Kayyum atanan HDP’li 20 belediyenin 14 eşbaşkanı ve 7 meclis üyesi tutuklandı; belediye meclisleri feshedildiği için 367 üyenin seçilme hakkı elinden alındı. Böylece 2 milyon 219 bin yurttaşın iradesi yok sayıldı.
DENİZ NAZLIM/ MA /ANKARA
Halkların Demokratik Partisi (HDP) 31 Mart 2019 Yerel Seçim sonuçlarına göre 3 büyükşehir, 5 il, 45 ilçe ve 12 belde olmak üzere toplamda 65 belediye başkanlığı, bin 230 belediye meclis üyeliği ve 102 il genel meclis üyeliği kazandı. AKP Genel Başkanı Erdoğan’ın seçimler öncesi “gerekirse kayyum atarız” sözleri, 4 ay sonra Türk İçişleri Bakanlığı tarafından yerine getirilmeye başlandı.
Kürt siyasi hareketi, 19 Ağustos’ta 3 büyükşehir belediyesine kayyum atanmasını, 2 Mart 1994’te Demokrasi Partisi’nin (DEP) vekilleri Meclis’ten gözaltına alınarak tutuklanması, 14 Nisan 2009’de Demokratik Toplum Partisi (DTP operasyonu) ve 4 Kasım 2016’da HDP milletvekillerinin tutuklanması ardından 4. siyasi darbe olarak değerlendirdi.
Mazbata gaspıyla başladı
Kayyum süreci ilk önce Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) seçilmişlere mazbata verilmemesi ve belediyelerin seçimi kaybeden AKP’ye verilmesiyle başladı. HDP’lilerin adaylıklarını kabul eden YSK, OHAL KHK’leriyle işten atılan kişilerin belediye başkanı veya belediye meclis üyesi olamayacaklarına hükmetti.
YSK’nin mazbata vermediği 6 HDP’li belediye eşbaşkanı:
- Amed-Bağlar Belediyesi Eşbaşkanı Zeyyat Ceylan
- Van-Çaldıran Belediyesi Eşbaşkanı Leyla Atsak
- Van-Edremit Belediyesi Eşbaşkanı Gülcan Kaçmaz Sağyiğit
- Van-Tuşba Belediyesi Eşbaşkanı Yılmaz Berki
- Erzurum-Tekman Belediyesi Eşbaşkanı Müzahit Karakuş
- Kars- Dağpınar Belediyesi Eşbaşkanı Abubekir Erkmen
Mazbataları verilmeyen -ilgili yasalarda henüz belediye eşbaşkanlığı resmen tanımadığı için HDP’nin fiilen uyguladığı seçilmişler- 8 belediye eşbaşkanı:
- Amed Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Hülya Alökmen Uyanık,
- Yenişehir Belediyesi Eşbaşkanı İbrahim Çiçek,
- Kayapınar Belediyesi Eşbaşkanı Necati Pirinççioğlu,
- Hakkari Belediyesi Eşbaşkanı Seher Kadiroğlu Ataş,
- Mardin-Kızıltepe Belediyesi Eşbaşkanı Salih Kuday,
- Mardin-Savur Belediyesi Eşbaşkanı Mehmet Yasin Kalkan,
- Siirt Belediyesi Eşbaşkanı Resul Kaçar,
- Van-Erciş Belediyesi Eşbaşkanı Mahmut Pala
47 de meclis üyesi
YSK kararıyla Taşlıçay, Doğubayazıt, Batman, Tatvan, Yenişehir, Kayapınar, Bağlar, Dicle, Sur, Ergani, Gever, Iğdır, Kızıltepe, Derik, Varto, Siirt, Kurtalan, Bozova, Suruç, Viranşehir, Şırnak, Cizre, İpekyolu belediyelerinde 44’ü belediye, 3’ü il genel olmak üzere toplam 47 HDP’li meclis üyesinin mazbatası verilmedi.
20 eşbaşkan talimatla
Türk İçişleri Bakanlığının talimatıyla 19 Ağustos - 13 Kasım 2019 arasında 3’ü büyükşehir, 1’i il, 15’i ilçe, biri belde belediyesi olmak üzere toplam 20 HDP belediye eşbaşkanı görevden uzaklaştırıldı.
Amed, Mardin, Van, Hakkari, Kulp, Karayazı, Nisaybin, Gever, Kocaköy, Erçiş, Kayapınar, Bismil, Saray, Cizre, Kızıltepe, İpekyolu, İdil, Yenişehir, Hazro ve Akpazar belediyelerine hükümetin atamasıyla mülki idare amir sıfatıyla görev yapan il valileri ve ilçe kaymakamları kayyum (belediye başkan vekili) olarak atandı.
