Ağustos başlarında Persondesign adlı şirketin, evsizlerin yayın oranına ilan vererek 100 Kron saat ücretiyle dilenci aradığını açıklaması, İsveç ve dünya medyasında haber oldu.
Konunun medyaya yansımasının ardından İsveç’te giderek yaygınlaşan ve sık sık basının gündemine gelen dilencilerle ilgili tartışma yeni bir boyut kazandı. Evsizlerin örgütleri, ‘Dilenci Şirketi’ olarak adlandırdıkları Persondesign yöneticilerini şirketlerinin reklamını yapmak için toplumun alt tabakalarında yer alan insanların çaresizliğini kullanmak ve dilenciliği meşrulaştırmakla suçladı.
Szyber ve Reich’in projesi
Tüm bu tartışmalar sürerken Persondesign adında bir şirketin olmadığı, dilenci arama ilanının İsveçli sanatçılar Bogdan Szyber ve Carina Reich’in bir projesi olduğu anlaşıldı. İki sanatçı, toplumun dikkatini insanların dilenmelere yol açan nedenlere çekmek amacıyla böylesi bir projeyi planladıklarını açıkladı.
Sanatçılar dilenciliğin insanların kendileri ile yüzleşmelerine yol açtığını belirterek, „Dilenenlere para vermeye veya görmezden gelmeye yol açan nedenler nelerdir“ sorusunu sorduktan sonra bunun insanlık değeri, işe, paraya, kazanan ve kaybedene, Avrupa, Neo-liberalizm, yardım kurumlarına bakışla ilgili olduğunu söylüyor.
Bogdan Szyber, son dönemlerde ırkçı çevrelerin özellikle Doğu Avrupa ülkelerinden gelen dilencilere karşı saldırgan bir kampanya yürüttüklerini hatırlattıktan sonra insanların yoksulluk ve çaresizlikten dolayı dilenmek zorunda kaldığını söylüyor.
Liberal politikalar dilenciliği artırıyor
Carina Reich ise yeni liberal politikaların yoksulluğun ve dilenciliğin artmasına yol açtığını, amaçlarının bu politikaların tartışılmasını ve sorgulanmasını sağlamak olduğunu vurguluyor. Sanatçı, tarafsız bir politika izlemekle övünen İsveç’in aralarında ABD ve İngiltere’nin de bulunduğu NATO ülkeleriyle İsveç topraklarında 27 Ağustos günü başlattıkları askeri tatbikatlara da tepkili. Hükümeti yeni liberal politikalarla sosyal devleti, ortak askeri tatbikatlarla da İsveç’in tarafsızlığını ortadan kaldırmakla suçluyor.
İki sanatçının düzenlediği proje toplumda var olan eşitsizlik ve adaletsizlikleri bir ölçüde su yüzüne çıkardı. Başvuruda 45 kişinin büyük bir çoğunluğu paraya ihtiyaçları oldukları için dilendiklerini söyledi. Dilenenler arasında 66 yaşındaki emeklilerden kendisine gözlük almak isteyen 9 yaşındaki Erik de bulunuyordu. Genç kadınların çoğu öğrenimlerini sürdürmek, bazıları da kışlık ayakkabı ve giysi alabilmek veya ev kirasını ödeyebilmek için dilendiklerini söyledi.
Kimi projeden habersiz
72 yaşındaki Reinhild Svensson ise olayın iki sanatçı tarafından geliştirilen proje olduğundan habersiz. Devletin artık çocuklara ve gençlere önem vermediğini belirtiyor ve toplayacağı paraları çocuklara yardım eden bir hayır kurumuna bağışlayacağını söylüyor.
Eva Samsson Södertälje ilçesinde yaşıyor. Stockholm’de bir ev tutmak için paraya ihtiyacı olduğunu, 66 yaşındaki Olof Carlsson emekli olduğunu ve hükümetin emeklilerin aylıklarını yükseltmemesini ve toplumda var olan eşitsizlikleri ve adaletsizlikleri protesto etmek amacıyla dilendiklerini söylüyor.
Hasan Amiri, uzun yıllar önce gelerek İsveç’e sığınmış. Eşinden ayrılmış ve işinden atılmış. İşssiz ve evsiz kalan Amiri, evsizler için ayrılan bir otelde kalıyor. Geçimini sağlamak için çöplerden pet şişeleri topluyor. Saate 100 Kron ödedikleri için dilencilik yaptığını söylüyor. Eğer para verirlerse her gün dilencilik yapacağını ifade ediyor.
MURAT KUSEYRİ/STOCKHOLM