Tarih, gerçekleşmemiş olayların ihtimalleriyle de yazılır biraz. Franz Ferdinand o suikasti işlemeseydi 1. Dünya Savaşı çıkar mıydı? Hitler kendisi için düzenlenen bombalı saldırıdan kurtulmasa 2. Dünya Savaşı bu denli tahrip edici olur muydu? Bunlar meşru sorular elbette ve kahvehane geyiklerinden ciddi akademik tartışmalara dek birçok düzlemde yanıtı aranır, eskiden olduğu gibi gelecekte de.
Georg Elser tarihin karanlık sayfalarında yer alıyorsa eğer başaramadığı bir edimden dolayıdır. Filmin hemen başında onu bir sütunun dibine bol miktarda patlayıcı yerleştirirken görüyoruz. Anlıyoruz ki o sütun tam da Adolf Hitler’in ertesi gün konuşma yapacağı salonda yer almaktadır ve tam da konuştuğu kürsünün arkasına inmektedir. Bombayı yerleştirdikten sonra hızlı adımlarla uzaklaşan Elser tutuklanır. Beklenen patlama işte o tam da bu durumdayken meydana gelecektir. Ne yazık ki Hitler o patlamadan 13 dakika önce binayı terk etmiştir.
Kurgu sağlam ama tatmin edici değil
2004 tarihli Çöküş (Downfall/Der Untergang) adlı muhteşem filminde Adolf Hitler’in son günlerini anlatan Alman sinemacı Oliver Hirschbiegel bir kez daha 2. Dünya Savaşı yıllarına çeviriyor. Elser’in bombayı koyduğu geceyle açılan ve sonrasında geri dönüşlerle onun hayat öyküsünü aktaran film ilk bakışta düzgün anlatılmış, sağlam bir kurguya sahip ve üst düzey oyunculuk performanslarıyla akıllarda yer ediyor gibi görünse de ciddi bir eksiği var. Georg Elser kimdir, hangi dinamikler onu bu noktaya getirmiştir ve neden başka bir yola girmemiştir de böylesi bir eyleme kalkışmayı tercih etmiştir gibi sorulara verdiği yanıtlar pek tatmin edici değil ve bu yüzden de bakış açısının eksikliği hissediliyor. Örneğin Elser’in yaşadığı kasabada insanların nasıl Nazileştiği meselesi çok ilginç bir damar olabilirmiş.
Oyunculuk başarılı
Filmografisinde iniş çıkışlı bir grafik çizen Hirschbiegel ancak ortalama bir performans göstermiş olsa da filmde Georg Elser rolünü üstlenen Christian Friedel nüansları zengin, senaryonun elverdiği alanda gayet başarılı bir oyunculuk sergiliyor. Sevgilisi Elsa rolünde Katharina Schüttler ve Elser’i sorguya çeken SS subayı Arthur Nebe rolünde Burghart Klausner de yine akılda kalıcı performanslarıyla öne çıkan isimler.
Ölümünden 72 yıl sonra, Alman senatosu marangoz Elser’in heykelini Hitler’in sarayının tam karşısındaki kaldırıma dikerken altında şu cümle yer alıyordu: “Ben bir savaşı önlemek istedim!” Kenize Murad’ın tespitindeki haklılık payını görebilmek adına da enteresan bir film Elser.
HİTLER’E SUİKAST (Elser – 13 Minutes)
Yönetmen: Oliver Hirschbiegel
Oyuncular: Christian Friedel,
Katharina Schüttler, Burghart,
Klaubner, Felix Eitner
KÜLTÜR SERVİSİ