İsotun yapımı
Yaş kırmızı biberi isot haline getirmek için kadınlar, ilk aşama olarak biberi önce hafifçe tokmakla eziyor, sonra kuyruk kısmını çıkarıp tohumlarından arındırıyor. Tohumları çıkartılarak 3-4 parçaya bölünen biberler, yıkandıktan sonra damların veya boş arazilere serilen naylonların üstüne serilerek, güneş altında kurutulmaya bırakılıyor. Naylonların üstünde ilk etapta bir hafta bekletilen biberler, kırmız, mor ve siyah renk alabilmesi için şeffaf poşetlere konularak, ağzı hava almayacak şekilde bağlandıktan sonra tekrar güneş görülen yerlere konuluyor. Böylece biberler, terleyerek renk almaya başlıyor.
8'inci gün güneşin batışıyla beraber terleme yapan biberler, poşetlerden çıkarılıp tekrardan naylonların üstüne seriliyor. Yaklaşık 8 gün boyunca renk alması için güneş doğmadan poşetlere konulan isotlar, akşamları ise çürümemesi ve küf tutmaması için tekrardan naylonların üstüne seriliyor. Kırmızı renk için hava sıcaklığına göre daha az bir süre poşete koyup çıkarma işlemi yapılırken, mor renk için biraz daha fazla, siyah renk için ise daha da fazla bekletiliyor. Toplamda 20 gün süren bu zorlu maratonda, 12 kilogram kırmızıbiber isot haline gelince, 11 kilogram fire vererek, 1 kilogram kurumuş isot elde ediliyor. İşlemleri bu kadarla da bitmeyen isot, kuruduktan sonra eskiden dübeklerde (kutan) tokmaklar ile dövülüp toz haline getirilirken, şimdi ise biber için hazırlanan patozlardan öğütülerek toz haline getiriliyor. Toz haline gelen 100 kilogram isotun üzerine, kızartılıp tekrardan soğutulan 4 kilogram zeytin yağı bırakılarak harmanlanıyor.
İsotu acı, insanları şirin
Riha'nın Sırrın semtinde bulunan boş alanda kurulu onlarca çadırda çalışan ve evlerine ekmek götürebilmek için isot yapan yüzlerce kadın, bu işin zor olduğunu, biber acısının sindiği elleri yüzünden, günlerce yatmadıklarını ama yine de emeklerinin karşılığını alamadıklarını ifade ediyor. Bu iş sayesinde az da olsa ekmek kazandıklarını belirten Emine Yeşilkaya, isot yapmanın bir sanat olduğunu vurguluyor. Riha isotunun çok değerli olduğunu ve bu değeri verdikleri emekten aldığını belirten Yeşilkaya, "El işi göz nuru Riha isotu acı, insanları şirindir" diyor.
SADIK TOPALOÐLU - DİHA/RİHA