Rojhilat’ta kolber kıyımı
- Yüzlerce Kürt kolber ve esnaf, geçen yıl sınır bölgesinde İran ve Türk askerleri tarafından katledildi veya yaralandı.
Hengaw İnsan Hakları Örgütü yıllık istatistikleri açıkladı. Buna göre; 2020’de en az 240 Kürt kolber ve yerel esnaf katledildi veya yaralandı.
İran ve Türk askerlerinin geçen yılki silahlı saldırılarında 2019’a göre gözle görülür bir artış yaşandı. Giderek yoksullaşan Rojhilatê Kurdistan ve İran’da sınır ticareti, zorunlu bir geçim kaynağı. Geçen yıl koronadan dolayı sınırın iki ay kapalı kalmasına rağmen hayatını katledilen ve yaralananların sayısında artış var.
İnsan Hakları Örgütü’nün verilerine göre; 5 ana sebep ölüm ve yaralanmalara neden oldu:
* İran ve Türk askerlerinin, öldürme amaçlı doğrudan ateş açılması sonucu 199 olay meydana geldi. 49 kişi katledilirken 150 kişi de yarandı. Asker saldırısı toplam olayların yüzde 83'üne denk geliyor.
* Doğal afetler (soğuk hava, yüksekten düşme ve donma) sonucu 20 vaka yaşandı. Bu vakalarda 6 kişi yaşamını yitirirken 14 kişi de yaralandı. Bu da toplam can kaybı ve yaralanmaların yüzde 8,5'ini oluşturuyor.
* Kara mayınları sonucu yaşanan patlamalarda 5 olay kayıtlara girdi.
* Sınır hattı üzerinde İran silahlı güçlerinin esnaf ve kolberlere dönük kovalamacada 13 olay yaşandı. Toplam veriler içerisinde trafik kazaları yüzde 5,5 düzeyinde gerçekleşti. Kovalamaca sonucu oluşan kazalarda 4 kişi yaşamını yitirdi, 9 kişi de yaralandı.
* İran güçleri, 2020’de bir çok işkence ve kötü muamelenin faili oldu. Kolber ve esnaflara yapılan işkence ve kötü muamele toplam istatistik verilerin yüzde 1’ini oluşturuyor. Resmi olarak kayıtlara giren üç işkence olayı yaşandı; üç kişi yaralandı.
Toplamda yaşamını yitiren sivil sayısı 59’u buldu, 181 kişi de yaralandı.
İllere göre durum
* Urmiye (Batı Azerbaycan Eyaleti) sınırları içinde 114 olay yaşandı. Bu olaylarda 40 kişi hayatını kaybederken 74 kişi de yaralandı.
* Sinê (Kürdistan Eyaleti) sınırları dahilinde 60 olayın yaşandığı kayıtlara geçti. 14 kişi hayatını kaybederken 46 kişi de yaralandı.
* Kirmanşan (Kirmanşah Eyaleti) ili sınırlarında ise 66 olay yaşanırken 5 kişi hayatını kaybetti, 61 kişi yaralandı.
Türk ordusu bilerek katlediyor
Türk askerleri, Urmiye ili sınırlarında 2020’de öldürme kastıyla kolberlere ateş açmaya devam etti. Geçen yıllara göre Türk askerlerinin sivillere saldırısında nitelik ve nicelik olarak artış yaşandı.
İnsan Hakları Örgütü’nün verilerine göre; 2020’de Urmiye sınırlarında Türk ordusunun saldırısı sonucu ve doğrudan ateş kaynaklı en az 16 vaka yaşandı. 6 kolber katledildi, 10’u da yaralandı.
10 tüccar katledildi
Kürdistan ve İran'ın diğer şehirlerinin yollarında en az 10 yerel Kürt tüccar katledilirken ikisi de yaralandı. Çoğunluğu, İran güçlerinin doğrudan ateş açması sonucu yaşandı.
Çocuk kolberler de hedef
Yoksulluk sonucu kolberlik yapmaya başlayan çocuklardan 5’i bu yıl içerisinde İran ordusunun hedefi oldu. Bunlardan biri katledildi, dördü de yaralandı.
Rojhilatê Kurdistan ile Bakur ve Başûr arasında sınır ticareti, devletlerin denetimini dışında da sürüyor. Kolberler bu ticarette kol gücü olarak yalnızca taşımacılık yaparak para kazanıyor. MAHABAD
