Wexto ke Rayverê Şarê Kurd Abdullah Ocalan teslîmê Tirkiye bi, koalîsyonê hikûmeta DSP-MHP-ANAP est bî. Netîceyê mahkemekerdişê bêhiqûqîn de 29ê Hezîran 2000î de Ocalan’î rê cezayê dardekerdiş birniya. Na roj de Şêx Seîdî û embazê ey rê zî cezayê dardekerdişî amebi dayiş. Netîceyê xoverdayişê Ocalan’î û şarê Kurd de qerarê cezaya dardekerdiş bedilniya cezaya zîndanî.
Dewrê MGK kerdî
Bado ke Ocalan berdî Gravê Îmrali heme salahetî destê Wezaretê Edaletî ra girewtî û dayî Navenda Rayberîya Alozî ya Serokwezîrî. No dirûm teberê qanûn û mekaqanûn ê Tirkiye bi. Girava Îmrali û dorûvera giravî rêjeya diyine de warê bejahî, hewayî û dengizî de seke ‘Heremê qedexe yê lejkerî’ ame îlan kerdiş. Peynî de zî Girava Îmrali dewrê MGK kerdî.
Ocalan zîndanî de 24 seatî bi qamerayan ame taqîpkerdiş, weşanê ke Ocalan’î rê eşrawiyay, hetê dewlet amey sansurkerdiş. Ocalan heme heqê mehkûman ra bêpar viraday. Lejkerê ke Îmrali de wezîfe kerdî, qisekerdişê înan bi Ocalan’î ame qedexekerdiş. Heqê vejyayişê hewşî zî ame sînorkerdiş û heme deman înisîyatîfê îdarekerîya zîndanî ra ame giredayiş.
Manîkerdiş domyeno
Sîstemê Zîndanê Îmrali sifteyin serva tecrîdkerdişê Ocalan’î ame akerdiş, tecrîd estbî, la demê AKP de tewr tecrîd hona jêde ame berzkerdiş. AKP zey selefxuran bi kaykerdiş û pêkanînê her tewirî waşt ke têkilîya Ocalan’î bi Hereketê Azadî û şarê kurd bibirno û Hereketê Azadî tesfiye bikero.
Pêvînayişê Ocalan’î bi pawitoxan û malbatanê ci de amey astengkerdiş. Serra 1999’î de 60, 2000’î de 37, 2001’î de 40, 2002’î de 35, 2003’î de 21, 2004’î de 25, 2005’î de 14, 2006’î de 22, 2007’î de zî 29 reynî pêvînayişê Abdullah Ocalan’î bi pawitoxan viraziya. Serranê 2008 û 2010’î de pêvînayişî 66 reynî amey astengkerdiş.
Bi seyan serpirodayişî red bî
Serra 2010’î de serpirodayişê pawitoxan ê serva pêvînayişê bi Ocalanî seyan reyde ame redkerdiş. Hetanê 5’ê Nîsan 2015î ra nika ne pawitox ne zî heyetê HDP rey Ocalan’î de pêvînayişî nêviraştî û çi heyf ke bi astengkerdişê pêvînayişî AKP ravêreyeya çareserî zî qedîna. Ma demo ke bingeha qedexekerdişê pêvînayişan biewnê, ma dê bivînê ke çiçax mavêna dewleta Tirk û Hereketê Azadî de têkoşîn berz bîyo û çiqas babeta meseleya Kurd de averşiyayîş bîyo ona asteng ameyo vetiş. Seba ke Ocalan zey Rayberê Şarê Kurd pêvînayişê ke bi pawitoxê xo û heyetê HDP pê ardî û verba talokeyan Hereketê Azadî îqaz kerdî û polîtîkayê cîya awan kerdî. Finak; Serra 2003’î de Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan’î, pêvînayişê ke bi pawitoxê xo de, Hereketê Azadî îqaz kerd û vist vîrî ke “AKP, polîtîkayê tesfîye ramnena.”
