HAZIRLAYAN: Doğan Barış ABBASOÐLU
Günümüzde dahi dünyada el değmemiş birçok bölge var. Buralarda halen insanlık tarihinin gizemli dönemlerini çözebilecek ya da yeni gizemleri ortaya çıkaracak çok sayıda kalıntı keşfedilmeyi bekliyor. Gelişen teknoloji ve ilerleyen tarama yöntemleri sayesinde arkeologlar daha büyük keşiflere imza atabiliyorlar. 2017 yılı da arkeoloji alanında büyük gelişmelere sahne oldu. İşte 2017 yılındaki en önemli arkeolojik gelişme:
1) Suudi Arabistan’daki taş geçitler
2017 yılının sonbaharında Suudi Arabistan’da 400 kadar dikdörtgen taştan oluşan yapılar keşfedildi. Ülkenin orta-batı kesimindeki Harrat Kaybar bölgesinde bu yapılar bir alana açılan dar kapıları andırdığından geçitler olarak adlandırıldı. En uzunu 518 metre olan geçitlerin ne amaçla yapıldığı konusunda arkeologların bir fikri yok. Bu alandaki araştırmalar 2018’in ilk yarısı için planlandı.
2) Ölü Deniz Parşömen Tomarı
Ölü Deniz’in Qumran bölgesinde çobanlık yapan bir Bedevi’nin kaybolan hayvanlarını ararken girdiği bir mağarada bulduğu yazmalar bilim ve teoloji dünyasını alt üst etmişti. 11 ayrı mağarada bulunan parşomen tomarı üzerine yazılı olan bu yazmaların tarihi MÖ 250 yılına kadar uzanıyor. Bu alanda çalışma yapan uzmanlar 2017 yılında 12 ve 13’üncü mağaraları keşfetti. 12’inci mağarada yazısız bir parşömen bulunurken 13’üncü mağarada henüz bir çalışma yapılmadı.
3) Prensesin piramidi
Bilim insanları 2017 yılında firavun Ameni Kemau adına yapılmış piramidin 600 metre uzağında 3 bin 800 yıllık bir piramit buldu. Piramidin gömü odasında tahta bir kutu içinde firavunun kızı Hatshepset’in mumyasına rastlandı.
4) En eski homo sapiens iskeletleri
Dünyadaki en eski homo sapiens iskeletleri 2017 yılında Fas’ta bir mağarada bulundu. Üç yetişkin, bir genç ve bir çocuğa ait olan kemikleri inceleyen uzmanların bunların yaklaşık 300 bin yaşında olduğunu tespit etti. Bu bulgu ayrıca insanların Afrika kıtasında eş zamanlı olarak birçok noktada yerleşik olduğunu sadece Doğu Afrika’dan çıkıp dünyaya yayılmadığını ortaya çıkardı.
5) Romantik keşif
Bilim insanları 1656’da 65 yaşında ölen Louise de Quengo adlı kadının mezarının üzerinde bir koruyucu muhafazanın içinde bir insan kalbine rastladı. Bunun gizemi kısa süre sonra çözüldü. Ondan 10 sene önce ölen eşi Toussaint de Perrien’in vasiyeti üzerine kalbi çıkarılıp muhafaza edilmiş ve Quengo öldüğü zaman onun tabutunun üzerine konmuştu. Quengo’nun da cesedini inceleyen uzmanlar onun da öldükten sonra kalbinin çıkarıldığını gördü ancak kalbe ait bir iz bulunamadı.
6) Değerli taşta inanılmaz işçilik
Arkeologlar Yunanistan’ın Pylos şehrinde bir savaşçının mezarında son derece ince işçilik izleri taşıyan değerli bir taş buldu. Bu taşı inceleyen uzmanlar, taşın üzerindeki detayları görebilmek için mikroskop kullanmak zorunda kaldı. Bilim insanları şimdi bu taşın nasıl yapıldığını bulmaya çalışıyor.
7) En eski evlilik sözleşmesi
2017 yılında Kayseri sınırları içindeki Kültepe’de bulunan bir tablet üzerinde tarihin en eski evlilik sözleşmesi bulundu. Asuri dilinde yazılmış olan bu sözleşmeye göre eğer Hatala adlı kadın eş evliliğin ilk iki yılında bir çocuk doğuramazsa çocuk için bir kadın köle ile birlikteliğe izin verilecekti. Sözleşme boşanma durumunda da taraflara tazminat yükümlülüğü getiriyordu.
8) En eski şarap imalatı
Penn Müzesinden biyomoleküler arkeolog Pat McGovern ve ekibinin yaptığı araştırmalar 8 bin yıl önce yapılmış çömlekler içinde şarap kalıntılarına rastladı. Güney Kafkasya’da M.Ö 6 bin ile 5 bin 800 yılları arasında yapılan çömlekleri inceleyen uzmanlar Vitis vinifera üzümünün fermente kalıntılarını buldu. Eğer araştırma sonuçları doğrulanırsa en eski şarap üretiminin kaydı 1000 kadar yıl geri gidecek.
9) Neandartallerin tıp bilgisi
Neandartal kalıntıları üzerinde yapılan araştırmalarda bu toplulukların ciddi sayılabilecek bir tıbbi birikime sahip oldukları tespit edildi. Neandertallerin diş plakasında bulunan antik DNA, ağrı ve hastalıkları tedavi etmek için bitki temelli ilaçların kullanımı da dahil olmak üzere, davranışlarına, diyetlerine ve evrim tarihine dair yeni bilgiler verdi. Nature dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Neandertal grupları arasında özellikle diş sağlığı ve diş iltihabının giderilmesi için gerekli tıbbi bilgilerin kullanımları yaygındı.
10) Trigonometri bir Babil keşfi
2017 yılında, Antik Yunan döneminde keşfedilip geliştirildiği düşünülen matematiğin bir dalı olan trigonometriyi Yunanlardan yaklaşık 1500 yıl önce Babillilerin keşfettiği ortaya çıktı. 3700 yıllık bir tabletin tekrar incelenmesi tarihin tekrar yazılmasına sebep olacak bir sonuç doğurdu. Babilli matematikçilerin Yunanlardan yaklaşık 1000 yıl öncesinden trigonometri tablosu oluşturduğu ortaya çıktı. Plimpton 332 olarak bilinen tablet 1900’lerin başında Güney Irak’ta Indiana Jones’un esin kaynağı olan Amerikalı arkeolog ve diplomat Edgar Banks tarafından keşfedilmişti.
