Dadîya Xecê ke dewa ci serra 1994î de hetê dewlet veşnîya, merdeyê ci ame vindîkerden, di domanê ci tewrê gerîla bî û di tornê ci hetê dewlet amey qetilkerden nika reyna hedefê dewlet de ya. Xecê Yakişir ke dewa ci ya girêdayê Darahênî ya bi rojano yena bombebarankerdene, ana ser ziwan ke serranê ’94î de  Çiller estbî, nika kî Erdogan û persa no fîravûntî nîyo de çî yo? kerd. 

Malbata Xecê Yakişir a 66 serrî serranê ’90î ra na het emeg û bedelê girdî dayê dawaya serbestî yê kurdî. Dadîya Xecê ke nî serran de dewa Xîzginos yê girêdayê Darahênî de weşî kerd sifte merdeyê ci ame vindî kerdene. Merdeyê ci Mehmet Alî 1994î de semedê veng (tol) kerdişê dewî bi ‘kiştişê merdişî’ ame tehdît kerdene. La Mehmet Alî bi vatişê ‘ez mirena zî dewe terk nêkena’ Xîzginos de mend. La peycoy hetê dewlet ame vindî kerdene. 


Şahîdî rîwalê ters qisey nîkenê 

Lejkerî 15ê Nîsan 1994î de erzenê dewî ser û gule vornenê her cayî ser. Heywanan kişenê û keyeyan danê ver adirî. Ser nayî Mehmet Elî cenîya xo û qijanê xo gêno û mecbûr goçê dewekê bîn keno. La pîyê xo semedê ke zaf kal o û nêşkeno ray şiro dew de verdano. Dadîya xecê bi nê vatişan behsê a wextî kena: “Mehmet Alî nîmeyê a şewe de semedê ardişê pîyê xo peyser şi Xîzginos. Do ey bi estor ardiba. Semedê girotişê astora ke girê pey keye de yo bigîro keye ra vejyeno. La endî peyser nîno. Tayî kesan merdeyê mi mavêna lejkeran de dî. Şahîdan dî ke lejkeran ey berd yekîneyanê lejkerî yê Çewlig. La  semedo ke tersenê şahîdîn nîkenê.” 


‘Ne esteyê ci ne zî mezelê ci esto’

Dadîya Xecê bado ke merdeyê ci peyser nîageyreno serpirodayişê meqamanê fermî kerd, la bi serran cewab nîgirot. 2007 de derheqê Mehmet Alî de qerarê ‘gaîp’ yanî vinî yeno dayen. Dadîya Xecê ke nêrasîya cenazeya merdeyê xo bi nê vatişan deja zerrîya xo ana ser ziwan: “Ez rojekê şîya yew mezelî ser û bermaya. Yew mezelê ma kî çînyo ke şime ser de biberme. No çiyekê hona xiravîn o. Teba çî ez hendayî bi tesîr nîkerd. Ne esteyê ci estê, ne zî mezelê ci.” 

Badê vinîkerdişê merdeyê ci dadîya Xecê 11 qijanê (doman) xo gêna û goçê Çewlig kena. Îta de bi destegê merdim û cîrananê xo keyeyekê yew odeyî ke banê ci qul o û aw gêno de weşî kena. Xecê Yakişir zimistanî de şew ra heta şodir awa varon û vewr kena pak. 


Badê pî, di lajî zî…

Dadîya Xecê ke serranê derg Çewlig de weşî kerd serra 2000î ra tepya goçê Amed kena. La îta de zî rîwalê kamîya înan a welatperwerî raştê şîdet û êrişanê dewlet yenê. Di lajê dadîya Xecê vera nê zextanê dewlet verê xo danê koyanê Kurdistan û tewrê tekoşînê serbestî benê. Xecê Yakişir ke her tim zilmê dewlet dî 3 lajê ci zî çend reynî amey tepiştiş. Dadîya Xecê bi serranê derg ver kêberê girotxaneyanê Amed, Çewlig, Wan û cayanê bîn de wextê xo ravêrna. La rixmê pêrokîn zorvajîyan û dejan dadîya Xecê hertim sereberz ser payan de vindîya. 


Di tornê ci yenê qetilkerden

Vindîyê dadîya Xecê tenya bi merdeyê ci ra bi sînor nîmanenê. Tornê ci Suleyman Yakişir verîya yew serr hetê polîsanê hereketê taybet Amed de ame qetilkerden. Tornê ci yo bîn Mahsûm Gurkan zî xoverdayişê xorayverînan yê Sûr de şehît kewt. Dadîya Xecê ke rixmê nê dejan ana zon ke xoverdayiş ra teber çare û rayekê bîn çînya her hefte tewrê nûmayişa ‘Vindî bîrê vînayen kiştoxî bîrê mahkemekerden’ bena.  


Dewlet pey ci nêverdana 

Dadîya Xecê ke bi serran bi hesretê waranê xo mend serra 2010î de reyna ageyra dewa xo. Reyna destpa ramitişê hêgayanê xo kerd. La dewlet tîya de zî pey dadîya Xecê nîverdana. Dewlet 23ê Hezîran de 7 dewanê Darahênî de qedexeyê vejyayişê teberî rona û peycoy destpa bombevornayenan kerd. 


’90î de Çiller, nika zî Erdogan

Dadîya Xecê da zonayene ke verîya 3 rojan çormeyê keyeyê înan girotî û hina dewam kerd: “Ma badê bi serran ageyray dewa xo. La reyna bombevornayen û operasyonî estê. O çax Tansû Çîller estbî, nika zî Erdogan. Tenya kesî vûrnîyayî (bedilyay) la bombevornayen zey pê yê. Ma dê dewa xo ra nêşorê. Wexto ke ma şinê bacaran zî qetil kenê, dewan de zî qetil kenê. Eke dê bikişê, wa tîya de bikişê.”

Dadîya Xecê ke Erdoganî şibna zê fîravûnî bi nê vatişan qiseyê xo qedîna: “Pitikê 3 aşmî qetil kenê vanê terorîst. Sûr de, Cizîr de, Sîlopya de her ca de qetil kenê. No fîravûntî nîyo çîyo? Çîyo ke Erdoganî kerd ço kesî nîkerd.  


 DÎHA/ÇEWLIG