Sur, Surlulardan alındı

• Amed’in Sur ilçesinin Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş mahalleleri yaklaşık 5 yıldır girişlere yasaklı.

 

ÖMER ÇELİK/MEHMET EROL - MA/AMED

Sur’da 22 bini aşkın ailenin yaşadığı evler yıkılarak yerine 506 konut, 9 butik otel ve 150 işyeri inşa edildi.

Kentsel sit alanı olan ve aynı zamanda UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer alan Amed’in tarihi Sur ilçesinin Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş mahalleleri yaklaşık 5 yıldır girişlere yasaklı. Dünyanın en uzun yasağı haline dönüşen bu yasak, söz konusu mahallerde 2 Aralık 2015’te 6. kez ilan edilip, 240 gün süren sokağa çıkma yasağının kaldırıldığı günden bu yana fiili olarak devam ediyor. 

TMMOB tarafından hazırlanan raporlara göre, ilan edilen yasakla birlikte çatışmalara sahne olan bu mahallelerde yaşayan 22 bin 323 insan yerinden edildi, uydu görüntülerinden yapılabilen tespitlere göre ise 334’ü tescilli olmak üzere 3 bin 569 yapı yıkıldı. Bu yapıların büyük bölümü sokağa çıkma yasağının kaldırıldığı 9 Mart 2016’dan sonra yıkılırken, belirlenen rakam, 6 mahallenin yüzde 72’sine tekabül ediyor. 

Aileler borçlandırıldı

 Evleri yıkılan aileler için TOKİ tarafından Üçkuyular ve Çölgüzeli bölgelerinde 5 bin 746 konut inşa edileceği açıklandı. Şimdiye kadar sadece 837 aileye borçlandırılarak ev tahsis edildi. Kayyum yönetimindeki Sur Belediyesi’nin sitesinde yer alan bilgiye göre ise 476 hak sahibine yönelik 477 adet yeni konutun noter marifetiyle kura çekimi geçtiğimiz 25 Ağustos’ta yapıldı. Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, 19 Eylül günü geldiği kentte ilçenin yasaklı 6 mahallesindeki inşaat ve restorasyon çalışmalarını inceledi. Alipaşa Mahallesi’nde kentsel dönüşüm kapsamında inşaatı devam eden konut alanını da dolaşan Bakan Kurum, inşaatını tamamladıkları 506 konutun kuralarını çektiklerini ve hak sahiplerinin 30 Ekim’e kadar sözleşmelerini yapmaları halinde bu konutlarda oturabileceğini açıkladı.

9 butik otel yapıldı

 İlçedeki tescilli 347 yapıdan 118’inin ihalesinin yapıldığını, diğer 158 yapıya ilişkin projelendirme sürecini tamamlayıp Eylül-Ekim aylarında yapımına başlayacaklarını belirten Kurum, yine Sur’da 9 butik otel ve 150 işyeri inşa ettiklerini söyledi.  Bakan Kurum’un bu açıklamalarının akabinde Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nden yapılan duyuruda ise Sur’da yeni konut yapılmayacağı, yapılan konutların metrekaresinin ise 2 bin TL olacağı kaydedildi. Tescilli yapıların restorasyon maliyetlerinin bilahare değerlendirileceği belirtilen duyuruda, “İşyerleri ve oteller; Bakanlığımız/Emlak Yönetim A.Ş. tarafından açık satış ile satılacaktır. TOKİ konutlarından Noter Kurasında 2 adet konut (ya da daha fazla) isabet eden hak sahiplerinden yapılan sözleşme çalışmaları sırasında hak ettiği kadar konut sözleşmesi yapılacaktır. Acele kamulaştırma davaları sonucu mahkemece belirlenen acele kamulaştırma ödenekleri ve uzlaşma ödenekleri Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve TOKİ tarafından en kısa sürede Valiliğimize (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) gönderilecektir. Suriçi 6 mahallede yapı alanları ile ilgili boş parseller peyzaj alanı olarak değerlendirilecektir” denildi. 

Yapılan duyuruda da ifade edildiği gibi inşa edilen 9 butik otel ile 150 işyeri açık artırma yoluyla satışa çıkarılacak. Böylece TOKİ konutlarına sıkıştırılmış ya da hiç el uzatılmamış binlerce ailenin evlerinin yerine inşa edilen otel ve işyerleri sermayeye peşkeş çekilecek. Bu otel ve işyerleri gibi özgün geleneksel Sur mimari dokusuna aykırı şekilde inşa edilip metrekaresi 2 bin TL’den satılacak 506 ev de ailelerin verilecek kredileri ödeyememeleri durumunda çok muhtemel ki zaman içerisinde el değiştirecek. 

Kendi mahallesine giremiyor

 Oturdukları tescilli nitelikteki evleri yıkılan hak sahiplerinin durumu ise aradan geçen 5 yıla rağmen hala muallakta. Bu hak sahiplerinden biri de Cemal Yılmaz Mahallesi’ndeki 473 metrekarelik evi bütünüyle yıkılan 67 yaşındaki İsmail Üzmez. 7 yaşından bu yana Sur’da yaşayan Üzmez’in baba ve annesinden kalma evinin bulunduğu mahalleye giremiyor. Üzmez, “Bugüne kadar ne evimizi değeri hakkında bir şey söylendi ne de TOKİ’de ev verildi. Eviniz tescilli olduğu için daha sonra sizi çağıracağız, denildi. Belki 10 sene sonra çağıracaklar, öldükten sonra çağırsalar ne olacak...” 

 Üzmez, Sur içerisinde inşa edilen evlerden mağdur ailelerin alma imkanının olmadığını da ifade etti. İnşa edilen evlerin 400-500 bin TL’ye satılıp, ailelerin kredi ile borçlandırıldığını belirten Üzmez, fakat uzun vadede ailelerin bu kredileri ödemeyebilme güçlerinin olmadığını vurguladı. Üzmez, “Surlular bu parayı nerden bulup da verecek? Yarın öbür gün istenen paranın taksitini veremediğinde de icra ile o evlerini insanların ellerinden alacaklar” diye konuştu.