‘Nêşkenê mi teslîm bigîrê’
Serra 2005’î ra hetanê nika 14 reyde Ocalan’î rê cezayê hucre birniya. Xora Ocalan 18 serriyo ke mîyanê tecrîdekê giran de yeno girewtiş. Nê cezayê hucreyî hîna aver berdî. Her tetbîqkerdişê cezayê hucreyî de radyo, pirtûk û rojname Ocalanî rê ame qedexekerdiş. Her netîceyê pêkardişê cezayê hucreyî de zî zey ‘Ocalan pêvînayişê xo de bi pawitoxê xo de talîmat dano Hereketê Azadî û şer vejîyeno ver’ nîşan dayî. Cezayê hucreyî tewr peynî 11’ê Comenga 2009’î de ame dayiş. Pawitoxê Ocalan’î 2’ê Çile yê 2012 de rave kerdî ke cezayê hucreyî tewr peynî 29’ê Teşrîna 2011 de ameyo dayen. Dîroka pêkardişê cezayê hucreyî tewr peynî nîşan dano ke Sîstemê Îşkence yê Îmrali resayo merhaleyekê corîn. Ocalan heqê tecrîd û cezayê hucreyî de her tim wina vat: “Bi nê kerdişan wazenê mi teslîm bigîrê. Xora eşkenê mi bikişê zî, la nêşkenê mi teslîm bigîrê.”
Têkoşîno ke Ocalan, 17 serriyo Îmrali de verba tecrîdî da bêhempa yo. Finak; Ocalan dema pêkardişê cezayê hucreyî de ke qelem û pênûs destê ey de çinê bi, kitavê xo yê Sosyolojîya Azadî niwîsna.
Merdimatî axû kerdî
Serra 2007 de vejîya meydan ke dewleta Tirk Ocalan jehr kena. Pawitoxê Ocalan’î Adara 2007’î de Îtalya de aşkerayeke dayî çapemenî. Aşkera de ame vatiş ke Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan ameyo jehrkerdiş. Pawitoxan waştî ke CPT û heyetê xoser şîrê Îmralî û na babete bişopînê. Rayedarê CPT badê 2 aşman şî Îmralî. CPT netîceyê şopnayişê xo bi raporekê rave kerd. Rapor de vajiya ke madeyê krom, stransîyom û magnezyum ê ke finaka porê Ocalan ameyî tespîtkerdiş zaf ê. Rapor de ame vatiş ke Rayberê Şarê Kurd mîyanê tecrîdekê giran de yeno girewtiş.
Çala merdişî
Şarê Kurd verba heme pêkardişê tecrîda Îmralî reaksîyonê gird nîşan dayî. Dewleta Tirk verba nê reaksîyonan mecbûr mend ke gamê peynî bierzo. La hewna zî tecrîdê Ocalanî bi metodê tewr bi tewr giran averberd. Dewleta Tirk serra 2009 de propagandaya ‘Ma şertê Ocalanî baş kenî’ aver berd. Peynî vejîya meydan ke dewlet wazena çala merdişê seba Ocalanî biviraza. Bi no metodê zî dewlet waşt ke tecrîdê ser Ocalan’î aver bero. Ocalan pêvînayişê xo yê 29 Teşrîne de sewqkerdişê xo yê Zîndanê Tîpê F, zey derbeya 17ê Teşrînê bi name kerd. Ocalan raya yewine bi awayekê hera behsê weşîya xo kerd û hucreyê 6 metrekare zî zey ‘Çala merdişî’ nirxna. Ocalan’î pêvînayişî bi pawitoxê xo de vat ke Îdareyê dewlet, hucreyo newe bi awayekî plankerde hadre kerd.Ocalan’î ard ziwan ke o bawer nêkeno ke nika ra pey, şertê noca weş bikerê û dijwarîya şerê Îmrali zî wina ardbî ziwan: “Ez xo zey bin bîrekî xorînê 15 metre de hîs kena, bêcîf maneno. Seba ke hewa bigero, pace akeno, la nêşkeno hewş de biroşo. Çimkî dorûvera hewşî de dêsî estî. Hewş zî tikey hutelek o. Serê ya zî tam nêakerde yo. Tena noca de ez eşkena bimeşa.”
