Suriye’de savaş suçuna giren kimyasal silahların kullanıldığına dair yeni raporlar ile görüntülerin kamuoyuna sunulması üzerine ABD’den “askeri müdahale seçeneği de masada” açıklaması geldi. Ancak 3 yıllık savaşı ve bölgedeki gelişmeleri ve yansımalarını yakından takip edenler, ABD için bu kararı vermenin hiç de kolay olmadığının farkında. Suriye’de El Kaide bağlantılı çete örgütlerin varlığı ve İran ile Rusya’ya rağmen yapılacak olası bir müdahalenin sonucunun kestirilememesi ABD’yi arafta bırakıyor. Ancak ABD’nin Suriye ve Ortadoğu için çok seçenekli planı olduğu da herkesin malumu. ABD kendi çıkarları doğrultusunda hangi planı devreye koyacağına acele etmeden karar vermek istiyor.
Suriye’deki iç savaş 3 yılı geride bırakırken, sivillere yönelik kimyasal silah kullanıldığına dair artan iddialar uluslararası bir askeri müdahale seçeneğini de gündeme taşıdı. Esad yönetimi ile muhalifler karşılıklı olarak birbirini “savaş suçu” işlemekle itham ederken, ABD başta olmak üzere iç savaşın dışardaki aktör ile tarafları ise Suriye için askeri müdahalenin de seçenekler arasında olduğunu yeniliyor. Ancak ABD Başkanı Obama olası bir askeri müdahalenin kendisine pahalıya patlayacağını da hesap ederek temkini elden bırakmıyor. İran ve Rusya ise müdahaleye şiddetle karşı çıkıyor ve “operasyon tüm Ortadoğu’yu yakar” uyarısında bulunuyor.
Görüntüler internette
Tüm bu gelişmeler Salı gecesi Şam’ın banliyölerinde kimyasal silah kullanımı sonucu çok sayıda sivilin hayatını kaybettiğinin ileri sürülmesinin ardından yaşandı. İnternette yayınlanan ama ayrıntıları henüz tümüyle açıklığa kavuşmayan video görüntülerinde saldırının ardından kişilerin acı çektiği veya öldüğü görülüyor. Saldırıya maruz kalanlar arasında çocuklar olduğu da görülüyor. Ancak bu görüntülerin gerçek olup olmadığı konusunda şüpheler de henüz giderilmiş değil. Öte yandan kimyasal saldırı olduğu belirtilen saldırının görüntüleri İngiliz kanalı ITV’de de yayınlandı. Videoda, can veren çok sayıda sivilin yanı sıra, sokaktaki füze veya roket parçaları ve ölen sokak hayvanları da görülüyor.
Doktorlardan da rapor
Cenevre merkezli uluslararası bağımsız bir kuruluş olan Sınır Tanımayan Doktorlar örgütü de Salı gecesi yapılan saldırıda en az 3 bin 600 Suriyeli’nin etkilendiğini ve bunlardan 355’inin öldüğünü tespit ettiğini duyurdu. Örgüt, hastaların sinir gazı semptomları gösterdiğini ancak kurum olarak kimyasal silah kullanıldığını teyit etme yetkilerinin olmadığını hatırlattı. İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlem Örgütü göre ise ölenlerin 54’ü çocuk, 82’si kadın.
Taraflar birbirini suçluyor
ABD ile Avrupalı müttefikleri ve muhalifler saldırıdan Esad yönetimini suçlarken, Şam iddiaları reddediyor ve muhalifleri suçluyor. Suriye resmi televizyonu Cumartesi günkü haberlerinde, Şam’ın doğusunda muhaliflerin kullandığı tünellerde kimyasal maddelere rastlandığını duyurdu. Televizyon gaz maskeleri ve üzerinde ‘Suudi Arabistan malıdır’ yazılı kimyasal madde plastik varillerin görüntülerini yayımladı. Ancak bu haberlerde Cobar bölgesinde muhaliflerin ordunun ilerleyişi karşısında ‘son çare’ olarak zehirli gaz kullanmasından dolayı bazı askerlerin soluksuz kalarak boğulma belirtileri gösterdiği iddiasını destekleyecek görüntülere yer verilmedi.
