Avrupa Birliği’nin (AB) yürütme organı Avrupa Komisyonu Türkiye ile ilgili İlerleme Raporu’nu beklendiği gibi dün açıkladı. 102 sayfalık rapora göre Türkiye’de neredeyse her alanda gerileme var. 15 Temmuz darbe girişiminin ardından ilan edilen OHAL kapsamındaki uygulamaların eleştirildiği 2016 Türkiye İlerleme Raporu’nda özellikle ifade özgürlüğü, yargı bağımsızlığı ve demokrasinin uygulanması gibi konularda yaşanan gerilemeye dikkat çekildi.
Erdoğan’a özel vurgu
AB raporunda sık sık eleştirdiği Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a da özel bir bölüm ayırdı. Raporda "Erdoğan aktif bir şekilde önemli iç ve dış politika konularına dahil oluyor. Başkanlık sistemine geçiş ile ilgili tartışmalar artarak sürüyor ve siyasi gündemde etki yarattı" denildi.
OHAL ölçüsüz
OHAL konusuna geniş yer verilen raporda, KHK’lerle memurların ihraç edildiğine, medya kuruluşları dahil şirketlerin kapatıldığına ve çok sayıda kişi gözaltına alındığına veya tutuklandığına dikkat çekildi. Türkiye’ye ölçülülük çağrısı yapan komisyon, "Türkiye her durumda masumiyet karinesi, ceza sorumluluğunun bireyselliği, yasal kesinlik, savunma hakkı, ve silahların eşitliğine tam saygının da aralarında bulunduğu hukukun üstünlüğünün temel ilkelerinin bir kenara itilmemesine özen göstermeli" dedi.
Yargı bağımsızlığı daha da azaldı
Yargı bağımsızlığı konusunda da durumun 15 Temmuz darbe girişiminden sonra daha da kötüleştiği tespiti yapıldı: "Hakim ve savcıların beşte biri, görevden alındı ve bunların mal varlıkları donduruldu. Hukukun üstünlüğü ve temel haklara ilişkin bazı düzenlemeler Avrupa standartlarında değil. Yüksek mahkemelerin yapısı ve niteliğine dönük aşırı derecedeki değişiklikler ciddi endişe oluşturuyor."
AİHM içtihatlarına uyulmuyor
Raporda, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve AİHM içtihatlarında yer alan hakların uygulanmadığı, bazı adımlar atılmış olmasına rağmen güçlü denetim mekanizması olmamasının bunların uygulanmasını ve etkisini engellediği görüşüne de yer verildi.
İfade özgürlüğünde gerileme yaşandı
Raporda, "Türkiye geçtiğimiz yıla göre ifade özgürlüğü konusunda ciddi bir gerileme gösterdi" dendi. Tepki çeken uygulamalar ise öyle sıralandı:"İfade özgürlüğü konusunda, yasanın, özellikle de ulusal güvenlik ve terörle mücadele hükümlerinin, seçici ve keyfi uygulanması, ifade özgürlüğünü olumsuz şekilde etkiliyor. Gazeteciler, yazarlar ve sosyal medya kullanıcılarına dönük devam ediyor. Yeni davalar, akreditasyonlarının iptal edilmesi, çok sayıda gazetecinin tutuklanması ve çok sayıda medya kuruluşunun darbe girişiminin ardından kapatılması ciddi endişeye neden oluyor."
Komisyon, "Önümüzdeki yıl Türkiye, terörle mücadele operasyonları da dahil olmak üzere, ifade özgürlüğüne yönelik gereksiz kısıtlamalardan sakınmalı" uyarısını da yaptı.
Gösteri hakkı aşırı sınırlandırıldı
AB’ye göre toplanma özgürlüğü, kanunda ve uygulamada aşırı derecede sınırlandırıldı. "Gösteri yürüyüşlerine alınan polisiye tedbirlerde orantısız güç kullanılıyor" denilen Raporda gazetecilere saldırılar, mahpus gazeteci sayıları, medya kapatmaları konusunda 1990’yarla karşılaştırma yapıldı.
