Kurdan dest bi rayîra xo ya raştine ra vera nêday. Rayverê xo yê ke amey qetilkerdiş, girotiş û îşkencekerdişî zey her timî pir kerd. Dewlete zî rehet nêvindert û polîtîkay xo yê gemarine dewam kerd
6-8 qanûn 1998’î de hêriş heme bonêy HADEPî yê Tirkîyayî kerd. Şar zî warêteya xo mojna û 3 rojan kewt greva veyşaneyî. Çimkî şarî rayeke bîn zî weş fam kerdbi ke tirkîy her tim wazenêy ke kurdan qirbikerêy û rayîra verbê qirkerdişêy tirkan bivindero û qirnêbêy, tenêy bi rayvistineya partîyî mumkûn o. Çimkî eger ti bibêy partî û bikûrê meclîsî se encax ti bişikyê bi qanûnan aramîya kurdan bîyarê ke tirkîy kurdan qirmekerêy.
7 rayverêy partîyî, 249 rayverên şaristanan û qezayan, 250 endamê partiyî, 2 endamê meclîsa partîyî, 39 rayverên ci û 6 endamêy ci tepiştîy û eştî zîndanan. Hintay merdimîy amey tepiştiş zî zeriya înan hûnik nêbi û 29 çele 1999 de serdozgerê komarî yê Dadgeha Berzî HADEPî ra dawa girotişî ra îdiname da Dadgeha Makeqanûnî û hetê ney zî semedo ke partî mekûro weçînayişê 18 nîsanî zî tedbîrîy girot. 34 wekîlîy girot la bend bi Partî zî têkoşîna xo da û 3 sibat 1999 de waştişnameya îtîrazê girotişî da Dadgeha Makeqanûnî û kewt weçînayişî. 1999 de HADEPî Şaredarîya Gird ya Amedî, 6 şaredarêy şaristanan (Agirî, Êlih, Colemêrg, Sêrt, Wan) û bi temamî 37 şaredarîya şaredaran girot destê xo. Weçînayişê wekîleyî de zî 34 wekîltî girot destê xo semedo ke benda seyîra 10 nêravêra nêkewt meclîsî.
28 hezîran 1999 de DGMa Enqereyî ya 1’in bi destûra Dadgeha Berzî, ceza sîyasetî ra men da serekê pêroyine Murat Bozlak û zaf humarey de rayedarê partîyî. Her ke şi xoverdayişê kurdan roj bi roj fêkîyê xo da.
Hetê bînî ra zî zext û zordarîya hukûmatî û dewleta tirk zî zêdîyayê. 19-28 sibat 2000 de şaredarê Şaredarîya Gird a Amedî Ferîdun Çelîk, şaredarê Sêrtî M. Selîm Ozalp, şaredarê Çewligî Feyzullah Karaaslan orteyê kuçeyan de çimê heme kesan ver de bi zoradareya lejkeran amey binçimkerdiş. Yanê îradeya şarê kurd nîyameyê qebûlkerdiş û zora zafêreya tirkan û rayverêy înan şîyê. Ey semedî ra zî weçîneyê kurdan nîyameyê qebûlkerdiş. 3 şaredarîy zî amey tepiştiş û kerdîy zîndanî. Cezaya pereyan zî day Rayîrêy ceribnayişê hukûmat û dewlete nêqedîyayê. Waştî ke naray bi ceza pereyan sîyasetmedarêy ke xoverdayişê kurdan û kurdewarî danê ceza bikerêy.
Şaredarê Agirî Huseyîn Yilmazî ra 5 sibat 2000 de goreya xala 127’in a makeqanûnî sîyasetî ra dûr vist û 1 hezîran 2000 de zî serekê pêroyinê HADEPî Ahmet Turan Demîr rê 1 serre ceza zîndanî û 800 mîlyon zî ceza pereyan birnay.
