AB, ABD’nin İran’a yönelik uyguladığı yaptırımlarını takas yöntemiyle boşa çıkartacak. Ülkeler, dolar üzeri ticari ilişkilere girmeyerek ABD’nin yaptırımlarına maruz kalmamayı hesaplıyor. ABD, New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu oturumlarında İran’a karşı ekonomik yaptırımları daha güçlü bir şekilde gündeme getirmeyi hedeflerken, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, ABD’nin yaptırımlarına maruz kalmadan İran ile yaptırımları aşarak ticaret yapmak için yeni bir sistem kurdu. AB, İran ile ticari ilişkilerini sürdürmek için ‘Barter- Trampa/Takas’ sistemini kurdu. AB böylece, ABD yaptırımlarına karşı ‘meşru yollardan iş yapma’ yapmayı hedefliyor. Barter havuzuna doğru gidiyor Bu sistem, para kullanmaksızın ürünlerin değişimiyle (takas) yapılan ticaret olarak biliniyor. Alacak-verecek ilişkisi, firmaların kendi aralarında değil, ‘barter havuzuna’ doğru yapılıyor. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini, Pazartesi akşamı İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ile Birleşmiş Milletler’de yaptığı ortak açıklamada “Somut olarak AB üyeleri, İran ile meşru mali işleri kolaylaştırmak için yasal bir müessese oluşturacak” dedi. Mogherini “Pratik açıdan bu, AB üye devletlerinin İran’la meşru finansal işlemleri kolaylaştırmak için bir tüzel kişilik kuracağı anlamına geliyor ve bu da Avrupalı şirketlerin Avrupa Birliği yasalarına uygun olarak İran’la ticaret yapmaya devam etmesini sağlayacak ve bu, dünyadaki diğer ortaklara da açılabilir” dedi. Mogherini yeni finans mekanizmasının ‘operasyonel hale getirilmesi’ için teknik uzmanlardan oluşan bir toplantı düzenleneceğini açıkladı. Mogherini, “Bu sistem Avrupalı şirketlerin, Avrupa hukukuna uygun olarak iran ile ticaret yapmaya devam etmesini sağlayacak ve dünyadaki başka ortaklara da açık olabilecek” diye ekledi. Dolar kullanılmayacak Avrupalı kaynaklara göre kurulan ‘yatırımcıların ortak fonu’ sistemi, İran’ın temel gelir kaynağı olan petrol satışından hareketle bir ‘takas borsası’ya da ‘özel bir barter’ şeklinde işleyecek. Örneğin İran, İspanya’ya petrol, Almanya da İran’a yararlı makineler satarsa, petrol teslimatı ile eşdeğerdeki miktar Alman firmaya doğrudan ödeme yapmaya yarayacak. Bu mekanizmanın alıcı ve satıcıyı dolar cinsinden para kullanmayarak, ABD yaptırımlarına maruz kalmaktan kurtaracağı belirtiliyor. Petrol mal ithalatı için kullanılacak Uzmanlar, İran’ın karşılık olarak verebileceği tek şeyin petrol olacağını söylerken, petrol gelirlerinin mal ithalatı için kullanılabileceği kaydediliyor. Avrupa Birliği, ABD’nin Mayıs ayında İran ile nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilmesi ardından, yaptırımlardan kaçınmak için böyle bir yönteme başvurdu. AB ayrıca bu yöntemle, 2015’te imzalanan nükleer anlaşmayı korumaya çalışıyor. Nükleer anlaşma Fransa, İngiltere, Çin, Almanya, ABD ve İran arasında 2015 yılında imzalanmıştı. Anlaşma İran’ın atom bombası elde etme arayışına son vermesi karşılığında ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını öngörüyordu. Avrupa Birliği yetkili organları ve AB ülkeleri, ABD’nin İran’a dönük yaptırımlarına karşı tepki gösterip, işbirliğine devam edeceklerini dile getirse de batılı bir çok büyük şirket bu ülke ile ilişkileri kesti. Örneği Almanya’da Volkswagen ve Mercedes gibi otomotiv devleri İran ile ticari ilişkileri sonlandırdıklarını açıkladı. ABD, 5 Ağustos’ta İran ticari yaptırımları devreye koymuştu. ABD, 5 Kasım’da ise bu ülkeye petrol ve doğalgaz yaptırımlarını devreye koyacak. HABER MERKEZİ