Şûbeya Amedî ya Komeleya Heqê Merdiman (ÎHD) derheqê neheqîyê ke prosesê pêrodayîşin yê mabênê tarîxanê 24ê Temmuza 2015 û 24 Temmuza 2017î de bîyî de îzehetêk daye.
Kombîyayîş de Serekê ÎHDyî yê Şûbeya Amedî Racî Bîlîcîyî qisey kerd û malumatanê muhîman da.
Bîlîcîyî qiseykerdişê xo de qala prosesê 2 serran yê pêrodayîşî kerd û wina va: “Ma 2 serrî yo ke bi tabloyêka girane reyde têrî yî. Ma dîyî ke no proses de qasê nufusê qesabayêk merdimî merdî. Reyna qasê nufûsê qezayêk merdimî ameyî tepiştiş û tewqîf bîyî. Zaîyatê madî zaf muhîm nîyo, labelê zaîyatêko gird yê madî zî esto. Netîceyê problemê kurdî de fatûrayêka girane vejîyaya orte.”
Tirkîya de neheqîyî nêqedîyenî
Bîlîcîyî dewamê qiseykerdişê xo de va ‘eke problemê kurdî çareser nêbo, Tirkîya de neheqîyî nêqedîyenî’ û wina dewam kerd: “Ma sey pawitişê heqê merdiman vanî heta ke problemê kurdî çareser nêbo, welat îxlalan ra pak nêbeno. Yê ke beno sebebê derbeyan, problemê kurdan o. Eke problemê kurdî çareser bibîyêne, hende teşebusê derbe nêbîyênê. Seba ke problemê kurdî çareser nêbeno, Tirkîya huqûqo gerdûnî ra dûrî bena. Mîyanê dewlete de beşê îlegalî vejîyenî teberê huqûqî. Na çarçewa de bi hezaran merdimî ameyî qetilkerdiş û ameyî vînîkerdiş û nê prosesî de azadî û heqê merdiman orte ra wedarîya.”
Bîlançoya 2 serran giran a
Raporê bîlançoya prosesê pêrodayîşî ke hetê ÎHDyî ra sey rapor ame aşkerekeriş wina yo:
Pêroyîya Tirkîya de netîceyê pêrodayîşan de 477 leşkerî, 251 polîsî û 43 qoricîyî merdî, 978 leşkerî, 773 polîsî û 79 qoricîyî zî birîndar bîyî. Netîceyê pêrodayîşan de 1055 HPGyî, 243 endamê YPS û YPS-CINÎye û 9 endamê TAKî merdî, 23 HPGyî zî birîndar bîyî. 53 sîvîlê ke pêrodayîşan de mabên de mendîy merdî û 80 sîvîlî zî birîndar î. Netîceyê pêrodayîşan de 448 kesî ameyî înfazkerdiş û 379 kesî zî birîndar bîyî. Netîceyê hêrişanê bombeyinan de 129 sîvîlî ameyî kiştiş û 588 kesî zî birîndar bîyî. Herême de 62 sîvîlî merdî û 514 kesî zî birîndar bîyî. Herême de pêro pîya 4 hezar û 842 rojî qedexeyê tebervejîyayîşî dewam kerd. Netîceyê operasyonanê leşkerî de pêro pîya 12 herêman de şewatê daristanî vejîyayî û xeylê zaîyat virazîya. Reyna netîceyê operasyonanê leşkerî de dewa Zara ameye vengkerdiş. Goreyê raporê ÎHDyî de pêro pîya 1279 kesî raştê îşkenceyî ameyî û pêro pîya 13 hezar 337 kesî ameyî tepiştiş û nînan ra 3256 kesî zî tewqîf bîyî. No proses de 5 ajans, 16 TV, 24 radyo û 62 rojnameyî ameyî padayîş.
AMED