14 eşbaşkan rehin alındı
HDP’li 14 belediye eşbaşkanı ise tutuklanarak cezaevine gönderildi. Tutuklanan HDP eşbaşkanları ve aldıkları oy oranları şöyle:
22 Ekim’de
- Amed Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Adnan Selçuk Mızraklı (yüzde 62,9)
- Kayapınar Belediyesi Eşbaşkanı Keziban Yılmaz (yüzde 66,39)
- Erciş Belediyesi Eşbaşkanı Yıldız Çetin (49,71)
- Kocaköy Belediyesi Eşbaşkanı Rojda Nazlıer (yüzde 61,67)
16-17 Eylül’de
- Kulp Belediyesi Eşbaşkanları Mehmet Fatih Taş ve Fatma Ay (yüzde 49,97)
- Karayazı Belediyesi Melike Göksu (yüzde 61,83)
18 Ekim’de
- Nusaybin Belediyesi Eşbaşkanları Semire Nergis ve Ferhat Kurt (yüzde 77,42)
- Hakkâri Belediyesi Eşbaşkanı Cihan Kahraman (59,97)
- Gever Belediyesi Eşbaşkanları Remziye Yaşar ve İrfan Sarı (yüzde 66,18)
11 Kasım’da
- İpekyolu Belediyesi Eşbaşkanları Azim Yağcan ve Şehzade Kurt (yüzde 54,47).
7 meclis üyesi tutuklandı
Türk İçişleri Bakanlığı tarafından 31 Mart - 12 Kasım arasında Tatvan, Bağlar, Kayapınar, Çaldıran, Erdemit ve Tuşba belediyelerinde toplam 30 HDP’li belediye meclis üyesi görevden uzaklaştırıldı. Aynı tarihler arasında Patnos, Silopi, Bağlar (2) ve Sur belediyelerinden 5 HDP’li belediye meclis üyesi tutuklandı. Dersim ve Bitlis’ten 2 il genel meclis üyesi tutuklandı.
HDP’li 7 Muş İl Genel Meclisi üyesi, 9 Eylül’de eş zamanlı olarak görevden uzaklaştırıldı.
367 üye bloke edildi
Kayyum atanan belediyelerde belediye meclisleri de feshedildi. Bu belediyelerde görev yapan HDP’li 270 belediye meclis üyesiyle birlikte toplamda 367 üyenin iradesi, meclis feshedildiği için yok sayılmış oldu.
Verilen oylar yok sayıldı
Belediyelerin karar organı olan belediye meclislerinin feshedilmesi sonucunda yurttaşların seçme ve yaşadığı kentin seçilmiş bir belediye yönetimi ve belediye meclisi tarafından yönetilmesi hakkı ihlal edildi. Böylelikle Kayyum atanan 20 belediyenin sınırları içerisinde yaşayan-hangi partiye/adaya oy verdiği fark etmeksizin-kentinin seçilmiş belediye yönetimi tarafından yönetilmesi için oy kullanmış 2 milyon 291 bin yurttaşın iradeleri kayyum uygulamasıyla askıya alındı.
Meclis çoğunluğa müdahale
Türk İçişleri Bakanlığı, 31 Mart seçimlerinde belediye başkanlığını HDP’nin kazanamadığı, ancak belediye meclisi çoğunluğunu kazandığı meclislerde HDP’nin çoğunluğunu ortadan kaldıran uygulamaları hayata geçirdi.
Tatvan Belediyesi örneği
Bitlis’in Tatvan ilçesinde, belediye başkanlığını yüzde 45,61 oyla AKP kazanmıştı. HDP ise yüzde 44,74 oy alarak ikinci parti oldu. Tatvan Belediye Meclis Üyeliği seçiminde ise HDP yüzde 43,37 oy alarak birinci parti olurken, yüzde 42,13 oy alan AKP ise ikinci sırada kalmıştı. Bu sonuçlara göre HDP 14 belediye meclis üyeliği, AKP ise 11 belediye meclis üyeliği kazandı. Sonuçlara göre toplam 25 üyeden oluşan Tatvan Belediye Meclisi çoğunluğu HDP’nin elindeydi. Ancak 21 Mayıs 2019 günü Tatvan Belediye Meclisi üyelerinden 9’u, eş zamanlı olarak görevden uzaklaştırıldı. Şimdi Tatvan Belediye Meclisi’nde AKP 11 üye, HDP ise 4 üye ile temsil ediliyor.
Muş İl Genel Meclisi örneği:
Muş İl Genel Meclis Üyeliği seçim türü sonuçlarına göre; HDP yüzde 44.4, AKP yüzde 35.9, MHP yüzde 6, CHP yüzde 5,8 oranında oy aldı. Bu sonuçlara göre toplam 48 üyelikten oluşan Muş İl Genel Meclisi üyeliklerinin partilere dağılımı; HDP 26 üyelik, AKP 19 üyelik, MHP 2 üyelik ve CHP 1 üyelik şeklindeydi. HDP’li 7 üye, İçişleri Bakanlığı talimatıyla 9 Eylül’de eş zamanlı olarak görevden uzaklaştırıldı. Bu operasyonla HDP’nin üye sayısı 19’a düşerek çoğunluğu alındı.