Bado ke qezaya Aladagî ya Edene de şewat vejîya û 11ê ci doman 12 kesî merdî, cematê Suleymanîyan hîna zaf kewt rojeve. No cemato ke nizdîyê 100 serrî yo ke bi hawayo aktîf Tirkîya de faalîyetanê xo domneno.
Cematê Suleymanîyan ke serra 1922 ra nata estena xo domneno, bado ke Komare ameye îlankerdiş ra nata xo anto koyan. Semedo ke koyan ser de kontrolê dewlete hîna kêmî yo, faalîyetanê xo koyan de dayo domnayîş. Faalîyetê Cematê Suleymanîyan zî zafane zîretkarî, kar û karkerîya daristanan, perwerde, yurd û sewbîna bîyo. Cemato ke zaf herêmanê Tirkîya de bi faalîyetanê tîcarîyan estena xo domnayêne, destpêka serra 1930î de tayê dewanê herêma Torosan de bi karê heywankarîye faalîyetanê xo yê tarîkatî dayêne domnayîş. Nê faalîyetan zî seba ke xo rê murît kom bikerê, kerdêne.
Yurdan awan kenî
Her çiqas ke estena cematê Suleymanîyan şewatê Aladagî ra dima kewt rojeve zî, yurd serra 1974 de ameyo awankerdiş. Roja ke yurd awan bîyo ra nata bi hawayo aktîf xebetîyayo. Yurdo ke kapasîteya ci 54 kesî yî de tewr peynî 31 kesî mendênê. Wendekarê ke yurd de mendênê rê hetê perwerdeyê dînî de bin nameyê ‘nimajê eşayî’, ‘sohbetê panşemeyî’ û sewbîna de aktîvîteyî yenî organîzekerdiş. Cemat 3 serrî verê Aladag de yurdo dîyine akerd û yeno vatiş ke no yurd nizdîyê bînaya Qeymeqamîye yo. Yurdo ke tede şewat vejîyayo, yeno vatiş ke verê tede lacekî mendêne, la dima ra ameyo bedilnayîş û keynekî ameyî bicakerdiş.
Yê Konya zî eynî yî
1ê tebaxe 2008 de beldeya Balcilarî yê Konya de yurdê wendekarê ke şîyêne qursê Quranî de eynî sey Aladagî şewatêk vejîyabî û netîceyê şewatî de 17 wendekarî merdbî. Hedîseyî ra dima goreyê cigêrayîşê ke ameyî kerdiş, 1700 komele û 1300 pansîyonê ke aydê cematî yî, estbî. Nê sazî û dezgeyî bin nameyê ‘Komeleya Seba Qurs û Wendekaran rê Hetkarîye’ de xebetîyayêne. Yeno zanayîş ke Cematê Suleymanîyan nizdîyê partîyê ANAP û Refahî yo. Reyna yeno zanayîş ke cematê Gulenî ra dima vengîyêk gird virazîyayo û AKP zî seba ke nê vengîye bi Cematê Suleymanîyan pirr bikero, xo nizdîyê MHPyî keno. Yurdê Cematê Suleymanîyan de domanê keyeyanê feqîran manenî û no zî çîyêko tesadufî nîyo. Keyeyê ke nêeşkenî domananê xo bierşawî mekteb, bi saya nê cematî de domananê xo erşawenî nê yurdan.
Edene de 80 yurdê cematî estî
Yeno vatiş ke pêroyîya Edene de 80 yurdê cematê Suleymanîyan estî û nînan ra 6 yurdî zî qezaya Edene Aladag de yî. Cematê Suleymanîyan bi taybetî domananê feqîran yurdanê xo de bi hawayo bêpere hewênenî. O wext mesrefê nê domanan kamî dano yan zî kura ra yeno? Yeno vatiş ke badê cematî nê yurdan awan kerdo, esnafan ra ‘hetkarîye’ arê kerdo. Cematê Suleymanîyan tena karmendan ra nê, esnafanê şenik, citkar û sewbîna kesan ra zî pere, heywan û sewbîna tewir çîyan arê kerdo.
*No nuşte keye pelê lekolîn.orgî ra ameyo girewtiş