Kongreya 4’in a HADEPî 26 tebax 2000 de virazya û serekê pêroyine ra rayeke bîn Mûrat Bozlak ame weçînayiş. Zext, zilm û zordarîy nêqedîyay, çalakîya Roja Aştiya Dinyayî 1 Êlule 2001 de Zeynel Durmuş ame qetilkerdiş. 31 citmeng 2001 de zî endamê HADEPa Bazida Agirî de Burhan Koçkar bi herîşa polîsan ame qetilkerdiş. Hewna zî gonîya kurdan ra mird nêbîbîy û serekê HADEPa Silopî ya Şirnexî 25 çele 2001 de Serdat Taniş bi munasebeta cerdemeyan veng dabi ey şi qereqolî rayeke bîn ey ra xeber nîyame girotiş. Sekreterê ci Ebubekîr Denîz zî eynî munasebetî şi qereqolî û ey ra zî xeber nîyame girotiş. 3 tebax 2002 de kewt weçînayişê pêroyine û seyîra 6.23 ray girot. Bi ney hawayî zî 50 wekîlîy gere bieşrawitaynê meclîsî la ewro do kurdan bi projeyê Rayverê Xoserîya Demokratîk kewenê weçînayişê do bi hembarîya şaran HDP serkewt bibo. (Peynî bî.)
Serkewtişê kurdan bidomyo
Partîyeke kurdan ameynê girotiş û hureyiya înan de yeweke bîn ameynê viraştiş. Ney semedî ra kurdîy her tim hadreyeya girotişê partîyî kerdêy û hureyniya ci de zî partieke bîn ronayê. 24 citmeng 1997 de zî partîya hurînî ra DEHAP amebir ronayiş û hadre bi. 11 çele 1998 de DEHAP kongreya xo a 1’in viraşt. Veysî Aydin serekê pêroyin ra ame weçînayiş. Hetanê nika kurdan qet têkoşîn ra fek vera nêda û her tim verba pergala dewleta tirk têkoşîn dayê û nika bi HDPî têkoşîna xo danî û têkoşîna xo domnenî.
Partîyê kurd şaran ra omid da
Her roj kurdîy verbê serkewtişî rayîr girotîy. Her ser dara kurdan yanê partîya kurdan aw day û endî lazim bi ke darên kurdan fekî bigirotaynêy. Her çiqas barbaran bi barbarkî dar pût kerdîy zî koka partî û dara kurdan axeke qedîm û pîrozî ra vîtamîn û enerjîya xo girotê ra xoverdayişêy xo her tim geş kerdêy. Sîyaseta kurdan de waxta fekî werdişî amebi. 29 çele 2004 de DEHAP, SHP, ODP, EMEP, SDP û Ozgur Partî, semedo ke 28 adarî de pîya bikûrê weçînayişê herêmî ra ‘Yewiteya Hêza Demokratîk’ awan kerdîy û 28 adar 2004 weçînayiş bi.
Yewiteya Hêza Demokratîk 5 şaristanan de, 33 qezayan de, 31 şaristanakan de şaristanê girotî destê xo. Bi temamî 69 şaredarî qezenc kerd. 19 tebax 2005 de DEHAPî Kongra xo ya 3’in xo fes kerd. Pey ra zî 26 hezîran 2007 de Ozgur Partî zî xo fes kerd. No hawa fekîyê partîyê kurdan kurdan mîyan de dewra serkewtişê kurdan da destpêkerdiş.
Her dewra partîyeke kurdan goreya xo serkewtişeke ard kurdan ra. Her partî goreya xo ked û tameke da têkoşîna kurdan û xo resna heta dewra DTPî. No dewr bi encamê xoverdayişê partîy bînan encama serkewtişeke gird girot bi destê xo. No nîyameynê ke karê kurdan qedîyayo. Tam çepê ci karê kurdan hewna newe giran bibi. Çimkî dewra herî har ya kesêy ke kurdan xo ra dijmin vînayê amebi. Sîyaseta navnetewî de zî kurdan kerdîy zor bi aborî û sîyaset kurdan kerdîy tengasî la kurdan rayîra xo ya raştin ra qet tewîz nêday.
Padayiş rê DTPe ra doz akerd
9 tebax 2005 de bi hevserekeya Ahmet Turk û Aysel Tuglukî ame ronayiş. 25 hezîran 2006 de kongra xo ya gird viraşt. Semedê ke no partîya kurdan zî bêro girotiş eynî polîtîka ame domnayiş û serdozgerê komarî ya yargitayî Abdurrahman Yalçinkaya 16 tebax 2007 de derheqê DTPî de dawa girotişî akerd. Semedê benda seyî ra 10 esbi bi hawayê xoser 22 temuze 2007 kewt weçînayişê wekîleyî û 20 wekîlîy vetîy û meclîsî de bin banê DTPî de komeke akerdîy. Weçînayişê herêmî yê 29 adar 2009 de zî 99 şaredarî qezenc kerd.