- Paterna’da Franco rejimi tarafından kurşuna dizilerek katledilen on yedi kişinin cenazesi ailelerine teslim edildi. Dedesi Juan Bautista Escobar Fenollosa’nın kemiklerini alan Vicenta Juan Escobar, “Herkesin yasını tutuma hakkı var” diyor.
Paterna mezarlığında Franco rejimi mağdurlarının aileleri tarafından 20 Eylül’de düzenlenen törende kimlikleri teşhis edilen cenazeler ailelerine teslim edildi. Törene iki yüzden fazla kişi katıldı. Şarkıcı Pau Alabajos müzikle eşlik etti. On yedi aile, dedelerinin kemiklerini nihayet aldı. Bu kişiler savaş sonrası savunma hakkı tanınmadan askeri mahkemelerce yargılanmış ve katledilmişti.
Franco diktatörlüğünün Paterna’da kurşuna dizdiği 2 bin 238 kişiden bin 600’den fazlası çıkarıldı. Bunların 300’e yakınının kimliği belirlendi. Yeni nesil DNA teknolojisi (NGS) sayesinde, 80 yılı aşkın süredir toprakta kalan kemiklerde bile yeni eşleşmeler sağlanıyor.
111 numaralı toplu mezarda yedi kişi daha kimliği belirlendi. Bu çukurda 27 Mart, 6 Nisan ve 1 Mayıs 1940’ta katledilenler yatıyordu. Kazılar 2020’de Covid döneminde yapılmış ve 2022’de 21 aile kemiklerini almıştı. Şimdi DNA sayesinde yedi aile daha dedelerinin kemiklerini geri aldı.
‘Herkesin yasını tutuma hakkı var’
Toplu mezar başkanı Vicenta Juan Escobar şöyle anlatıyor: “İlk kimliklendirmede annemin DNA’sı eşleşmedi. Altı yıl sonra ikinci denemede eşleşti.” Dedesi Juan Bautista Escobar Fenollosa, Manises’te sevilen bir gündelikçiydi. Vicenta, El Salto’ya “En az 50 kişiye ulaşmak istiyoruz. Herkesin yasını tutuma hakkı var” diyor.
111 numaralı toplu mezardan teslim edilenler: Juan Bautista Escobar Fenollosa, Salvador Marco Badenes, Bernardo Ortiz Bono, Germán Sanz Esteve, Pedro Mayor Bono, Alfonso Martínez Olivares ve Francisco Tarazón Muñoz.
Kimliklerin belirlenmesi FISABIO’nun Biobank’ı sayesinde mümkün oldu. Platform Başkanı Amparo Belmonte, DNA örneklerinin merkezileştirilmesinin önemini vurguluyor. 2022 Demokratik Bellek Yasası’nın öngördüğü ulusal DNA bankasının hala kurulmadığını hatırlatıyor.
Dedemin cenazesini bulana kadar
119 numaralı toplu mezarda Torrent’ten katledilenlerden beş kişinin kimliği belirlendi. Dernek Başkanı Carmen Garrigues, dedesi Alberto Sanchis Barat’ın henüz bulunamadığını söylüyor. “Dedemin cenazesini bulana kadar bu işi kapatamam” diyor.
119 numaralı toplu mezardan teslim edilenler: Enrique Aviñó Mateu, José Miquel González, Vicente Mora Simó, Francisco Gallud Marco ve Francisco Peris Romeu.
Fossa de la Terra toplu mezarından (126 numaralı) Salvador Bou Sanchis’in de kimliği belirlendi. 1940 yazında bu toplu mezara 243 kişi gömülmüştü. Şimdiye kadar 44 kişinin kimliği belirlendi.
Diğer toplu mezarlardan da Eliseo Sanchis López, Manuel Máñez García, José Andreu Esteve ve Matías Iborra Ferrer’in cenazeleri ailelerine verildi.
Anıları canlı tutuluyor
Matías Iborra Ferrer’in yeğeni Pepita Iborra, ailesi ve komşularıyla birlikte kalıntıları aldı. Massamagrell mezarlığında sade bir törenle defnedildi. Pepita, altı yıl süren DNA sürecinin sonunda eşleşmenin sağlandığını anlatıyor.
Bu tören Massamagrell’deki Fem Memòria günleri kapsamında yapıldı. Demokratik Bellek meclis üyesi Araceli Munera, “Bu günler baskıya uğrayanların anısını canlı tutuyor” dedi. Matías Iborra’nın defni, Vox’un belediye meclisinde sert tepkisine yol açtı. Munera, “Bu tören sadece bir bedene mezar vermekti. Ölünceye kadar bu insanları anmaya devam edeceğiz” diyor. VALENSİYA