Ravêreyeya çareserî û komplo
Dewleta Tirk verba reaksîyonê şarê Kurd û 18’ê Teşrînê 2009’î de 5 hepsî berdî Îmralî. Serra 2013’î de bi rayverîya Ocalan’î, ravêreyeya çareserî destpa kerd û hetanê 5’ê Nîsan 2015 Ocalan, heyetê Îmralî reyde pêvînayîş viraşt. Pêvînayîşê xo de zî Ocalan seba Şoreşê Rojawanî û averşîyîşê ravêreye perspektîfan da û bi perspektîfê Ocalan’î Rojawan de şorişêk bi rayîberîya cenîyan ame viraştiş labelê dijî şorişê Şorişê Rojawanî AKP zî çeteyê DAIŞ ra hetkarî da û hetkarîya AKP ser zî bi hezaran welatijê Rojhelatê Mîyanî cuyayîşê xo dayî. Erdogan ser serokdewletî ravêreyeya çareserî xirap kerd û Kurdistan de zî şer da destpêkerdiş. Dijî hêrişê çeteyê AKP şarê Kurd destpa îlankerdişê pergalê xo yê xorayîrberdiş û xopawitişî kerdî. n NAVENDÊ XEBERAN
Mutabeqatê Dolmabahçe
Rayverê Şarê Kurd û sewbî mehkûmê ke Îmralîyê de manenê 27’ê temmuza 2011 ra hetanê nika nêşkenê bi pawitox û malbatê xo ra pêvînayişan pêk bîyarî. Pawitoxê Ocalanî seba pêvînayişê xo asayî bi muwekîlê xo ra pê bîyarî, her hewta sere piro Mudirîyeta Bursa danî la raştî verpersê ‘Koster xirabe yo’ yenî.
Ocalan verê 28’ê Sibate seba çareserîya problemê kurd heyetê dewlete 15 rayan pêvînayiş pê ardî. Ocalan peynî de seba çareserî bi heyetê dewlet û HDP ra protokol hadre kerd. Çarçoveyê protokolî zî mutabeqatê Dolmabahçe ame hadrekerdiş û no mutabatî zî verê heme dinya ame aşkerakerdiş la bexdê Erdogan û AKP nê protokolan qebûl nêkerdî û şer de îsrar kerdî. Ocalan pêvînayişê tewr peynî de heyetê Îmrali ra vat ke: “Çiyo ke ez bikera nêmend. Eke Îmrali ra heyetê şopî nêro şima zî êdî nêrî tiya. Eke heyetê şopî nêbo ez nêeşkena çik bikera.” Ocalan hetanê nika nêşkeno bi pawitox û heyetê Îmralî pêvînayiş pê bîyaro, çimkî xeyalê Erdoganî yê serekdewletî pê nêame û şer dest pê kerd.
Zilmê Îmrali 18 serriyo rameno
Dewleta Tirk nê pêkardişanê xo de nêvindert, porê Ocalan’î bêyî waştişê ey birna. Serra 2008’î de hêrişê Ocalanî kerdî. Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan deheqê na babedî de pêvînayişê xo ya 2’ina Temmuze de pawitoxê xo ra wina vat: “Porê min birnay. Dewlet vana ke; ma key biwazê, ma to binê qontrolî de bigêrî, çiyê ke ma biwazê, ma kenê, çike ti destê ma de yî, 24 saetan ti bin qontrolê ma de yî.”
Cotmenga 2008’î de hêrişê Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan kerdî. Ocalan’î wina behsê na hêriş kerd: “Ameyî, odeyê mi de her ca vila kerdî. Her ca temîyan kerdî. Mi zî berdî odeyê pêvînayişî, mi zî înan rê vat; şima qey (çima) ina (wina) kenî, şima qey min benî noca. Înan zî mi rê vatî; ti qal mekere, bêveng bî, heqê to çînyo ke ti çik bivajî. Peynî di kes ameyî û milê min girewtî kesêk zî peynî ame û xo eşt ser min. Mi eştî erd. Mi zî înan rê vat; bi çekekê bikişî hîna weş o. Înan zî vatê; do a roj zî bêro.” Tecrîdo ke Îmrali de vera Rayverê Şarê Kurd Abdullah Ocalan’î yena ramiten kewt 18 serran. 2011’î ra nika Ocalan bi pawitoxanê xo pêvînayîş nêviraşto û malbatê xo de zî nêeşkeno pêvînayiş bikero. Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan Serra 1999 ra hetanê nika bin tecrîdeke girankerdî de Zîndanê Tîpê F ê Ewlehîya Berz ê Îmrali de yeno girewtiş.
Dema hikûmeta AKP de pêvînayişê Ocalan ê bi pawitoxê ci û malbatê ci de amey astengkerdiş, pêkardişê cezayê hucreyê kewtê dewre. Ocalan ame jehrkerdiş, hêrişê fizîkî berdî Ocalan’î ser, pêkardişan seke Ocalan bi name keno; ‘Çala merdişî’ ser Ocalan vistê dewreyê. 27’ê Temmuz 2011’î ra hetanê nika Ocalan nêşkeno bi pawitoxê xo ra pêvînayişê hewteyanê virazo. Mîyanê 18 serran de qet hendayî wextderg pêvînayişî nêamey manîkerdiş.