SMDK: 155. Tugay yaptı
Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) Genel Sekreteri Bedr Camus ise “Şam’daki kimyasal silah saldırısının 155. Tugay tarafından düzenlendiğini” öne sürdü. Camus, İstanbul’da düzenlediği basın toplantısında, “bilgiyi Suriye ordusundan isminin açıklanmasını istemeyen bir kişiden aldıklarını” söyledi.
BM incelemesine izin çıktı
Ancak iddialar bağımsız bir araştırmaya muhtaç. Beklenen açıklama dün Suriye Dışişleri Bakanlığı’ından geldi. Bakanlık, Birleşmiş Milletler kimyasal denetçilerinin inceleme yapmasına izin verildiğini açıkladı. Bu açıklama BM’nin silahsızlanmadan sorumlu yetkilisi Angela Kane’nin Şam’da yetkililer ile yaptığı görüşmeler sonrası geldi. BM heyeti şu anda Şam’da bulunuyor. Heyetin kimyasal kullanıldığı belirtilen bölgelerde bu hafta içinde inceleme yapması bekleniyor.
‘ABD askeri operasyona hazır’
Öte yandan ABD Savunma Bakanı Chuck Hagel, Amerikan ordusunun emir verilmesi halinde Suriye’ye askeri müdahaleye hazır olduğunu açıkladı. Resmi bir ziyaret için bulunduğu Malezya’nın başkenti Kuala Lumpur’da dün gazetecilerin sorularını yanıtlayan ABD Savunma Bakanı Chuck Hagel, “Başkan Barack Obama, Savunma Bakanlığı’ndan tüm olasılıklara karşı her türlü seçeneğe hazırlık yapılmasını istedi, biz de bunu yaptık” diye konuştu. Hagel, “Eğer bunlardan birini kullanmak isterse, hangi seçenek olursa olsun bunu hayata geçirmek için hazırlıklıyız” ifadelerini kullandı.
Askeri birlikler arttırılıyor
Hagel, Suriye’deki iç savaş konusunda ne yapılacağı konusunda seçenekler tartışılırken, Pentagon’un Suriye’ye yakın bölgelere askeri kuvvetler göndermeye başladığını ima etti. Savunma Bakanı detay vermekten kaçınırken, ABD’nin ülkeye dönmesi planlanan bir savaş gemisini Akdeniz’e konuşlandırması ise ‘operasyon hazırlığı’ iddiasını gündeme getirdi.
İstihbarat araştırmayı sürdürüyor
ABD Savunma Bakanı, Esad rejiminin kimyasal silah kullanıp kullanmadığına dair ellerinde yeterince delil olmadığını da belirtti. Hagel, ABD ve müttefiklerinin istihbarat servisleri üzerinden Suriye’de kimyasal silah kullanılıp kullanılmadığına dair delil topladıklarını ifade etti. Hagel “İstihbari deliller olmadıkça daha fazla açıklama yapmayacağım” dedi.
İlk açıklama Obama’dan gelmişti
ABD’den konuya ilişkin ilk açıklama Başkan Obama’dan gelmişti. Cuma günü verdiği bir mülakatta Obama, Esad hükümetinin kimyasal silah kullandığı iddialarının “ciddi kaygılar uyandırdığını“ söylemişti. Aynı gün ABD ordusu, Cruise füzeleri taşıyan dördüncü bir savaş gemisini Doğu Akdeniz’e göndermişti. Bu gelişmeye karşın Pentagon’dan yetkililer, ‘şu an için Deniz Kuvvetleri’nin operasyona hazırlık emri almadığını’ söyledi. Zira Obama da mülakatta Çarşamba günkü saldırıda kimyasal silahların kullandığına dair hala teyit beklediklerini ifade etmişti.
