3 milyar dolar 20 saatte silindi

14 Aralık 2021 Salı - 17:26

  •  Türk Lirası’nın (TL) önceki günkü rekor kaybından sonra Merkez Bankası’nın piyasaya 3 milyar dolar müdahalesinin etkisi 20 saat sürmedi, dolar/TL dün yine güne 14.30’la başladı. TL, son 3,5 ayda dolar karşısında yüzde 65’ten fazla değer kaybetti.

TL, dün de değer kaybıyla başladı. Önceki günkü Merkez Bankası müdahalesinin ardından 13,70 civarınına kadar inendolar/TL kuru, sabah saatlerinde yüzde 3’e yakın yükselerek 14,29’u gördü. 

Dolar/TL kuru, haftanın ilk gününde 14,75 seviyesini aşarak rekor tazelemişti. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) son 13 günde 4. müdahalesi geldi. Merkez, piyasaya 3 milyar dolarlık satış yaptı. Bu müdahale, kurun yalnızca sınırlı bir şekilde geriye çekilmesine yol açtı. TCMB’nin 1 Aralık’taki ilk müdahalesi yaklaşık 650 milyon dolar, 3 Aralık’taki ikinci müdahalesi yaklaşık 400 milyon dolar, 10 Aralık’taki üçüncü müdahalesi yaklaşık 500 milyon dolar, son müdahalesi ise 2.5 milyarı aştı. Böylece 4 milyar harcanmış oldu. Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’nin “Faiz artırmayacağız” açıklaması, TCMB’nin faiz indirimine devamı olarak algılandığı için piyasanın ateşi düşmüyor. 

TCMB Para Politikası Kurulu, Perşembe günü toplanarak aylık faiz kararını açıklayacak. Piyasa beklentisinin ortalama 100 baz puan faiz indirimi yönünde olması, TL üzerinde baskı oluşturuyor. TCMB, Eylül’den beri politika faizini yüzde 19’dan yüzde 15’e indirdi. TÜİK’e göre Kasım’da yıllık enflasyon ise yüzde 21,3’e kadar yükseldi, ancak ENAG gerçek enflasyonun yüzde 50’nin üstünde olduğunu duyurdu. Dışarıda ise Amerikan Merkez Bankası’nın da (Fed) bu hafta faiz artırımlarına başlayabileceği beklentisi, doların güçlenmesi ve TL’nin değer kaybetmesi yönünde bir beklenti doğuruyor.

TL’nin değersizliği engellenemiyor

TCMB, dolar satarak piyasaya doğrudan alım yönünde müdahale etse de TL’nin değer kaybını durduramıyor. Ekonomistler, bu palyatif ama savurgan müdahalenin işe yaramayacağını vurguluyor. Enflasyonunun kalıcı hale, parasal egemenliğin de yitirilme haline gidildiğini belirten ekonomistler, TL ile vadeli ticaretten vazgeçilmesine işaret ediyor. Uluslararası yatırım kuruluşu Morgen Stanley, müdahalenin ve cari işlemler dengesinin, kurları istikrara kavuşturmaya yetmeyeceği görüşünde. VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Prof. Hurşit Güneş de “Bugünkü müdahalenin, kalıcı sonuçlarının olacağını düşünmek rasyonel değil. Yangının bu şekilde sönmesi imkansız. Faiz düşük olduğu müddetçe dolara olan talep artacak. O artıkça da kur da artacak. Bu bir kısır döngü” dedi.

13 haftada 10,6 milyar çıkış

Merkez Bankası ve BDDK verilerinden yapılan hesaplamaya göre yabancıların Türk bankaları ile yaptığı TL swap miktarı geçen hafta 2,9 milyar dolara geriledi. Son 13 haftada yaşanan çıkış 10,6 milyar dolara ulaştı. 19 Mart haftasında yabancıların swap pozisyonu 24 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu.

En büyük devalüasyon 

Ankara Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’nın (ASMMMO), “2022’ye Girerken Türkiye Ekonomisi” başlıklı ekonomi değerlendirme raporuna göre; 2018’de 5 ay devam eden ve yüzde 47,1’e varan devalüasyon geçilmek üzeredir. 2001 devalüasyonunda ise 10 aylık zamanda Türk Lirası yüzde 58,6’lık değer kaybı yaşamıştı. Bu açıdan TL’de 3 Aralık itibarıyla gerçekleşen yüzde 46’lık 2021 devalüasyonu, 1994’teki yüzde 62’lik kayıptan ve 2001’deki yüzde 58,6’lık düşüşten sonra üçüncü sıraya yerleşti.