TMK AB normlarına uygun değil
Türkiye’nin AB ile arasında ihtilaf konusu olan Terörle Mücadele Kanunu’a (TMK) dair ise raporda, "Terörle mücadele kanunu, kapsamı ve tanımı bakımından AB normlarına uygun değil, uygulanması da temel haklar bakımından ciddi endişe kaynağı” dendi. Vize serbestisi sağlanabilmesi için TMK’de değişiklik dahil eksik 7 kriter devam ediyor. AB TMK’nin değiştirilmesini talep ediyor.
HDP’lilerin tutuklanması da yer aldı
Raporda eşbaşkanlar da dahil 10 HDP’li vekilin tutuklanması ve milletvekillerin dokunulmazlıklarının kaldırılması endişe verici olarak nitelendirildi.
İdam cezası uyarısı
Komisyon, AKP’nin geri getirmeyi planladığını söylediği idam cezası ile ilgili de şu tespiti yaptı: "AB, idam cezasının reddinin Avrupa normlarının vazgeçilmez bir unsuru olduğunu ve Türkiye’nin de bu konuda uluslararası yükümlülüğünün bulunduğunu hatırlatır."
Yolsuzluk halen yaygın
Yolsuzluk konusu da rapora girdi. Raporda "Yolsuzluk Türkiye’det yaygın ve birçok alanda ciddi bir sorun olmayı sürdürüyor" denildi.
Sonuçlarıyla yüzleşirsiniz
Raporun yayınlanmasından hemen önce Avrupa Parlamentosu (AP) Türkiye Raportörü Kati Piri, Türkiye’yle AB üyelik görüşmelerinin dondurulmasını istedi.
Avrupa Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Johanes Hahn da Türkiye’nin Avrupa yolunda ilerlemediğini söyledi. Hahn, Türkiye’de muhaliflere, medyaya ve yargıya yönelik baskı azaltılmazsa AB’ye üyelik sürecinin başarısızlıkla sonuçlanacağını söyledi. Türkiye’nin AB üyeliği için gerekli demokratik değerlerin müzakere konusu olmayacağını belirten yetkili şunu ekledi: "Standartlarımızı kabul etmiyorlarsa, sonuçlarıyla yüzleşirler."
Çözüm sürecine dönün
Hans, "Komisyon, Türkiye'de tırmanan şiddetin son bulmasını ve Kürt meselesinde çözüm için görüşmelere geri dönülmesini umuyor" ifadesini kullandı.
AB müzakereleri dondurmayı görüşecek
Avrupa Birliği (AB) üyesi 28 ülkenin dışişleri bakanları, Pazartesi günü Belçika’nın başkenti Brüksel’de Türkiye ile müzakerelerin durdurulması gündemiyle toplanacak.
Bilgiyi Wall Street Journal gazetesine konuşan adını gizli tutan üst düzey iki AB’li yetkili verdi. Gazetenin haberine göre bakanlar toplantısı öncesi AB’ye üye ülkeler arasında bir bölünme de söz konusu.
Bazı ülkeler mültecilerin geri kabulü anlaşması ve DAİŞ’e karşı yürütülen mücadeleyi etkileyeceği gerekçesiyle "müzakereleri durdurma" kararına sıcak bakmıyor. Bazıları da ısrarla Türkiye’ye yaptırım uygulanmasını istiyor.
Erdoğan: Geç kaldınız!
Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise AB'ye seslenerek müzakerelerin gözden geçirilmesi çağrılarına ilişkin "Geç kaldınız ya. Bir an önce gözden geçirin. Ertelemeyin nihai kararınızı verin" dedi.
Dün MÜSİAD EXPO ve 20. Uluslararası İş Forumu Kongresi'nde konuşan Erdoğan, Türkiye’deki uygulamaların Nazi dönemini andırdığını söyleyen Avrupalı siyasetçilere de hakaret ederek, "Utanmadan, ellerinden damlayan kana aldırmadan bize Nazi benzetmesi yapıyorlar. Nazi’nin ta kendisi sizsiniz" diye konuştu.
BRÜKSEL