‘Sonucu pahalıya patlayabilir’
Geçen sene yaptığı bir konuşmada Obama, Suriye’de kimyasal silah kullanılmasının “kırmızı çizgi aşımı” anlamına geleceğini, ve ABD’den sert bir cevap alacağını söylemişti. Ancak Obama son verdiği mülakatta temkini elden bırakmadığını da şu sözlerle bir kez daha gösterdi: “Bazen bazı kişiler hemen harekete geçmemizi, olaylara hemen atlamamızı istiyor. Bu, bizi çok zor durumlara sokabiliyor ve iyi sonuçlanmıyor. Böyle bir durumda çok pahalı, zor ve bölgede kini körükleyen bir müdahaleye sürüklenebiliriz.”
Obama ve Cameron görüştü
Öte yandan ABD Başkanı Barack Obama ile İngiltere Başbakanı David Cameron’ın bir telefon görüşmesi yaptığı öğrenildi. Başbakan Cameron’un sözcüsü tarafından yapılan açıklamaya göre, 40 dakika süren bir telefon görüşmesi yapan iki lider, konuya ilişkin tüm seçenekleri ele aldı ve yetkililere her türlü olasılığa karşı hazırlıklı olma talimatı verdi.
HABER MERKEZİ
Karşı cepheden yanıt gecikmediABD’nin “müdahale seçeneği de masada” açıklamasına İran, Rusya ve Suriye’den ise yanıt yanıt gecikmedi. İran, ABD’yi olası bir askeri operasyona karşı uyardı.
İran resmi Fars haber ajansına bir açıklama yapan Genelkurmay Başkanı Yardımcısı Mesud Cezayiri, “Amerika Suriye cephesindeki kırmızı çizginin sınırlarını biliyor ve bu kırmızı çizginin aşılmasının Beyaz Saray açısından ciddi sonuçları olacaktır” dedi.
Rusya müdahaleye karşı
İran gibi Rusya da askeri müdahaleye şiddetle karşı çıkıyor. Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Aleksandr Lukashevich, Moskova’nın Beşar Esad’ın BM denetçilerine yardımcı olmasını istediğini, ama muhaliflerin “[BM denetçilerinin] bölgeye güvenli geçişinin sağlanması yönünde” ne kadar istekli olduğu konusunda soru işaretleri olduğunu söyledi. Rusya Dışişleri Bakanlığı “Bu suçun, kışkırtma amaçlı işlendiği yönünde yeni kanıtlar ortaya çıkıyor” dedi ve ekledi: “Özellikle internette, hükümet askerlerini suçlayan haberlerin sözde saldırıdan saatler önce basıldığına dair bilgiler dolaşıyor. Yani bu önceden tasarlanmış bir hareketti.”
Rusya, Avrupa başkentlerinin, askeri müdahaleye izin verilmesi yönünde BM Güvenlik Konseyi’ne çağrı yapmasının “kabul edilemez” olduğunu da söyledi.
‘Ateş tüm Ortadoğu’yu yakar’
Suriye Enformasyon Bakanı Umran Zuabi de ABD öncülüğünde yapılacak bir askeri operasyonun “piknik” olmayacağını ifade ederek “Amerikan askeri operasyonunun çok ciddi yansımaları olacaktır ve tüm Ortadoğu’yu tutuşturacak bir ateş topu yaratacaktır” dedi.
Ürdün’de Suriye zirvesiTüm gelişmelerin ortasında bulunan 9 ülkenin genelkurmay başkanı ise bugün Suriye gündemiyle Ürdün’de toplanıyor.
Ürdün Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Amman’da yapılacak toplantıya; ABD, İngiltere, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Türkiye, Suudi Arabistan ve Katar’ın genelkurmay başkanlarının katılacağı bildirildi. Toplantının daha önceden planlandığı açıklansa da çok sayıda ülkenin genelkurmay başkanının biraraya gelecek olması “Suriye’ye müdahale hazırlığı mı yapılıyor” sorusunu gündeme getirdi.
