İzleme sürecinin, aktif yeni mekanizmalarla yürütülmesi; Genel Sekreterlik ve Meclis Başkanlığı ile birlikte takip edilmesi istendi

  • Asrın Hukuk Bürosu, AİHM'in Rêber Apo hakkındaki ihlal kararının 12 yıldır uygulanmamasını, Avrupa Konseyi (AK) Bakanlar Komitesi’ne tekrar bildirerek, takip edilmesini istedi.

 

Asrın Hukuk Bürosu, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne (AK BK) bildirimde bulundu. Bildirim, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Abdullah Öcalan ile ilgili 2014'te verdiği “ihlal” kararının uygulanmaması nedeniyle yapıldı.

Bakanlar Komitesi’nin 17 Eylül 2025'te “Öcalan 2” kararının da yer aldığı “Gurban Grubu"na dair aldığı ara karar hatırlatılan bildirimde, “Komite tarafından kararların icrası ile ilgili gerekli yasal veya diğer uygun tedbirlerin henüz alınmadığı tespit edilmiş ve Haziran 2026 sonuna kadar dava grubunda yer alan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının icrasına ilişkin ilerlemeye dair bilgi istenmişti. Devamında çeşitli teşvik edici önerilerle birlikte yetkililere, gerekli tedbirleri daha fazla gecikmeksizin almaları çağrısında bulunulmuştu. Türkiye bu süre içerisinde ‘Öcalan No. 2’ kararı ışığında ağırlaştırılmış müebbet cezalarının belirli sürelerden sonra gözden geçirilmesini sağlayacak herhangi bir mekanizma öngören yasal düzenlemeler yapmamıştır. Komite’nin verdiği Haziran 2026 sonuna kadar da herhangi bir bilgi veya eylem planı sunmamıştır” denildi. 

Yapısal sorunların son halkası

Süreç kapsamında Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un çıkarıldığı anımsatılan bildirimde, yasanın şartlara bağlandığı ve bu yüzden henüz yürürlüğe girmediği ifade edilerek, “Söz konusu kanun, koşullu salıverilmeye ilişkin kategorik istisnaları kaldırmadığı gibi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları için genel, dönemsel ve bireysel bir inceleme de getirmemiştir. Aksine yasada bu konuda yeni istisna düzenlemelerine yer verilmiştir. 7595 sayılı Kanun'un ‘Mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi’ başlıklı 6. Maddesi; ‘1/6/2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere...’ hükmüne yer vermiştir. Bu düzenleme başvurucu Sayın Öcalan’ı yasanın kapsamı dışında tutmaktadır. Başvurucunun yasadan yararlanmasını engelleyen bir hükümdür. Bu istisna düzenlemesi, ‘Öcalan No.2’ kararında ‘ihlal’ kararının verilmesine neden olan yapısal sorunların son halkasıdır” ifadeleri kullanıldı. 

AYM'den 5 yıldır yanıt yok

Bildirimde, AİHM’in “Öcalan No.2” kararında tespit ettiği ihlalin giderilmesi için 3 Aralık 2021’de Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru yapıldığı hatırlatılarak, başvuruya dair henüz bir karar alınmadığı vurgulandı.

Bildirimde, Türkiye’nin 5 Ekim 2026'da sunduğu eylem planı içerisinde "Öcalan No.2" kararının gereklerinin yerine getirildiğine dair ne bir yasal adım atıldığı ne de atılacağı bilgisi yer aldığı anımsatılarak, Türkiye’nin sunduğu eylem planının zamanlamasına dikkat çekildi. Bildirimde, “Öcalan 2” kararının da yer aldığı “Gurban Grubuna” dair kararının uygulanması için etkili, düzenli ve istikrarlı prosedürlerle takibin yapılması gerektiğinin altı çizildi.

Komite'den beklenenler

Bildirimin talep kısmında ise şunlara yer verildi: 

* ‘Öcalan No.2’ kararının yer aldığı Gurban dava grubunun gelişmiş prosedür kapsamında her insan hakları toplantısının gündemine alınması.

* Mevcut ihlal durumunun devam ettiğinin yeniden tespit edilmesi.

* ‘Öcalan No.2’ kararında belirtilen tespit ve ilkeler bağlamında yasal çözüm adımlarının atılmasının ve bununla ilgili geri bildirimin beklendiğinin ifade edilmesi.

* İzleme sürecinin durağan olmaktan çıkarılıp aktif yeni mekanizmalarla yürütülmesi.

* ‘Öcalan No.2’ kararının üzerinden 12 yıldan fazla bire süre geçtiği dikkate alınarak, Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği ile Avrupa Konseyi Meclis Başkanlığı ile birlikte takip edilmesine karar verilmesi. İSTANBUL