Donald Trump yönetiminin, Barack Obama zamanında İran ile yapılan nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından ABD’nin İran karşıtı politikası artık farklı bir aşamaya geldi.
13 Mart’ta ABD Başkanı Donald Trump’ın, Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’u görevden alarak yerine atadığı Miko Pompeo, İran için izlenecek yeni politikanın ayrıntısını Pazartesi günü açıklayacak.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Heather Nauert, “İran rejimini, sadece nükleer anlaşma prizması çerçevesinde değil, daha realist bir prizma ile gözlemleyen net bir amaç etrafında çok sayıda ülkeyi bir araya getirmek istiyoruz” diyerek bu ülkeye karşı oluşturulmak istenen yeni uluslararası koalisyonun da ip uçlarını verdi.
DAİŞ karşıtı uluslararası koalisyon örneği
“Bu bir anti-İran koalisyonu değildir” diyen Sözcü, İran halkı ile rejimi arsında “Açık bir ayrım yaptıklarını” söyledi.
Sözcü, 2014 yılında kurulan ve 75 ülke ile kurumu bünyesinde toplayan DAİŞ karşıtı uluslararası koalisyonu örnek olarak gösterdi. Heather Nauert, İran rejimine karşı söz konusu koalisyonun askeri bir ayağının olup olmayacağına açıklık getirmedi.
İki ülkeden tam destek
ABD Başkanı Donald Trump, 8 Mayıs günü İran ile nükleer anlaşmadan çekildiğini açıkladı ve yaptırımlara geri döndü. ABD’yi özellikle İsrail ve Suudi Arabistan destekliyor.
Her üç ülke de İran’ı tehlikeli ve bölgesel istikrar önünde tehdit olarak görüyor. Suudi Arabistan ve İran bölgesel rakipler olarak birçok cephede nüfuz savaşı yürütüyor.
Yemen, Suriye ve Lübnan sahaları bunların başında geliyor. İsrail ile İran arasındaki gerilim de Trump’ın kararından sonra yeni bir boyut kazandı. İsrail Suriye’de İran hedeflerine kapsamlı saldırılar düzenledi.
Almanya kaygılı
Nükleer anlaşma 2015 yılında Viyana’da İran, ABD, Fransa, Rusya, İngiltere, Çin ve Almanya arasında imzalandı. Rusya, Çin ve Avrupa Birliği anlaşmayı sürdürmek istedikleri yönünde açıklamalarda bulundu. ABD’nin yaptırımlara geri dönmesi özellikle İran ile ticari ilişkilerini geliştiren Avrupa ülkelerini endişelendiriyor. Bu açıdan, Avrupa ile ABD arasında da gerilim var. 2015’te yapılan anlaşmanın ardından İran ile ekonomik alanda ilişkilerini güçlerinden Almanya yeni süreçten oldukça kaygılı. Almanya Başbakanı Angela Merkel, İran ile 2015’te yapılan anlaşmaya bağlı kalacaklarını açıkladı. AB Komisyonu ve Fransa da benzeri açıklamada bulunuyor.
Trump tehdit etmişti
Trump “İran’a nükleer silah arayışında yardım edecek olan her ülke ABD tarafından sert bir şekilde cezalandırılacaktır” demişti.
Avrupa Komisyonu yaptırımları bloke ediyor!
Öte yandan Avrupa Komisyonu, Avrupa şirketlerini korumak için ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarını bloke eden sürece başlattı.
Avrupa Komisyonu, İran ile nükleer anlaşmadan çekilen ABD’nin yaptırımlarına karşı, Avrupalı şirketleri korumak adına yeni bir adım attı. Trump’ın anlaşmadan çekilmesi, İran ile iş yapmaya devam eden Avrupalı şirketler üzerinde büyük bir tehdit oluşturuyor.
Hiç uygulanmadı
Avrupa Komisyonu’nun yaptırımları bloke etme süreç, Avrupa Parlamentosu ve üye devletler tarafından reddedilmezse iki ay içerisinde yürürlüğe girecek.
Bu süreç, 1990’lı yıllarda Washington, Küba ile ticaret yapan Avrupalı şirketleri cezalandırmak istediği dönemde kurulmuş ama resmi anlamda hiç uygulamaya konulmamıştı.
WASHINGTON