ALADDİN SİNAYİC/LONDRA


Ortadoğu’da ölü sayısı, küresel silah ticaretindeki artışla paralel şekilde büyüyor. Silah pazarlarının büyümesiyle, Ortadoğu’daki katliamlar da hızla artıyor. Ortadoğu’nun  batısında şehirlerin dışındaki fabrikalarda mühendisler, hangi masumun canına kıyılacağını bilmeden gece gündüz daha etkili silahlar üretmek için çalışıyor. Yeni teknolojiyle üretilen modern ölüm makinaları, şu an Londra’nın Thames nehri kenarındaki Exel binasında katillerin karşısında görücüye çıktı.

 Dünyanın en büyük silah fuarı olarak kabul edilen Defence and Security Equipment International –DSEI Arm Fair (Uluslararası Savunma ve Güvenlik Malzemeleri Silah Fuarı) Londra Docklands’daki Excel Centre binasında 12-15 Eylül tarihleri arasında kapılarını silah tüccarlarına açtı. 

Türkiye, Suudi Arabistan ve Bahreyn gibi ülkelerin de içerisinde bulunduğu 56 ülke, resmi olarak fuara davet edildi. Satıcı ve alıcıları bir araya getiren fuara katılan bin 500 silah şirketinin 650’si İngiliz şirketi. Londra’nın silah ticareti merkezi olmasına yönelik siyasetçilerden ve toplumsal kurumlardan tepkiler de artarak devam ediyor. 


‘Yasadışı silahlar da satılıyor’ 

2001 yılından bu yana Londra Docklands’taki Exel binasında 2 yılda bir gerçekleştirilen silah fuarı, Britanya hükümeti kontrolünde Clarion Events adlı özel şirket tarafından organize ediliyor. Bir önceki fuarda kendilerini Exel merkezinin giriş kapısına zincirlerle kilitleyen 8 savaş karşıtı aktivist tutuklanıp mahkemelerde yargılanmıştı. Aylar sonra sonuçlanan mahkemeden sonra aktivistler suçsuz bulunmuştu. 

Bölge Hakimi Angus Hamilton kararını verirken, mahkemeye, misket bombaları ve işkence ekipmanları gibi yasadışı silahların satışının yanı sıra sivil nüfusa karşı silah kullanan ülkelere silah satışını da içeren cezai haksızlıkların DSEI silah fuarında devam ettiğine dair açık, inanılır ve tartışmasız kanıtların sunulduğunu söylemişti.

Yargılanan 8 aktivistten birisi olan Lisa Butler, eylem öncesi Kürdistan’dan yeni dönmüş ve Türk devletinin Cizre başta olmak üzere Kürdistan’daki devlet terörüne canlı tanıklık etmişti. Lisa mahkemede geniş bir siyasi savunma yapmış ve “Şu an yargılamanın devam ettiği bu saatlerde Türk devleti Kürdistan’da katliam yapıyor, savaş suçu işliyor” demişti. 


Yeşiller: Kara bir leke

Londra’nın kültür ve sanatın merkezi olmaktan silah pazarı merkezine dönüşmesine, insan haklarını ihlal eden ülkelere silah satışına yönelik tepkiler de artarak devam ediyor. Yeşiller Partisi Eşbaşkanı Caroline Lucas, silah fuarının ülkenin zedelenmiş olan imajına kara bir leke sürdüğünü ifade ederek hükümete bir an önce bu şiddet festivaline son vermesi çağrısı yaptı: “Silah fuarı davetli listesi bize insan haklarını ihlal edenlerin kim olduğunu gösteriyor. Yemen’de sivillere karşı aşırı şiddet uygulayan Suudi’den tutalım, Bahreyn ve zalim Türkiye’ye kadar, despot ve diktatörlere silah satıyoruz. Bu silah fuarı ülkemizin halihazırda zedelenmiş imajına kara bir lekedir. Ülkemizin iyiliği için bu şiddet festivaline biran önce son verip, dünyanın silah tüccarı olmak yerine barış inşacısı olmaya çalışmalıyız.”


Corbyn: Buna son vermeliyiz 

İşçi Partisi lideri Jeremy Corbyn silah fuarına tepki gösteren bir diğer siyasetçi. Corbyn “Britanya’da üretilen silahlar masum insanların ölümlerine ve insan hakları ihlallerine sebebiyet veriyorsa, o zaman bunu durdurmak için bir şeyler yapmaya hazır olmalıyız. Suudi Arabistan’a satılan silahların sonucuna bakın ve Yemen’de neler olduğuna ve geçmişte Bahreyn’de neler olduğuna” dedi. Londra’nın silah ticaret merkezi olarak anılmasından rahatsızlığını dile getiren Londra Büyükşehir Belediye Başkanı Sadiq Khan ise “Londra’nın silah ticarethanesi olarak kullanılıp, insan hakları ihlali yapan ülkelere katkı sunan bir kent yapılmasına karşıyım” diye açıklama yaptı. 


