiklerini kontrol edebilecek tek süper güç değildir. Siyasi ve askeri güç eskiden olduğundan daha parçalı. ABD, Irak ve Afganistan'daki savaşları kazanamadı; Rusya, Ukrayna'da daha da bariz bir şekilde başarısız oluyor. Lovegrove, Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün 2001 yılında sadece üç devletin kara saldırısı seyir füzelerine sahip olduğunu, bugün ise bunlara sahip olanların sayısının 23 devlet ve bir devlet dışı aktör olduğunu değerlendirdiğini aktarıyor.

6 ve 9 Ağustos'ta atom bombalarının atılmasının yıldönümüne kimse çok fazla dikkat etmedi, ancak tüm yıllar içinde bu yıl, bunlar düşünmeye değer felaketler yaşadığımız bir yıldı.

https://braveneweurope.com/patrick-cockburn-the-nuclear-threat-is-now-at-the-centre-of-the-ukraine-crisis

paylaş

   

Yeni Özgür Politika

© Copyright 2023 Yeni Özgür Politika | Tüm Hakları Saklıdır.