Nomura’nın OHAL raporu

Japon bankası Nomura’nın hazırladığı raporda, AKP-MHP iktidarının 5 aşamalı plan uygulayarak (Mali paket/asgari ücret artışı, faiz indirimleri/kredi büyümesi, dolar kuruna TCMB ve kamu bankalarının müdahaleleri, dış politika vakası ve OHAL ilanı) erken seçimlere gitmeyi amaçladığı yazıldı.

AKP hükümetlerinin 2005’ten beri hazırladığı çeşitli yasaların yazılmasına öncülük eden ve Erdoğan’a yakınlığıyla bilinen Prof. Dr. İzzet Özgenç de Twitter hesabından paylaştığı mesajında, Türk Lirası’ndaki değer kaybı nedeniyle Anayasa’ya dayanarak OHAL ilan edilebileceğini, toplumun buna hazırlıklı olması gerektiğini söyledi. Gönenç, “Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki süregelen değer kaybı, “AĞIR EKONOMİK BUNALIM” sonucunun ortaya çıkacağı süreci başlatmıştır. Bu nedenle kaçınılmaz görünen ağır ekonomik bunalım sebebiyle OLAĞANÜSTÜ HÂL ilânına (Any., m. 119), toplum olarak hazırlıklı olmamız gerekir” mesajını paylaştı.

Erken seçim hazırlığı 

Düşük faiz, yüksek enflasyon ve yüksek kur getiren politikalar için Cumhurbaşkanı’ndan Çin ve Almanya modeline atıf gelirken, yeni Hazine ve Maliye Bakanı ‘Türkiye modeli’ diyor. Sözcü’ye konuşan ktisatçı Prof. Dr. Korkut Boratav, düşük faiz politikasının ‘yeni bir model’ değil, erken seçim hazırlığı olduğunu belirterek, “Ekonomi öyle bir tıkanma noktasına geldi ki, iktidar çok kısa süreli bir nefes alma dönemi yaratabilirse erken seçime gidecek” dedi. Mesela 16 Aralık Perşembe günü faizler değiştirilmez ve döviz piyasalarında nispi bir dinginlik yakalanırsa, asgari ücret ve kamudaki ücretlerde cömert bir artış yapılırsa, kısa da olsa bir nefes almak dönemi yakalanırsa, iktidarın erken seçime gideceğini kaydeden Prof. Boratav, “Normal iktisat mantığında düşünürsek, mevcut sürecin devam etmesi mümkün değil. Faiz indirilmeye devam ederse süreç tamamen kontrolden çıkar ve hiperenflasyon olur” dedi.

Türkiye’nin iflasına sebep olur

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener ise olası bir ekonomik OHAL durumunda Türkiye’nin iflas edebileceğini söyledi. Akşener, “Hükümeti, bütün yöneticileri acilen ciddiyete davet ediyorum. Türkiye bir devlet krizi yaşıyor. Bugün itibarıyla dış güçleri iki günlük bir sürede kenara koymuşlar. İki görüş geldi dünden itibaren. Birincisi Japon bankasının raporu, ikincisi İzzet Özgenç hocanın yorumu. İzzet Özgenç hocamız aynı zamanda hukuk profesörüdür ve etkili bir hocadır. ‘Olağanüstü hal ilan edilebilir’diye bir kavram var. Dış güçler bırakılmış bir kenara, iç güçlere gelmiş iş. İç güçler dediğiniz zaman, sermaye kontrolünden başlayarak bankadaki dolarlara yani vatandaşın dolar mevduat hesaplarına kadar bazı adımların atılabileceği gibi bir endişe yaratır ki, bu Türkiye’nin iflas etmesine sebep olur. Bu konuda herkesi ciddiyete davet ediyorum. Sakın ha öyle bir el uzatma olmasın!” diye uyardı. 

paylaş

   

Yeni Özgür Politika

© Copyright 2022 Yeni Özgür Politika | Tüm Hakları Saklıdır.