Tarım ve Orman Bakanlığından “yetki belgesi” almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticaretini 1 Temmuz itibarıyla yasaklamasına karşı Adıyaman ve Malatya’da başlayan eylemler, dün de devam etti.
Tütün ticareti yapanlara 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası verilmesi yönünde düzenlemenin geri çekilmesini talep eden binlerce tütün yetiştirici, Adıyaman merkez ile Çelikhan ilçesi ve Malatya’nın Doğanşehir ilçesinde yol kapatıp eylem yaptı.
Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan “yetki belgesi” almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapmanın yasaklanmasına karşı protestolar büyüyor. Malatya ve Adıyaman’ın ardından dün de Kahta ilçesinde binlerce tütün üreticisi yasağı protesto etti. Üreticiler, Adıyaman-Kahta yolunu trafiğe kapattı. Üreticiler, kapattıkları yolda davul ve zurna eşliğinde halay çekti. Adıyaman Valisi Mahmut Çuhadar’ın protesto eylemine karşı başlattığı ikna çalışmaları ise sonuç vermedi.
Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan “yetki belgesi” almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapmak 1 Temmuz 2021’den itibaren yasaklandı. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda Kasım 2017’de yapılan düzenlemeyle yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlara 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası verilecek. Kanunun uygulaması en son Haziran 2020’de yeni bir düzenlemeyle 1 Temmuz’a ertelenmişti. Yönetmeliğe göre tütün üreticilerinin tek başına kıyılıp içilebilme vasfına sahip tütün çeşitlerinin üretildiği bakanlıkça belirlenmiş üretim merkezlerinde en az 250 tütün üreticisi gerçek kişinin bir araya gelerek Tütün Üretim ve Pazarlama Kooperatifleri kurması gerekiyor. Çiftçiler bu durumun bazı kişilere rant sağlayacağını ve kendilerine bir gelir sağlamayacağını savunuyor.
Saatlerce yol kapatan yetiştiriciler, davul zurna eşliğinde halaylar çekti. Yetiştiricileri ikna çalışmaları ise karşılık bulmadı. Yaptıkları eylemlerle sosyal medyada seslerini duyurmaya çalışan tütüncülerden birinin paylaştığı “Tirşikçî kapitalistlere hayır (emek vermeden varlığa sahip olmak/ bedavacı)” sloganı ve görüntüsü kısa sürede binlerce kez paylaşıldı. Tütün yetiştiricileri, söz konusu uygulamayla yaşadıkları zorlukların katlanacağını belirterek kaygılarını MA’dan Barış Polat’a anlattı.
Yani ranta açılacak
Adıyaman’ın merkez Kulikreş (Tekpınar) köyünde çocukluk yıllarından bu yana tütün yetiştiren Abuzer Keklik (50), binlerce insanın tek geçim kaynağının tütün olduğunu söyledi. Tütün yetiştirmenin ‘yetki belgesi’ ile yasaklanacağını ifade eden Keklik, “Kooperatifleştirileceği söyleniyor. Yani ranta açılacak. Birkaç kişinin zengin olması için yapılıyor. Bu köyün başka bir geçim kaynağı yok. Kuru tarımı maliyetlerden kaynaklı zaten yapamıyoruz. Her şeyimizi tütünle karşılıyoruz. Şayet bu tütünde yasaklanırsa, buradaki insanlar hamallık için başka illere göç etmek zorunda kalacak” dedi.
Başka çaremiz yok
Yasağa karşı geri alınıncaya kadar direneceklerinin altını çizen Keklik, sözlerini şöyle sürdürdü: “Tütünümüzü kimseye yedirmeyeceğiz. Çünkü direnmekten başka çaremiz yok. Yani bu topraklarda 10 dönüm ektiğimiz tarlada en fazla 400 kilogram tütün elde edebiliyoruz. Bakın masrafları bile karşılamıyor. Bir olup direneceğiz. Tütünümüzü ortadan kaldırıp, bizi açlığa mahkum etmeye çalışıyorlar. Bu işi bırakmamız için yapıyorlar. Ektiğimiz tütüne kaçak diyorlar. Hayır, bu tütün yıllardır bu topraklarda üretiliyor. Ekmeğimizi elimizden alıyorlar.”
Köylü ortak oluyorlar
Aynı köyde uzun yıllardır yetiştiricilik yapan Abuzer Büyükkaya (45) da tek geçim kaynaklarının tütün olduğunu hatırlatarak, şunları söyledi: “Bu köyün tamamı tarımla geçimini sağlıyor. Başat geçim kaynağımız ise tütündür. Şu an kendi yerli tütünümüzü yasaklamaya çalışıyorlar. Resmen tütünümüze el konuluyor. Bu yasa ile tütünümüzün yüzde 50’sine ortak olacaklar. Geri kalan yüzde 50’nin yarısını da vergi olarak veriyoruz. Çünkü tarım girdilerinin vergisi de var. Yani bu şekilde devlete çalışmış oluyoruz. Bize yüzde 20 kalıyor. Biz tütünümüze sahip çıkıyoruz. Yasanın amacı köylüye ortak olmaktır. Bu köyde 500 kişi yaşıyor. Devlet bu insanları çalışıp çalışmadığını dahi bilmiyor. Bu köyde yaklaşık yıllık olarak 200 ton tütün üretiliyor. İnsanlar bu tütün ile geçiniyor.” ADIYAMAN