Diktatörlere silah satılıyor

Yıllardır silah ticaretine karşı kampanya yürüten Silah Ticaretine Karşı Kampanya-CAAT adlı organizasyonun sözcüsü Andrew Smith, “Davetli listesinin içinde despotlara, diktatörlere ve insan hakları ihlalcilerine özel davet var. Zorba ve otoriter rejimlere silah satışı yaparken, onları demokrasi ve insan haklarına saygılı olmaya teşvik etmeniz mümkün değildir” diyerek fuara yönelik tepkisini dile getirdi.  


Kürtlere karşı savaşa ortaksınız

Geçtiğimiz Pazar günü Silah Fuarı merkezi önünde protesto eylemi yapan yüzlerce Kürdistanlının arasında olan Londra Kürt Halk Meclisi Eşbaşkanı İbrahim Yahli, Britanya’nın da Türk devletinin işlediği savaş suçlarına dolaylı da olsa ortak olduğunu belirterek şunları söyledi:”Türk devleti, İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerinden satın aldığı silahlarla Cizre, Nusaybin, Amed ve Şırnak gibi kentlerde yerleşim yerlerini yok etti. Cizre’de 3 aylık Miray bebekten tutalım, Silopi’de 80 yaşındaki Taybet ana, bu silahlarla katledildi. Türkiye’ye bu silahları satanlar bu suçların ortağıdır.”


Türkiye 34 şirket ile fuarda

12 Eylül Salı günü başlayan fuara Türk Milli Savunma Bakanı Yardımcısı Şuay Alpay, üst düzey yetkililer ve generallerin de içinde olduğu kalabalık bir heyetle katıldı. Ayrıca savunma ve silah sanayi alanında çalışan bin 500 şirketin stand açtığı fuarda Türkiye’den 34 şirket fuarda yerini aldı. Bu şirketler şunlar: 3EEOS, Altınay, Ares, Aselsan, Avs Textile, BMC, Defence Turkey, Femsan Motors, FİGES, Garanti Giyim, Grup İmpeks, Havelsan, Katmerciler, Makel, Medyacity, MKEK, NERO, Norm Technologies, OSSA, Otokar, Öztek, Repkon, Roketsan, Sarsılmaz Silah Sanayi A.S, SSI, SSM, TAİS, T-Kalıp, Transvaro, Unifo Gıda, Uygur ltd, Yakupoğlu (YDS). 


Dünyanın ikinci büyük silah satıcısı

Geçen aylarda açıklanan resmi rakamlara göre şu an Britanya, ABD’den sonra dünyanın ikinci büyük silah ihracatçısı konumunda. Silah satışının büyük bir bölümü çatışmaların devam ettiği Ortadoğu ülkelerine yapılmış. Freedom House’un “Dünyada Özgürlük” adlı raporuna göre Britanya’nın silah sattığı 51 ülkeden 39’u özgürlüğün olmadığı ülkeler, bu ülkelerden 22 tanesi ise Birleşik Krallık hükümetinin İnsan Hakları Gözlem Listesi’nde yer alan ülkelerden. 

Özet olarak Birleşik Krallık hükümetine göre insan haklarının en çok ihlal edildiği ve kendisinin insan hakları izleme listesine aldığı 30 ülkeden 22 tanesine ağır silahlar satıyor. İnsan hakları ve demokrasi alanında karnesi zayıf olarak nitelenen Suudi Arabistan, Afganistan, İran, Irak, Suriye, Pakistan ve Mısır gibi ülkelerin de içinde olduğu 30 ülkelik listede, Türkiye yer almıyor. 


Hedef yılda 20 milyar dolar

Avrupa Birliği’nden 2019’da tamamen çıkacak Britanya yeni pazar arayışında. Bu arayışta uğrak nokta Türkiye ve Suudi Arabistan. Bu yılın ocak ayında Türkiye’yi ziyaret eden Başbakan Theresa May, Türk Cumhurbaşkanı Tayip Erdoğan ile Türk savaş jetlerini geliştirme amaçlı 125 milyon dolarlık bir antlaşma imzaladı. Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbakan May ile yaptığı görüşmenin ardından yaptığı açıklamada Britanya ile Türkiye arasında şu an 15 milyar dolar olan yıllık ticaretin, 20 milyar dolara çıkması için anlaştıklarını söylemişti. 


Silah ithalatında Türkiye 6. sırada 

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) uluslararası silah ticareti raporunda Türkiye, küresel silah ithalatı sıralamasında 6.sırada yer aldı.

Hindistan, Suudi Arabistan, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri ve Avustralya’dan sonra Türkiye en çok silah ithal eden ülke oldu. Uluslararası silah ticareti, 2011-2015 döneminde 2006-2010 dönemine kıyasla yüzde 14 arttı. Son 5 yıl içinde Ortadoğu’da, Türkiye ile İran arasındaki bölgede ağır silah satışı, yüzde 61 oranında arttı.


102 savaş karşıtı aktivist gözaltına alındı

Londra’nın doğusundaki Excel Sergi Salonu’nda yapılan dünyanın en büyük silah fuarına protestolar hafta boyunca devam etti. Eylemler boyunca 102 savaş karşıtı aktivist polisler tarafından gözaltına alındı. 

Silah Fuarı, bugün son buldu.